ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਹੇ ਸਾਧੂ, ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣੋ ਕਿ ਜਦ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਵਿਭੂਤੀ ਜਾਂ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡ ਨਹੀਂ ਲਾਉਂਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਹੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਭੋਜਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਘਰਵਾਲਾ, ਵਨਵਾਸੀ, ਰਾਜਾ, ਸੰਨਿਆਸੀ ਜਾਂ ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਜਾਤ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਭੂਤੀ ਬਿਨਾ ਖਾਂਦਾ-ਪੀੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਸੰਸਾਰੀ ਲੋਕ ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਪ ਲੈਂ, ਜਾਂ ਸੰਨਿਆਸੀ ਮੁੱਖ ਓਂਕਾਰ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰ ਲੈਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਪਾਪ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਲੋਕ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡ ਦਾ ਉਪਹਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਉਪਹਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਭਸਮ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਤੇ ਲਾਜ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਪਿੰਡ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਵਾਸਤਵਿਕ ਨਿਵਾਸ ਥਾਂ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹੈ; ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸੱਚੀ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਵਿਅਰਥ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੋ ਗਿਆਨ ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸ਼ਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਮਹਾਂਦੇਵ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਹਨ, ਦਾ ਉਪਹਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡ ਲਾਉਣ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਪ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਗਲੇ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਡਾਲ, ਸੂਰ, ਰਾਖਸ, ਗਧੇ, ਕੁੱਤੇ, ਗਿਦੜ ਜਾਂ ਕੀੜੇ ਹੋ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਪੀ ਹੋ ਕੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਜਾਂ ਸੂਰਜ, ਦਿਨ ਜਾਂ ਰਾਤ, ਜਾਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੇਖ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਰੁਦ੍ਰ ਸੂਕਤ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨਾਲ ਪਾਪ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਆਦਰ-ਸਹਿਤ ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਵੀ ਨਰਕ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਭਸਮ ਜਾਂ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨਰਕ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹਨ। ਹੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਤੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਜਾਂ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਫਿਰ ਵੀ ਉੱਚੀ ਲਕੀਰ ਵਾਲਾ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡ ਜਾਂ ਗਰਮ ਚੱਕਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਯਜਨਾਂ ਤੋਂ ਵੰਞਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਦਜਾਬਾਲ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਿਰਫ ਉਹੀ ਮਨੁੱਖ ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਹਨ ਜੋ ਭਸਮ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਚੰਦਨ ਜਾਂ ਚੰਦਨ ਦੇ ਉਬਟਣ ਵਿੱਚ ਭਸਮ ਮਿਲਾ ਕੇ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡ ਬਣਾਇਆ, ਤਾਂ ਸਮਝਦਾਰੀ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਵੀ ਭਸਮ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਲਗਾਉਂਦਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਤੱਕ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵਿਭੂਤੀ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਹੋਰ ਸਭ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਲਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਚਾਰੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ-ਸੁਥਰੀ ਵਿਭੂਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਉਲੰਘਣਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਘਰਵਾਲਾ, ਵਨਵਾਸੀ, ਜਾਂ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹੋਵੇ; ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਾਤ ਦਾ ਹੋਵੇ—ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਸ਼ੂਦਰ ਜਾਂ ਗਿਰਿਆ ਹੋਇਆ—ਜੇ ਉਹ ਵਿਭੂਤੀ ਨਾਲ ਛਿੜਕਾਅ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਭਸਮ ਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਔਰਤ ਜਾਂ ਗਾਂ ਵਧ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ, ਵੀਰ ਜਾਂ ਘੋੜਾ ਮਾਰਨ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਚੋਰੀ ਕਰਨਾ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਛੂਹਣਾ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨੀ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਲੈ ਲੈਣਾ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ—ਇਹ ਸਭ ਪਾਪ ਵੀ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਫਸਲ ਜਾਂ ਬਾਗ ਚੋਰੀ ਕਰਨੀ, ਘਰ ਸਾੜਨਾ, ਜਾਂ ਗਾਂ, ਸੋਨਾ, ਭੈਂਸ, ਤਿਲ, ਕੰਬਲ ਜਾਂ ਕੱਪੜੇ ਚੋਰੀ ਕਰਨਾ—ਇਹਨਾਂ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਿਭੂਤੀ ਲਾਉਣ ਨਾਲ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨੀਚ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਭੋਜਨ, ਅਨਾਜ, ਪਾਣੀ ਆਦਿ ਲੈਣਾ ਜਾਂ ਵੇਸ਼ਿਆਵਾਂ, ਹਾਥਨੀ-ਜਾਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਚੰਡਾਲਣਾਂ ਜਾਂ ਨਚਣੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰਨਾ ਵੀ ਪਾਪ ਹੈ, ਪਰ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡ ਲਾਉਣ ਨਾਲ ਇਹ ਵੀ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਹਾਵਾਰੀ ਵਾਲੀਆਂ, ਕੁਆਰੀਆਂ ਜਾਂ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਭੋਗ, ਜਾਂ ਮਾਸ, ਚਮੜਾ, ਹੱਡੀ ਜਾਂ ਲੂਣ ਵੇਚਣਾ—ਇਹ ਵੀ ਪਾਪ ਹਨ, ਪਰ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡ ਲਾਉਣ ਨਾਲ ਇਹ ਵੀ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਿੰਦਾ, ਝੂਠਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਉਣਾ ਜਾਂ ਝੂਠੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇਣੀ—ਇਹਨਾਂ ਅਣਗਿਣਤ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡ ਲਾਉਣ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਭੇਟ ਚੋਰੀ ਕਰੇ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਨਿੰਦਾ ਕਰੇ, ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕਦੇ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਰੁਦਰਾਕਸ਼ ਅਤੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਚੰਡਾਲ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਭ ਜਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਗੰਗਾ ਵਰਗੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਮਝੋ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਸੱਤ ਕਰੋੜ ਮਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਚਾਕਸ਼ਰ ਮੰਤ੍ਰ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਹੋਰ ਮੰਤ੍ਰ ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ ਜੋ ਸਭ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਜ਼ਾਰ ਪੂਰਵਜਾਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੁਟੰਬੀਆਂ ਨੂੰ ਤਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਉਹ ਸਭ ਸੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ, ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਖਰ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮੌਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੱਠ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਵਿਭੂਤੀਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਦਿਵ੍ਯ ਸਰੀਰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਾ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਾਸ਼ੀ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ, ਮਹਾਬਲੀ ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ-ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਣਗਿਣਤ ਸੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੌ ਕੁਆਰੀਆਂ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਸੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੌ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਯੁੱਗਾਂ ਤਕ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਚਾਹਤਾਂ ਅਖੁੱਟ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਸਭ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦੇ ਸਾਰ ਦਾ ਖੰਗਾਲ ਕੇ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਗਲ ਹੈ। ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਭਸਮ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਾਰ-ਮੂੰਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਜੀਊਂਦੇ ਰਹਿਣ ਤਕ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਰਾਧ, ਯਜ, ਪਾਠ, ਹੋਮ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੌਤ ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮੈਲ ਲਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਭਸਮ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਫਲ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਫਲ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਭਸਮ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭਸਮ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੀਰਥ ਹੈ; ਹਰ ਰੋਜ਼ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਆਪ ਭਸਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਭਸਮ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਧਿਆਨ, ਸਮਾਧੀ, ਦਾਨ ਜਾਂ ਪਾਠ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਰੇ, ਜੇ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡ ਬਿਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ। ਵਨਵਾਸੀਆਂ, ਕੁਆਰੀਆਂ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੀਖਿਆ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ, ਉਹ ਦੁਪਹਿਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਣੀ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਵਰਤਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤ ਹੈ, ਉਹ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਇਕ ਰੁਦਰਾਕਸ਼ ਵੀ ਪਾ ਲਵੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡ ਬਿਨਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਅਰਥ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਸਾਧੂ, ਤ੍ਰਿਪੁੰਡ ਅਤੇ ਵਿਭੂਤੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬੇਅੰਤ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੀ, ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ, ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।