ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਸਭ ਹੋਣ ਲੱਗਾ ਜਦੋਂ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਜੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਵਿਸ਼ਣੁ ਜੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਛਾਂ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਹਰੋਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਠੰਡੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲੇ, ਬੇਟਾ, ਆ ਬੈਠ, ਇਹ ਅਸਨ ਲੈ।" ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਇੰਨਾ ਭੈੜਾ ਤੇ ਤੇਰੀ ਨਿਗਾਹ ਬਿਲਕੁਲ ਵਾਘ ਵਾਂਗ ਕਿਉਂ ਹੈ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਣੁ? ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਵੱਡਾ ਅਹੰਕਾਰ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।" ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਬੇਟਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਸਾਰਿਆਂ ਜਗਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਤੇ ਤੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਚੋਰ ਵਾਂਗ ਵਰਤਾਵ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯਾਦ ਦਿਵਾਇਆ ਕਿ, "ਕੰਵਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਵਿਆਰਥ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਤੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਜਿੱਤ ਰਹੇ, ਵਹਿਮ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹੋਏ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਬਹਿਸ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਦੋਵੇਂ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਮੈਂ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਨਹੀਂ।" ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਦੋ ਅਮਰ ਵੀਰ, ਇੱਕ ਹੰਸ ਤੇ ਦੂਜਾ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਯਾਈ ਵੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਹ ਨਜ਼ਾਰਾ ਵੇਖਣ ਲਈ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਵਿਹੰਗਮ ਰਥਾਂ 'ਚ ਆ ਗਏ, ਬੜੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਇਹ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੀ ਲੜਾਈ ਦੇਖਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਬੈਠਿਆ ਵਿਸ਼ਣੁ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਤੀਰ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਹਥਿਆਰ ਛੱਡੇ। ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੋਂ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਤੀਰ ਤੇ ਹਥਿਆਰ ਛੱਡੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਨਜ਼ਾਰਾ ਅਦਭੁੱਤ ਸੀ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਧਰ ਵਿਸ਼ਣੁ ਜੀ ਵੀ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ, ਭਾਰੀ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਅਸਤਰ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਬੜੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਪੂਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਭਿਆਨਕ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਅਸਤਰ ਛੱਡਿਆ। ਉਹ ਅਸਤਰ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਲੱਗਿਆ। ਇਹ ਹਥਿਆਰ ਹਜ਼ਾਰ ਭਿਆਨਕ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਤੀਖਾ ਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਭੀ ਡਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੀ ਲੜਾਈ ਆਪਸੀ ਵਿਨਾਸ਼ਕ ਬਣ ਗਈ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਬਹੁਤ ਘਬਰਾਏ ਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਇਹ ਤਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਵਾਲੀ ਉਲਝਣ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।" ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪਾਲਣਾ, ਲਯ, ਗੁਪਤਤਾ ਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ—ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਮਹਾਦੇਵ ਹਨ।" "ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵੱਲੋਂ, ਇਤਨਾ ਕਿ ਘਾਸ ਦਾ ਤਿੰਨਾ ਵੀ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਰ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਚਲੇ। ਉਹ ਕੈਲਾਸ ਪਰਬਤ ਦੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿੱਥੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਅਮਰ ਲੋਕ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪਰਮ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਉਹ ਓੰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅੰਦਰ ਗਏ। ਉਥੇ, ਸਭਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਮਣਕਾਂ ਦੇ ਆਸਨ ਤੇ, ਪੰਡਾਲ ਅੰਦਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਮਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਹਿਲੇਸ਼ਵਰ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਉਹ ਇਕ ਪੈਰ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖੇ, ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਦੀ ਮੱਦਰਾ ਵਿੱਚ ਜੋੜੇ, ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਹਰ ਸ਼ੁਭ ਲਕੜੀ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਭਗਤ ਔਰਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਪੱਖੇ ਨਾਲ ਝਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਵੇਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਅਸੀਸਾਂ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ, ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂ ਆ ਗਏ। ਉਹ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਤੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਬੁਲਾਇਆ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਣੀ, ਮਿੱਠੀਆਂ ਤੇ ਗੂੜ੍ਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। "ਬੱਚਿਆਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੈ? ਜਗਤ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ? ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਕਰਤੱਬ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ?" "ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਵਿਚ ਲੜਾਈ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ; ਤੁਸੀਂ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ, ਬੱਚੇ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ, ਯੁੱਧ ਭੂਮੀ ਵੱਲ ਜਾਣ ਲਈ, ਹਰਿ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਥੇ ਹੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸੌ ਗਣਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਾਜੇ ਵੱਜਣ ਲੱਗੇ। ਗਣਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਾਹਨਾਂ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਭਦ੍ਰਾਂਬਿਕਾ ਦੇ ਪਤੀ, ਪ੍ਰਭੂ, ਪੰਜ ਚੱਕਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਅੰਤ ਤੱਕ ਓਂਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਰਥ ਤੇ ਬੈਠੇ। ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਗਣ, ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਪਏ। ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਦੇਵੀ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਤ ਹੋ ਕੇ, ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਜੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਭੂਮੀ ਵੱਲ ਚਲੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੜਾਈ ਦੇ ਨਜ਼ਾਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਓਹਲੇ ਕਰ ਲਿਆ। ਵਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਗਣਾਂ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਅਚੁਤ (ਵਿਸ਼ਣੁ), ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਤੇ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਹਥਿਆਰ ਵਰਤਣ ਲੱਗੇ। ਇਹ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਗੀਆਂ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਸੜਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ, ਅਸਮੇਂ ਆਈ ਮਹਾਪ੍ਰਲਯਾ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਭਿਆਨਕ, ਅੰਗ-ਰਹਿਤ ਅੱਗ ਦੇ ਸਤੰਭ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਹਥਿਆਰ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਥੰਮ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਹਾਨ ਅੱਗ ਦਾ ਰੂਪ ਉੱਠ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਅਚੰਭੇਜਨਕ, ਸ਼ੁਭ ਰੂਪ, ਜੋ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰ ਗਿਆ, ਦੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਇਹ ਕੀ ਹੈ, ਕਿੰਨਾ ਅਦਭੁੱਤ ਰੂਪ ਹੈ!" "ਇਹ ਸਤੰਭ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਅੱਗ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ—ਇਹ ਕੀ ਉੱਠ ਆਇਆ? ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਨਾ ਇਸ ਦਾ ਆਖਰ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਨਾ ਥੱਲਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ, ਆਪਣੇ ਬਲ ਤੇ ਮਾਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਇਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। "ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਕੇ ਵੀ, ਇਹ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ," ਆਖ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਣੁ ਜੀ ਨੇ ਸੂਰ (ਵੱਛ) ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ ਤੇ ਇਸ ਸਤੰਭ ਦਾ ਥੱਲਾ ਲੱਭਣ ਲਈ ਚਲੇ।