ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵੱਲੋਂ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੋਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਮਿਲ ਗਈ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਤਾਵਲੇ ਹੋ ਕੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਦੂਧ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਦਿਵ੍ਯ ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਮੰਨ-ਸੰਕਲਪ ਨਾਲ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਜੀ ਅਨੰਤ ਸੇਰਪਣ ਦੇ ਸਇਆਸਣ ਉੱਤੇ ਵਿਛੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ, ਚਾਰ ਭੁਜਾਵਾਂ, ਉੱਤਮ ਦੇਹ, ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਗਹਿਣੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਚਕਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ, ਨਰਮ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ, ਚੰਦਰਮਾ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ, ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦਾ ਚਿਨ੍ਹ, ਅਤੇ ਮਿੱਠੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਕੋਮਲ ਕਮਲ-ਹਥੇਲੀਆਂ ਦੇ ਛੂਹ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਦੁਧ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਉੱਤੇ ਵਿਛੇ ਹੋਏ ਯੋਗ ਨਿੰਦਰਾ ਵਿਚ ਲੀਨ ਸਨ। ਅੰਧਕਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਾਲਰੁਦ੍ਰ ਕਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਰਜੋ ਗੁਣ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਸਤ੍ਵ ਵਿੱਚ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਅਤੇ ਤੁਰੀਆ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੁ! ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮੇਟ ਲਿਆ ਸੀ, ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਮੇਟ ਲਵਾਂਗਾ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਬਲੀ ਵਿਸ਼ਨੁ ਜਾਗ ਪਏ, ਅਤੇ ਪਿਤਾਮਹ ਵੱਲ ਹਲਕੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ, ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ ਵਿਚੋਂ, ਮੁੜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਪਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਭਗਵਾਨ ਨੇ, ਜੋ ਸਰੂਪ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ, ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਪਰਮ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦੇਣ ਲਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ, ਓਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਖੜੇ ਸਨ। ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਡਰ-ਸੰਕੋਚ ਨਾਲ, ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਪਿਨਾਕਧਾਰੀ ਭਵ, ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਅੰਤਰਧਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਹਰ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਪ੍ਰਕਟ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੁੜ ਚੱਲ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਰਚਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਹ ਵਧਦੇ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਤ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਲਈ, ਹਰ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉੱਚਤਮ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਲੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਮਹੇਸ਼, ਜੋ ਨੀਲੇ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਹਨ। ਉਹ ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਅਨਾਦਿ, ਅਨੰਤ, ਰੋਗ ਰਹਿਤ, ਅਤੇ ਸਮੂਹ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਕੁਚਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਸਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਹਨ। ਉਹ ਸਦਾ ਉੱਚਤਮ ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਅਧੀਨ, ਅਤੇ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਲਕੜਾਂ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹਦਾ ਨਾਮ ਅਨਾਮ ਹੈ, ਰੂਪ ਉਹੀ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਹ ਉਹੀ ਕਰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹੀ ਹੁਕਮ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗ ਚਮਕਦੇ, ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਅਰਧਚੰਦ੍ਰ, ਸੱਪਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਬਾਂਹ-ਬੰਦ, ਕਰਧਨੀ, ਤੇ ਮੂੰਜ ਦੀ ਕਮਰਬੰਨ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਜਲੰਧਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਖੋਪੜੀਆਂ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਟਾ-ਵਾਲ ਸੁਨਹਿਰੀ ਤੇ ਗੰਗਾ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਸੁੰਦਰ, ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਅੰਕੁਰਾਂ ਨਾਲ ਦਬੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਝੇ ਕੰਨ 'ਤੇ ਮੰਡਲ ਰੂਪ ਕੁੰਡਲ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਂ ਬਲਵਾਨ, ਵੱਡੇ ਬੈਲ 'ਤੇ ਸਵਾਰ, ਬਦਲੀ ਵਰਗੀ ਗੂੰਜਦਾਰ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ। ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੇ ਕੇ, ਉਸਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਹਰ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਨਿਵੇਦਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹੋਰ ਜੀਵ ਰਚੇ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਨੀਲੇ-ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨੋਂ, ਆਪਣੇ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਜੀਵ ਰਚ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਜਟਾਧਾਰੀ, ਨਿਰਭੈ, ਨੀਲੇ-ਗਲੇ, ਤ੍ਰਿਣੇਤ੍ਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਵਧਾਪਾ ਜਾਂ ਮੌਤ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਉੱਤਮ ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਭਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਚੌਦਾਂ ਭੁਵਨਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਇਹ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੁਦ੍ਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ: "ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਾ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ! ਹੇ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਹੋਰ ਜੀਵ ਰਚੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਜੀਵ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਹੱਸ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਮੇਰੀ ਐਸੀ ਰਚਨਾ ਨਹੀਂ; ਤੁਸੀਂ ਅਸ਼ੁਭ ਜੀਵ ਰਚੋ। ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਮਨੋਂ ਰਚਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਹਨ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸਦਾ ਯਜ్ఞ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿਣਗੇ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਹਰਾ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਹਟ ਗਏ ਅਤੇ ਵੱਖ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਅਸ਼ੁਭ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਰਚਦੇ; ਸਦਾ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਲਯ ਤੱਕ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਲੋਂ ਰਚੇ ਜੀਵ ਵਧੇ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਸੰਗਮ ਰਾਹੀਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ, ਨਾਰੀ ਜਾਤੀ ਪ੍ਰਭੂ ਵਲੋਂ ਉਤਪੰਨ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਿਤਾਮਹ ਸੰਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਰਹੇ। ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਨਿਸਚੈ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਲਈ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬਿਨਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦੇ, ਇਹ ਜੀਵ ਵਧ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਤਮਾ ਨੇ ਤਪਸਿਆ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ, ਆਦਿ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ, ਜੋ ਅਨੰਤ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਖਮ, ਪਵਿੱਤਰ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਨੁਭਵ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣਯੋਗ, ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀ ਸੀ— ਉਹ ਗੁਣ ਰਹਿਤ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਅਭੇਦ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਆਕਾਸ਼ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਵਿਆਪਕ, ਸਦਾ ਅਟੱਲ ਅਤੇ ਸਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪਾਸ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸੀ।