ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਹੱਤਿਆ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਲੋਂ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਉਚਾਰਣ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਨੌਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮੂਲ ਪਾਪਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮੂਲ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਕੁਹਾੜੀ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਲੋਕ ਪਾਪ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੜ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਪੀ ਲੈਣ; ਪਾਪ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੜੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਧਾਰ ਨਾਲ ਭਿੱਜਣ ਦਾ ਅਨੰਦ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਵੀ ਕਦੇ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਉੱਚੀ ਭਕਤੀ ਜਾਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਭਕਤੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਵਿਚ ਤਪ ਕਰਿਆ ਹੋਵੇ। ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਅਟੱਲ, ਆਮ ਭਕਤੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਮੇਰਾ ਪੱਕਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਈ ਪਾਪ ਕਰ ਲਏ ਹੋਣ, ਪਰ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਉਚਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੜੇ ਰੁੱਖ ਰਾਖ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪਾਪ ਵੀ ਸੜ ਕੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਸ਼ੌਣਕ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਾਖ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਉਚਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਚੋਰੀ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਾਰੇ ਹੋਣ, ਪਰ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਉਚਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਦਾਗੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਉਚਾਰਣ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਬੋਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਇੱਕ ਹੀ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿਚ ਕਹਿ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ: ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਜੋ ਇਸ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ। ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਇੰਦਰਦਯੁਮਨ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਡਾ ਪਾਪੀ ਸੀ, ਉੱਚੀ ਭਲਾਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੀ ਔਰਤ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਪਾਪੀ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉੱਚੀ ਭਲਾਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਈ। ਹੇ ਵਧੀਆ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਨਾਮ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ; ਹੁਣ ਤੂੰ ਰਾਖ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸੁਣ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਅਸ਼ੁੱਧ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਰਾਖ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ, ਦੋਵੇਂ ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਭ ਹਨ; ਮੈਂ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ—ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਇੱਕ ਨੂੰ 'ਵੱਡੀ ਰਾਖ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੂਜੀ 'ਛੋਟੀ'। ਵੱਡੀ ਰਾਖ ਦੇ ਕਈ ਉੱਚੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ। ਇਸ ਰਾਖ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਸ਼੍ਰੌਤ, ਸਮਾਰਤ, ਅਤੇ ਲੋਕਿਕ। ਛੋਟੀ ਰਾਖ ਵੀ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੌਤ ਅਤੇ ਸਮਾਰਤ ਰਾਖ ਸਿਰਫ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਹੀ ਲਾਗੂ ਹੈ; ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਲਈ ਲੋਕਿਕ ਰਾਖ ਲਾਗੂ ਹੈ। ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਲਈ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਧਾਰਣ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸਿਖਾਈ ਗਈ ਹੈ; ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਸਿਰਫ ਮੰਤ੍ਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ। ਗਾਂ ਦੀ ਗੋਬਰ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ ਬਣੀ ਰਾਖ 'ਆਗਨੇਯ' ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਵੀ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਪਦਾਰਥ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ। ਜੋ ਗਿਆਨੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਦੀ ਰਾਖ ਜਾਂ ਹੋਰ ਯਜਨਾਂ ਦੀ ਰਾਖ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਲੈਣ। ਜਾਬਾਲ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਵਿਚ ਦਿੱਤੇ 'ਅਗਨੀ' ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਰਾਖ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸੱਤ ਵਾਰ ਛਿੜਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਲਈ, ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਜਾਂ ਮੰਤ੍ਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਜਾਬਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਰਾਖ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ, ਚਾਹੇ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਵੀ ਲਗਾਇਆ ਹੋਵੇ, ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਕਦੇ ਛੱਡਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਇਹ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੇ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਉਮਾ ਦੇਵੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵੀਆਂ ਵਲੋਂ ਵੀ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ, ਚਾਹੇ ਸੁਧ ਹੋਣ ਜਾਂ ਅਸੁਧ, ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਰਾਖ ਦਾ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਲਗਾਏ। ਜੋ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਚਰਨ ਜਾਤ ਜਾਂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਚਰਨ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜੋ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਲੱਖਾਂ ਜਨਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਜੋ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕ੍ਰੋੜਾਂ ਯੁੱਗਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ। ਜੋ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਲੋਂ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਉਹ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਉਲਟ ਨਤੀਜਾ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨੇ ਪੀੜਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਸ਼ਰਵ ਦੇ ਵੈਰੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਲਗਾਉਣ ਵਲੋਂ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਵਿਰੋਧ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ, ਸ਼ਿਵ ਅੱਗ ਦੀ ਰੀਤ ਕਰਕੇ, ਰਾਖ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਛੋਟੀ ਹੋਵੇ। ਜੋ ਤਿੰਨ ਸਮਿਆਂ ਤੇ ਚਿੱਟੀ ਰਾਖ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਚਿੱਟੀ ਰਾਖ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਮੱਥੇ ਤੇ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰਨ ਤੇ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਖ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਏ ਬਿਨਾਂ, ਛੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਨਹੀਂ ਉਚਾਰਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਪਰ ਰਾਖ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਗਾ ਕੇ, ਉਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਰਾਖ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੇਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।