ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੁਣੋ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ! ਇਹ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਿਵੇਂ ਬਣੀ, ਕਿਵੇਂ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਖੇਲ ਦੌਰਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਆਪ ਹੀ ਚਾਰ ਮੁਖਾਂ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸਮੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਹ ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਜਿਸ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿਰ ਹਨ, ਤਿੰਨ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪ ਹੀ ਸਵੈਭੂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਤ੍ਵ ਅਤੇ ਰਜਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕਹਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਸਮੇਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਤਮਸ ਅਤੇ ਰਜਸ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਸਿਰਫ਼ ਸਤ੍ਵ ਗੁਣ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਭੂ ਵਿੱਚ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਤਿੰਨ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਰੀ ਲੋਕੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉਪਰਲੇ, ਨਿਰਲੇਪ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਵੀ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਿੰਨ ਭਿੰਨਤਾ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਗੁਣੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਵਿਭਾਜਨਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਚਤੁਰਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿਧ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਏ, ਉਹ ਆਦਿ ਦੇਵ ਹਨ; ਜਨਮ ਰਹਿਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਅਜਨਮਾ ਕਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਖੋਲ ਹੈ, ਮਾਂ ਦਾ ਗਰਭ ਜਲਾਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਝਿੱਲੀ ਹਨ। ਉਸ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਅੰਡ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਅੰਡ ਵਿੱਚ ਚੰਦ, ਸੂਰਜ, ਤਾਰੇ, ਗ੍ਰਹਿ, ਤੇ ਹਵਾ ਸਭ ਕੁਝ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਡ ਬਾਹਰੋਂ ਦੱਸ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਉਹ ਪਾਣੀ ਫਿਰ ਦੱਸ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅੱਗ ਨੂੰ ਫੇਰ ਦੱਸ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਹਵਾ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੈ। ਹਵਾ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਨੇ, ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਮੁਲ ਤੱਤ ਨੇ। ਮੁਲ ਤੱਤ ਨੂੰ ਮਹੱਤਤੱਤ ਨੇ, ਤੇ ਮਹੱਤਤੱਤ ਨੂੰ ਅਵ੍ਯਕਤ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਅੰਡ ਬਾਹਰੋਂ ਸੱਤ ਪਰਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੱਠ ਮੁਢਲੀਆਂ ਤੱਤ ਹਨ, ਜੋ ਰਚਨਾ, ਪਾਲਣਾ ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੇ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਆਧਾਰ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਵਿਚ ਫਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਤੱਤ ਵੀ ਇਕ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਛੂਆ ਆਪਣੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਅਵ੍ਯਕਤ ਨੇ ਜਦੋਂ ਰਚਨਾ ਕਰ ਲਈ, ਫਿਰ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਲੀਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਚੀਜ਼ ਅਵ੍ਯਕਤ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਲਯ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵਾਪਸ ਉਲਟੇ ਕਰਮ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਣ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਕਦੇ ਅਸਮਾਨ, ਕਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਗੁਣ ਸਮਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਵਿਨਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਅਸਮਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਰਚਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਘਣੀ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਅੰਡ, ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਗਰਭ ਹੈ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਖੇਤ੍ਰ ਹੈ; ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਖੇਤ੍ਰਜਨ (ਖੇਤ੍ਰ ਦਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਐਸੇ ਅਨੇਕਾਂ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਅੰਡ ਹਨ ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ, ਉੱਤੇ, ਹੇਠਾਂ, ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿਖੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੁਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਅਪਕ ਹੈ। ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਚਤੁਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਮੁਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਮਹਾਂਦੇਵ, ਜੋ ਅਵ੍ਯਕਤ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਵ੍ਯਕਤ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਅੰਡ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਅੰਡ ਤੋਂ ਮਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਲੋਕ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਜੋ ਇਹ ਮੁਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੱਸ ਰਹਿਆ ਹਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਿਨਾ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ; ਤੇ ਅੰਤਲੇ ਸਮੇਂ, ਪ੍ਰਲਯ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸਾਰਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਖੇਲ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਪਰਮਾਪਯ ਕਾਰਣ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਮੁਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਅਤੇ ਨੈਸਰਗਿਕ ਮੂਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਾਂ ਆਰੰਭ ਹੈ, ਨਾਂ ਮੱਧ, ਨਾਂ ਅੰਤ; ਉਹ ਅਣੰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ, ਪਵਿੱਤਰ, ਗੂੜ੍ਹਾ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ, ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਰਜਸ ਗੁਣ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਕ ਸੁਭਾਵ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਵਾਧੂ ਤੇ ਫੈਲਾਅ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅੱਠ ਬਦਲਾਵ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਮੁਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਰਾਹੀਂ ਸਥਾਪਤ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਕਾਰਣ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਤੇ ਨਵੀਂ ਕਿਰਿਆ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕੇਵਲ ਮਹਾਂਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਇਛਾ ਨਾਲ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਹੁਣ, ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ ਕਿ ਸਾਰੇ ਮਨੂਆਂ ਅਤੇ ਕਲਪਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਭਿੰਨ ਵੰਡਾਂ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਤੇ ਪੁਨਰ-ਰਚਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ। ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਜੋ ਅਰਧ-ਕਾਲ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਦੀ ਮਿਆਦ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਨਵਾਂ ਸਮਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਵੀਂ ਰਚਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਪਿਛਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਦਿਨ-ਪ੍ਰਤੀਦਿਨ, ਚੌਦਾਂ ਵੱਡੇ ਮਨੂਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਨੂ ਤੇ ਕਲਪਾਂ ਨਾਂ ਆਰੰਭ ਹਨ, ਨਾਂ ਅੰਤ, ਤੇ ਪੂਰੇ ਜਾਣਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਣਨ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਸਭ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸੁਣਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਕਲਪ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾ ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੇ ਚੱਕਰ ਛੋਟੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਜੋ ਹੁਣ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਕਲਪ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ 'ਵਰਾਹ' ਕਲਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ, ਚੌਦਾਂ ਮਨੂ ਹਨ। ਸ਼ੁਰੂ ਸਵਯੰਭੂ ਮਨੂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੱਤਵੇਂ ਮਨੂ ਸਾਵਰਨੀ ਆਦਿਕ ਤੱਕ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਸੱਤਵਾਂ ਮਨੂ, ਵੈਵਸਵਤ, ਹੁਣ ਰਾਜ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਰ ਮਨੁਵੰਤਰ ਵਿੱਚ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਰਚਨਾ ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੇ ਘਟਨਾ-ਚੱਕਰ ਚੱਲਦੇ ਹਨ; ਸੋ, ਜੋ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਚਾਰ ਕਰੇ। ਜਦੋਂ ਪਿਛਲਾ ਕਲਪ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹਵਾ ਚਲੀ, ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਉਖਾੜ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਲੋਕ, ਜਿਵੇਂ ਘਾਹ ਦੀ ਪੱਤੀ, ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਅੱਗ ਨੇ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਮੀਂਹ ਪਈ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਫਣ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਕੁਣਬੇ ਵੱਡੇ ਜਲ-ਪਲਾਵ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ, ਤਾਂ ਪਾਣੀਆਂ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਉੱਥਲੇ ਮੋੜਾਂ ਤੇ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ, ਸਭ ਕੁਝ ਢੱਕ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਤੀਬਰ ਪਲਾਵ ਦਾ ਨਾਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਨਾਰਾਯਣ ਬਣ ਕੇ, ਪਾਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਸੋ ਗਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਨਾਰਾਯਣ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਮੰਤ੍ਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ; ਹੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨਿ, ਇਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਪਣੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ 'ਨਰ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ; ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਣੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਨਾਰਾਯਣ ਕਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਸਿੱਧ ਹੋਏ ਜੀਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਏ ਸ਼ਿਵ-ਰੂਪ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਵੇਰੇ, ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਤੁਤੀ-ਭਜਨਾਂ ਨਾਲ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੇਦਾਂ ਨੇ ਰਚਨਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਰਚਨਾ, ਪਾਲਣਾ, ਤੇ ਪ੍ਰਲਯ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਖੇਲ ਵਜੋਂ ਸਦਾ ਚਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।