ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਏ, ਉਸ ਪਾਵਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੀ ਮੂਲ ਸਰੂਪ, ਆਦਿ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਦੀ ਵਧਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। "ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ! ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ! ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਉਹ ਜੋ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ! ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ!" ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਮਾਇਆ, ਜੋ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਜੋ ਹਰ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਅਟੱਲ ਖੇਡ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ ਜੋ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਆਪ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਥਾਮਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਦੋਸਤ ਹੈ। ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਿਸ ਕੋਲ ਸਦਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ ਦਾ ਸਮਾਂ, ਸਦਾ ਦਾ ਰੂਪ, ਤੇ ਸਦਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਤਿੰਨ-ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਰਖਵਾਲੀ, ਸੰਘਾਰਕ ਅਤੇ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਝਲਕ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਕਾਰਣ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਉਦਾਸ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਹੀ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਅਪਰਚਿੱਤ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸੁਖਸ਼ਮ ਸਰੂਪ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ! ਜੋ ਸਥੂਲ ਸਰੂਪ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਜੋ ਹਰੇਕ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਪਦਾਰਥ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਦੇ ਇਕ ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਾਰੇ ਤੱਤ ਸਮਾਏ ਹੋਏ ਹਨ; ਜੋ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਰਵੋਤਮ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ। ਜੋ ਸ਼ਰਨ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਸੰਸਾਰਕ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੀ ਉਖੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ। ਜੋ ਖੇਤਰਪਾਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਵੀਰਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਗੁਣ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ। ਪੰਜ ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਦਾ ਸਰਬੋਤਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਜੋ ਹੈ, ਪੰਜ ਅਰਥਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ-ਰੂਪ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਸਵਰੂਪ ਜੋ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਸੰਸਾਰਕ ਭਿਆਨਕ ਰੋਗ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵੈਦ ਹੈ; ਉਹ ਚੰਦਨੀ ਹੈ ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਅਗਿਆਨ ਅਤੇ ਪਾਪ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਪੁਰੀਆਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਅੱਗ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਭੈਰਵੀ, ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ। ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ, ਸਭ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਅਨੇਕ ਦਿਵ੍ਯ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਚਾਹੁੰਦੇ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ। "ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਤੇਰਾ ਪਰਮ ਆਸਥਾਨ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਇਹ ਅਮੂਲਕ ਬੋਲ ਕਿੱਥੇ ਹਨ? ਪਰ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ, ਚੌਂਹ-ਚਿਹਰਾ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇਹ ਉੱਤਮ ਬੋਲ ਕਹਿ ਕੇ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਹ ਉੱਤਮ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਤੋਤ੍ਰ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲੋਂ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ, "ਅਰਧਨਾਰੀਸ਼ਵਰ" ਕਹਿ ਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਭਗਤਿ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸ਼ਿਵ-ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਦੋ ਰੂਪ—ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਅਤੇ ਪਾਲਕ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਜਨਮ ਅਤੇ ਨਾਸ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ, ਜੋ ਪੁਰਖ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਦਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਾਂਦੇਵ, ਵੱਡੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦਾਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਮਿੱਠੇ, ਗੰਭੀਰ, ਮੰਗਲਮਈ ਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਬੋਲ, ਜੋ ਅਰਥ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਰਾਜਸੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਹਰ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਨਾਲ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਸੁਹਾਵਣੀ, ਉੱਚੀ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਪ੍ਰਭੂ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਪੁੱਤਰ, ਪੁੱਤਰ, ਬਹੁਤ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਹੇ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਾ! ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਬੋਲਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ।" "ਤੂੰ ਹੁਣ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਲਈ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਪ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ ਤੇ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਵਰਦਾਨ ਦੇਵਾਂਗਾ।" ਇਹ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਉੱਤਮ ਬੋਲ ਕਹਿ ਕੇ, ਪਰਮ ਦੇਵਤਾ ਹਰਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰੂਪ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ। ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਣ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਭਵਾ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਜਨਮ, ਮੌਤ, ਬੁਢਾਪਾ ਆਦਿਕ ਨਹੀਂ ਹਨ; ਉਹ ਭਵਾਨੀ, ਭਵਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਬੋਲ, ਮਨ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਵੀ ਉਸ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਹੋਈ ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਗਈ; ਅਨੇਕ ਅਸ਼ਚਰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਭਾਵੇਂ ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਜਨਮੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪਰਮ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤਾ ਦੇਵਤੇਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਪਹੁੰਚ ਹੈ; ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸ਼ਾਸਕ, ਵੱਖਰੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਪਰਮ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤ੍ਰੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ, ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ, ਸੁਖਸ਼ਮ, ਅਸਤਿਤਵ ਤੇ ਅਨਸਤਿਤਵ ਦੇ ਭੇਦ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਪਰਮ ਦੇਵੀ ਆਪਣੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਵਿਰਾਟ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਮਨੋਂ-ਮਨ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ। "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਰਚਨਾ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਰ ਤੱਤ ਹੈਂ; ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਰਚਦਾ ਹਾਂ।" "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵ ਮੈਂ ਮਨ ਰਾਹੀਂ ਰਚੇ, ਪਰ ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਬਣ ਕੇ ਵੀ ਵਾਧੂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ, ਪਰਮ ਰਚਨਾ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਭ ਸੰਤਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਮਹਿਲਾ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ।" "ਸਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਹੇ ਮਾਇਆ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਸਕ, ਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਰਾਹੀਂ ਚਲਦੇ ਅਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਕਰ। ਹੇ ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ, ਤੂੰ ਦਕ੍ਸ਼ ਦੀ ਧੀ ਬਣ ਜਾ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਨੇ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ।