ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਹਾਦੇਵ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਅਰਧਚੰਦ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ, ਸੱਪਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਕੰਘਣ, ਅਤੇ ਕਮਰ ਉੱਤੇ ਮੁੰਜਾ ਘਾਹ ਦੀ ਪੱਟੀ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਹੋਏ। ਉਹਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਜਲੰਧਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਖੋਪੜੀਆਂ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਦੀ ਚਮਕ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਟਾਵਾਂ ਗੰਗਾ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਅੱਧ-ਭਿੱਜੀਆਂ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਤੇ ਗਾਢ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਪਰਬਤ ਵਾਂਗ ਸੋਹਣੇ ਲੱਗਦੇ, ਜਿੱਥੇ ਟੁੱਟੇ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਅੰਕੁਰ ਉੱਗ ਆਉਣ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੱਬੇ ਕੰਨ ਦੇ ਕੋਲ ਕੁੰਡਲ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਬਣਾਉਂਦੇ। ਮਹਾਦੇਵ ਵੱਡੇ ਬਲਦ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਸਨ, ਉਹਦੀ ਬੋਲੀ ਗੜਗੜਾਉਂਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਅਤੁੱਟ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਵੀਰਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਭੈੰਕਰ ਪਰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੇ ਕੇ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹਰ ਕਲਪ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਉਤਪੱਤੀ ਨਦੀ ਵਾਂਗ ਚਲਦੀ ਰਹੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੀਲੇ-ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਰਗੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਰਚ ਲਏ। ਉਹ ਜੀਵ ਜਟਾਧਾਰੀ, ਨਿਡਰ, ਨੀਲੇ ਗਲੇ ਵਾਲੇ, ਤਿੰਨ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਵਧਾਪਾ ਜਾਂ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਭਾਲੇ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਹਥਿਆਰ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਨੇ ਚੌਦਾਂ ਭਵਨਾਂ ਵਾਲੀ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁਦ੍ਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਿਤਾਮਹਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਹੋਰ ਜੀਵ ਰਚੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਮੰਗਲ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਜੀਵ ਮੌਤ ਵਾਲੇ ਹਨ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਮੇਰੀ ਐਸਾ ਕੋਈ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਅਸ਼ੁਭ ਜੀਵ ਰਚ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਮਨੋਂ ਰਚਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਤੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਰਮ ਕਰਨਗੇ, ਤੇ ਸਦਾ ਯਜਨਾ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿਣਗੇ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਹਰਾ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਸਮੇਤ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਹਟ ਗਏ ਤੇ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਖੜੇ ਰਹੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਫਿਰ ਕਦੇ ਮੰਗਲਮਈ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਰਚਦੇ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਤਪਸਿਆ ਵਿਚ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਤੱਕ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਲੀਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਫਿਰ, ਜਦ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਵਲੋਂ ਰਚੇ ਜੀਵ ਵਧੇ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਵਾਧਾ ਦੇਣ ਲਈ ਸੰਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਉਤਪੱਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਰ, ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਪਿਤਾਮਹਾ ਸੰਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਵਿਚ ਅਸਮਰੱਥ ਰਹੇ। ਤਦੋਂ, ਉਹ ਮਨ ਵਿਚ ਨਿਸਚੈ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਲਈ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ। ਬਿਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦੇ, ਇਹ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਵਧ ਸਕਦੇ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਤਮਾ ਤਪਸਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਆਦਿ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ, ਜੋ ਅਨੰਤ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਕਸ਼ਮ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਨੁਭਵ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚ ਸਕਣ ਯੋਗ ਤੇ ਮੋਹਣੀ ਸੀ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪਾਸ ਸਦਾ ਵਿਆਪਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ ਧਾਰੀ ਦੀ ਧਿਆਨ ਧਰ ਕੇ ਉੱਚੀ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਹਦੀ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ, ਪਰਮੇਸ਼ਠੀਨ ਜਦ ਏਸ ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਿਸੇ ਅੰਸ਼ ਰਾਹੀਂ, ਹਰਾ ਨੇ ਇੱਕ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਅਰਧਨਾਰੀਸ਼ਵਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਉਹ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਅੰਧਕਾਰ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਅਦ੍ਵੈਤ, ਅਵਰਨਨੀਯ, ਤੇ ਅਜਨਮਾਂ ਲਈ ਅਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਕਰਤਾ, ਸਭ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਇਕਤ੍ਰ ਹੋਏ। ਉਹ ਅਗਾਧ, ਰੂਪ ਰਹਿਤ, ਅਮਾਪ, ਅਜਰ, ਸਥਿਰ, ਗੁਣਾਤੀਤ, ਸ਼ਾਂਤ, ਤੇ ਅਨੰਤ ਮਹਿਮਾ ਦੇ ਆਸਥਾਨ ਹਨ। ਉਹ ਸਭ ਵਿਆਪਕ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੇ ਸਤ-ਅਸਤ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਤੁਲਨਾ ਤੋਂ ਉੱਚੇ, ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਦੇ ਆਸਰੇ, ਨਿਤ, ਮੰਗਲਮਈ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਪੂਰਨ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਭਰੀਆਂ ਬਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਸੁਣਨ ਯੋਗ ਸਨ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਪਰਾਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਸੱਚੀਆਂ, ਸਭ ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰਨ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਸਾਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਤੇ ਸੁਕਸ਼ਮ ਭਾਵ ਵਾਲੀਆਂ ਸਤੁਤੀ ਰਚਦੇ ਹਨ। "ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਦੇਵ, ਮਹਾਂਦੇਵ! ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ! ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ, ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ! ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਥ! ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ! ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਨੇਤਾ! ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋਏ! ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਸੋਭਾ! ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ, ਅਟੱਲ ਮਹਾ ਮਾਇਆ! ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ, ਅਟੱਲ ਕਾਮਨਾ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ! ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ, ਅਟੱਲ ਮਹਾ-ਲੀਲਾ! ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ, ਅਟੱਲ ਮਹਾ-ਸ਼ਕਤੀ! ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਤਾ! ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਆਪ ਸੰਸਾਰ ਹੈ! ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪਾਲਣਹਾਰ! ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਹੇਲੀ! ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ, ਨਿਤ-ਸੰਪੂਰਨ ਰਾਜ ਦੀ ਮਾਲਕਾ! ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ, ਨਿਤ-ਕਾਲ! ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ, ਨਿਤ-ਰੂਪ! ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ, ਨਿਤ-ਅਨੁਸਰੀ! ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ, ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਕਰਤਾ! ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ, ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਾ! ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ, ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਸੰਹਾਰਕ! ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ, ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾ! ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ, ਜਿਹੜੀ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਕਾਰਣ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ! ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ, ਜਿਹੜੀ ਬੇਪਰਵਾਹ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ! ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਦੇਵ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਗੋਚਰ ਹੋ, ਆਪਣੇ ਸੁਕਸ਼ਮ ਸਵਰੂਪ ਦੀ ਝਲਕ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹੋ! ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਸਥੂਲ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹੋ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ! ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ, ਜਿਸਦੇ ਇਕੋ ਨਾਮ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਤੱਤ ਸਮਾਏ ਹੋਏ ਹਨ! ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਚੋਟੀ ਦੇਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਯਾਈਆਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਹੋ! ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ! ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸੰਸਾਰਕ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਉਖੱਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ! ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਖੇਤ੍ਰਪਾਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਵੀਰਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦੇ ਹੋ! ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ, ਹੋਰ ਸਾਰੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡਕੇ!" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਅਰਧਨਾਰੀਸ਼ਵਰ ਰੂਪ ਧਾਰੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਪਰਾਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ।