ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ, ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਦੀ ਮੂਦਰਾ ਵਿੱਚ ਜੋੜ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸੇਵਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਹਰ ਸ਼ੁਭ ਲਕੜੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਭਗਤਿ ਭਾਵ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚੰਵੀਆਂ ਨਾਲ ਝਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਵੇਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਸਭ ਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਭਰੀਆਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਨਾਲ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸੰਤੋਖ ਦੇ ਆਂਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਗਣਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤੇ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਲੈ ਆਉਣ। ਫਿਰ, ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ ਹਨ, ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਰਥਪੂਰਨ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਬੱਚਿਓ, ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੈ? ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ? ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕਰਤਵ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ?" ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਲੜਾਈ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਬਾਰਾ-ਦੁਬਾਰਾ ਚਿੰਤਤ ਬਚਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨਾਂ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ ਤੇ ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵੱਲ ਗਏ। ਉੱਥੇ, ਹਰੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਸੌ ਅਗਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਤਦ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਾਜ ਵੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਸਭ ਗਣਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਆਪਣੇ ਵਾਹਨਾਂ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜ ਕੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਭਦ੍ਰਾਂਬਿਕਾ ਦੇ ਪਤੀ, ਪ੍ਰਭੂ, ਪੰਜ ਚੱਕਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਆਦਿ ਤੋਂ ਅੰਤ ਤੱਕ ਓਮ ਦੀ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ ਰਥ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋਏ। ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਗਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲ ਪਏ। ਉੱਚਤਮਾ ਦੇਵੀ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾ ਕੇ, ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਮੈਦਾਨ-ਏ-ਜੰਗ ਵੱਲ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਬਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਗਏ। ਸਾਜਾਂ ਦਾ ਸ਼ੋਰ ਠੱਪ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਗਣਾਂ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਅਚੁਤ (ਵਿਸ਼ਨੂ), ਦੋਵੇਂ ਵੱਡੇ ਯੋਧੇ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਅਸਤਰ ਵਰਤਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਅਸਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਗੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਸੜ ਗਏ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ, ਅਚਾਨਕ ਪ੍ਰਲਯ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕੀਤਾ। ਅਚਾਨਕ, ਉਹ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਡਰਾਉਣੇ, ਅੰਗ-ਰਹਿਤ ਅੱਗ ਦੇ ਸਤੰਭ ਵਾਂਗ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਅਸਤਰ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਨਾਲ ਭੜਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਕਰਿਆ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਵੱਡੀ ਅੱਗ ਉੱਥੇ ਆ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਚਮਤਕਾਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਇਹ ਕੀ ਹੈ, ਕਿੰਨਾ ਅਚੰਭੇਜ ਰੂਪ ਹੈ?" "ਇਹ ਸਤੰਭ, ਜੋ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਉਭਰਿਆ ਹੈ—ਇਸ ਦਾ ਨਾ ਤਲ ਦਿੱਸਦਾ, ਨਾ ਚੋਟੀ।" ਇਹ ਨਿਸਚਾ ਕਰਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਯੋਧੇ, ਆਪਣੇ ਬਲ ਤੇ ਗਰੂਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਕੱਠੇ ਇਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਚਲ ਪਏ। "ਸਾਡੀ ਜੋੜੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ," ਆਖ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਸੂਰ (ਵੱਝ) ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ ਤੇ ਜੜ੍ਹ ਲੱਭਣ ਲਈ ਹੇਠਾਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਉੱਧਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਹੰਸ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ ਤੇ ਚੋਟੀ ਲੱਭਣ ਲਈ ਉੱਡ ਗਏ। ਹਰੀ, ਪਾਤਾਲ ਲੋਕ ਤੱਕ ਵੱਝ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਘੁਸ ਗਏ। ਫਿਰ ਵੀ, ਉਹ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ ਸਤੰਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਉਪਰੋਂ ਮਿਲਿਆ, ਨਾ ਹੇਠੋਂ। ਆਖਰਕਾਰ, ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਥੱਕ ਕੇ, ਵੱਝ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਦਾਨ-ਏ-ਜੰਗ 'ਚ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ, ਸਰਜਨਹਾਰ (ਬ੍ਰਹਮਾ), ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਕੇਤਕੀ ਦਾ ਫੁੱਲ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਕੁਝ ਹੱਲਾ ਹੋਇਆ ਹੋਇਆ, ਅਦਭੁਤ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਫੁੱਲ ਬਹੁਤ ਸੁਗੰਧੀ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ਾ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਈ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਡਿੱਗ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਵਲੋਂ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਹਾਸਾ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਜਦ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਹਿਲਿਆ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਕੇਤਕੀ ਦਾ ਫੁੱਲ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਫੁੱਲ ਫੜਨ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਹੱਥ ਵਧਾਇਆ। "ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ? ਤੈਨੂੰ ਕਿਸਨੇ ਫੜਿਆ? ਤੂੰ ਤਾਂ ਇਸ ਅਣਮਾਪ, ਆਦਿ ਸਤੰਭ ਦੇ ਵਿਚੋਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਿੱਗ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ; ਇਸ ਦੀ ਆਸ ਛੱਡ ਦੇ। ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ, ਹੰਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ।" "ਹੁਣ, ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ, ਅੱਜ ਤੂੰ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰ। ਇਹ ਗੱਲ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਹਿਣੀ ਪਵੇਗੀ।" ਸਤੰਭ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ, ਸਰਜਨਹਾਰ ਨੇ ਵੇਖਿਆ; ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਗਵਾਹ ਹਾਂ, ਹੇ ਅਚੁਤ। ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਕੇਤਕੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। "ਸੰਕਟ ਵਿਚ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਝੂਠ ਵੀ ਠੀਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ"—ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਜਦ ਅਚੁਤ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ, ਖੁਸ਼ੀ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਨੱਚ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸੱਚਾਈ ਦੱਸੀ; ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਲੋਂ ਅਚੁਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਬਚਨ ਸੀ। "ਹੇ ਹਰੀ, ਮੈਂ ਸਤੰਭ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵੇਖ ਲਈ—ਉੱਥੇ ਹੀ ਕੇਤਕੀ ਗਵਾਹ ਹੈ।" ਫਿਰ ਕੇਤਕੀ ਨੇ ਉੱਥੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਝੂਠ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਰਜਨਹਾਰ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ। ਹਰੀ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਗੱਲ ਸੱਚ ਹੈ, ਤੇ ਆਪ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਉਪਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਛਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅੱਗ ਦੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲੱਗੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਉੱਥੇ ਸਾਫ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹੱਥ ਕੰਬਣ ਲੱਗੇ; ਉਹ ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨ ਫੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। "ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਨਾ ਆਰੰਭ ਹੈ, ਨਾ ਅੰਤ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਮੋਹ-ਜਨਮਿਆ ਭ੍ਰਮ ਨਾ ਆਵੇ। ਹੇ ਦਇਆ ਦੇ ਸਰੋਤ, ਕਿਰਪਾ ਕਰ; ਤੇਰੇ ਖੇਲ ਵਿਚੋਂ ਹੋਈ ਗਲਤੀ ਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ।" "ਹੇ ਹਰੀ, ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੂੰ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਤੂੰ ਸੱਚ ਬੋਲਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਮਾਣ ਮਿਲੇਗਾ, ਤੇ ਮੇਰੀ ਇੱਜ਼ਤ ਮਿਲੇਗੀ।" "ਹੁਣ ਤੋਂ, ਤੂੰ ਤੇ ਤੇਰਾ ਵਿਅਕਤ ਰੂਪ, ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਤਿਉਹਾਰ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂਗੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸੱਚਾਈ ਕਰਕੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਸਰਵੋਚ ਸਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਦ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਫਿਰ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰੌਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਜੀਵ ਰਚਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਭੈਰਵ ਰੱਖਿਆ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ। ਉਹ ਭੈਰਵ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਜਲਦੀ ਹੁਕਮ ਕਰੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।" ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਉਤਪੰਨਹਾਰ ਹਨ, ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹਨ। ਪਰ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਤੇਜ਼ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਵੱਢ ਦੇ।