ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਮਹਾ ਸਤਿਗੁਰੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਤੀਪੁੰਡਰ ਅਤੇ ਵਿਭੂਤੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਹੋਵੇ, ਗ੍ਰਿਹਸਥ, ਵਨਵਾਸੀ ਜਾਂ ਸੰਨਿਆਸੀ; ਚਾਹੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਸ਼ੂਦਰ ਜਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਚ ਤੇ ਪਤਿਤ ਹੋਵੇ—ਜੇਕਰ ਉਹ ਵਿਭੂਤੀ ਦੀ ਛਿੜਕਾਓ ਅਤੇ ਤੀਪੁੰਡਰ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਪੂਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ। ਇਹ ਵਿਭੂਤੀ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਔਰਤ ਜਾਂ ਗਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ, ਵੀਰ ਜਾਂ ਘੋੜੇ ਦੀ ਹੱਤਿਆ—ਇਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਮਾਨ ਦੀ ਚੋਰੀ, ਦੂਜੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੁਹਣਾ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ, ਦੂਜੇ ਦੀ ਜਮੀਨ ਲੈਣਾ, ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਵੀ ਵਿਭੂਤੀ ਨਾਲ ਲਗਾਏ ਤੀਪੁੰਡਰ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਸਲ ਜਾਂ ਬਗੀਚਾ ਚੋਰੀ ਕਰਨਾ, ਘਰ ਸਾੜਨਾ, ਗਾਂ, ਸੋਨਾ, ਭੈਂਸ, ਤਿਲ, ਕੰਬਲ ਜਾਂ ਕਪੜੇ ਚੋਰੀ ਕਰਨਾ—ਇਹ ਪਾਪ ਵੀ ਤੀਪੁੰਡਰ ਪਹਿਨਣ ਨਾਲ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨੀਚ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਖਾਣਾ, ਅਨਾਜ, ਪਾਣੀ ਲੈਣਾ, ਵੈਸ਼ਿਆ, ਹਾਥਣ-ਮਹਿਲਾ, ਚੰਡਾਲਣ ਤੇ ਨਾਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰਨਾ; ਰਜੋ-ਵਤੀ, ਕੁਆਰੀ ਜਾਂ ਵਿਧਵਾ ਨਾਲ ਸੰਭੋਗ, ਮਾਸ, ਚਮੜੀ, ਮੱਝ, ਜਾਂ ਲੂਣ ਵੇਚਣਾ—ਇਹ ਪਾਪ ਵੀ ਵਿਭੂਤੀ ਲਗਾ ਕੇ ਤੀਪੁੰਡਰ ਪਹਿਨਣ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਿੰਦਾ, ਝੂਠਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਉਣਾ, ਝੂਠੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇਣਾ—ਇਹਨਾਂ ਵਰਗੇ ਅਣਗਿਣਤ ਪਾਪ, ਤੀਪੁੰਡਰ ਪਹਿਨਣ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਚੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਭੇਟ ਚੋਰੀ ਕਰੇ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰੇ, ਜਾਂ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਪ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਰੁਦ੍ਰਾਕਸ਼ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਤੀਪੁੰਡਰ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ—even ਜੇਕਰ ਉਹ ਚੰਡਾਲ ਹੋਵੇ—ਉਹ ਸਭ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਗੰਗਾ ਵਰਗੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਤੀਪੁੰਡਰ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਾਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਸੱਤ ਕਰੋੜ ਵੱਡੇ ਮੰਤ੍ਰ, ਪੰਚਾਕਸ਼ਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ 'ਚ, ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਹੋਰ ਮੰਤ੍ਰ ਜੋ ਸ਼ੈਵ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਹੋਰ ਮੰਤ੍ਰ ਜੋ ਹਰ ਸੁਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਸਭ ਤੀਪੁੰਡਰ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਤੀਪੁੰਡਰ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਜ਼ਾਰ ਪੂਰਵਜ, ਹਜ਼ਾਰ ਉੱਤਰਵੰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਕਾ-ਸਬੰਧੀਆਂ ਨੂੰ ਤਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ, ਉਹ ਸਭ ਸੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਖਰੀ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮੌਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਠ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਵੈਭਵਤਾ ਨਾਲ, ਦਿਵ੍ਯ ਸਰੀਰ ਪਾ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਾਂ, ਮਹਾਨ ਗੰਧਰਵਾਂ, ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ 'ਚ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਚਾਹੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ 'ਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ 'ਚ ਵਧੇਰੇ ਸੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਥੇ ਸੌ ਕੁਆਰੀਆਂ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਲੋਕ 'ਚ ਸੌ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਸੁਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਲੋਕ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਚਾਹੇ, ਅਟੱਲ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਸ 'ਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਸਭ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਖੰਗਾਲ ਕੇ, ਇਹੀ ਨਿਸਚਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤੀਪੁੰਡਰ ਹੀ ਸਰਵੋਚ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਭੂਤੀ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਾਰ ਮੁਖੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਜੀਵਨ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ 'ਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਰਾਦ, ਯਜ, ਪਾਠ, ਹੋਮ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭੇਟ, ਅਤੇ ਪੂਜਾ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਰਮ, ਜੇਕਰ ਤੀਪੁੰਡਰ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਨਾਲ ਕਰੇ, ਉਹ ਮੌਤ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਮੈਲ ਹਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਭੂਤੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਪਾਪ ਮਿਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਸਰਵੋਚ ਅਵਸਥਾ 'ਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਫਲ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਵਿਭੂਤੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਵਿਭੂਤੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਸਰਵੋਚ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਗੰਗਾ 'ਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਆਪ ਵਿਭੂਤੀ ਰੂਪ 'ਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਵਿਭੂਤੀ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਧਿਆਨ, ਚਿੰਤਨ, ਦਾਨ, ਜਾਂ ਪਾਠ, ਜੇਕਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੀਪੁੰਡਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਰੇ, ਉਹ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ। ਵਨਵਾਸੀ, ਕੁਆਰੀਆਂ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਉਹ ਦੁਪਹਿਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਣੀ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਣੀ ਵਰਤਣਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਤੀਪੁੰਡਰ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ, ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਭਗਤ ਹੈ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ—ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ—ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਰੁਦ੍ਰਾਕਸ਼ ਵੀ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਪੂਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਤੀਪੁੰਡਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਉਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਫਲ-ਰਹਿਤ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੀਪੁੰਡਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ; ਇਹ ਰਾਜ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਛੁਪਾ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੱਥੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅੰਗਾਂ 'ਤੇ, ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਲਕੀਰਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਣ—ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ। ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਤੀਪੁੰਡਰ ਦੀ ਮਾਪ, ਭੰਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤੋਂ ਭੰਨਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਹੈ। ਵਿਚਕਾਰ ਅਤੇ ਅੰਗੂਠਾ ਦੀ ਉਲਟ ਦਿਸ਼ਾ 'ਚ, ਤੀਪੁੰਡਰ ਦੀ ਲਕੀਰ ਖਿੱਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਉਂਗਲੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਭੂਤੀ ਲੈ ਕੇ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਤੀਪੁੰਡਰ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਲਕੀਰ ਲਈ ਨੌ ਦੇਵਤਾ ਹਨ; ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਸਭ ਅੰਗਾਂ ਲਈ—ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਪਹਿਲੀ ਲਕੀਰ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਹਨ: 'ਅ' ਅਖਰ, ਘਰ ਦੀ ਅੱਗ, ਧਰਤੀ, ਧਰਮ, ਰਜੋ ਗੁਣ, ਰਿਗਵੇਦ, ਕਰਮ ਸ਼ਕਤੀ, ਸਵੇਰ ਦੀ ਆਹੁਤੀ, ਅਤੇ ਮਹਾਦੇਵ। ਦੂਜੀ ਲਕੀਰ 'ਤੇ 'ਉ' ਅਖਰ, ਦੱਖਣੀ ਅੱਗ, ਆਕਾਸ਼ ਤੱਤ, ਯਜੁਰਵੇਦ, ਦੁਪਹਿਰ ਦੀ ਆਹੁਤੀ, ਤੇ ਇਛਾ ਸ਼ਕਤੀ ਹਨ। ਦੂਜੀ ਲਕੀਰ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਵਾਲੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਮਹਾ ਸਤਿਗੁਰੂ ਨੇ ਤੀਪੁੰਡਰ ਅਤੇ ਵਿਭੂਤੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਉਸ ਦੇ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ, ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਫਲਾਂ ਬਾਰੇ ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਇਸ ਰਾਜ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖੋ।