ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਹਾਨ ਫਲ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਨਾਮਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਅਖਿਆ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਧਰਮਵਾਨ, ਤੂੰ ਇਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ। ਸ਼ਿਵ-ਸਿੱਧਾਂਤ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ, ਸੱਚੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸੁਣਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਦੁਜਜਾਤੀ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਇਹ ਮਹਾਨਤਾ, ਭਾਵੇਂ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ, ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਕੇ ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਦੁਜਜਾਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕੌਣ ਇਸ ਤਿੰਨ ਨਾਮਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਅਸਲੀ ਨਹੀਂ, ਅਸਥਿਰ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਨਾਮ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਤੇ ਭਗਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ। ਜਦੋਂ “ਸ਼ਿਵ” ਨਾਮ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਪਹਾੜ ਵੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੁਆਹ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ-ਮਾਤਰ ਵੀ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਜੜ ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਦੁੱਖ, ਹੇ ਸ਼ੌਣਕ, ਸਿਰਫ਼ “ਸ਼ਿਵ” ਨਾਮ ਹੀ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਦਾ “ਸ਼ਿਵ” ਨਾਮ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੇਦ-ਗਿਆਨੀ, ਧਰਮਾਤਮਾ, ਧੰਨਵਾਨ ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ “ਸ਼ਿਵ” ਨਾਮ ਦੇ ਜਾਪ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕਰਮ ਤੁਰੰਤ ਫਲਦੇ ਹਨ। “ਸ਼ਿਵ” ਨਾਮ ਦੁਆਰਾ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਪਾਪ ਘਟਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਵੀ, ਜੇ ਮਨੁੱਖ “ਸ਼ਿਵ” ਨਾਮ ਦਾ ਤੁਰੰਤ ਜਾਪ ਕਰੇ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ “ਸ਼ਿਵ” ਨਾਮ ਦੀ ਨੌਕਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਜੜ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਸੰਸਾਰਕ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਜੜ, ਹੇ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀ, “ਸ਼ਿਵ” ਨਾਮ ਦੀ ਕੁਹਾੜੀ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ “ਸ਼ਿਵ” ਨਾਮ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਨੇ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਲਈ “ਸ਼ਿਵ” ਨਾਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ। ਜਿਹੜੇ “ਸ਼ਿਵ” ਨਾਮ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਧਾਰ ਵਿੱਚ ਭਿੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਵੀ ਕਦੇ ਵਿਅਕੁਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਵਿੱਚ “ਸ਼ਿਵ” ਨਾਮ ਲਈ ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਜਾਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, “ਸ਼ਿਵ” ਨਾਮ ਦੀ ਭਗਤੀ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਉਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ। ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਨੂੰ “ਸ਼ੰਭੂ” ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਅਟੱਲ, ਭਾਵੇਂ ਆਮ, ਭਗਤੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਮੇਰੀ ਪੱਕੀ ਮਤ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਅਨੇਕ ਪਾਪ ਵੀ ਕੀਤੇ ਹੋਣ, ਪਰ ਉਹ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ “ਸ਼ਿਵ” ਨਾਮ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਦਰੱਖਤ ਸੁਆਹ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ “ਸ਼ਿਵ” ਨਾਮ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਸੁਆਹ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਸ਼ੌਣਕ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਸਮ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ “ਸ਼ਿਵ” ਨਾਮ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਡਰਾਉਣੇ ਸੰਸਾਰ-ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਚੁਰਾ ਲਵੇ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਾਰ ਦੇਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਜੇ ਉਹ ਆਦਰ ਨਾਲ “ਸ਼ਿਵ” ਨਾਮ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੇ। ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ “ਸ਼ਿਵ” ਨਾਮ ਦੇ ਜਾਪ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਦਾ ਉਪਾਏ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਵਧੇਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਮੈਂ ਇੱਕ ਹੀ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ—“ਸ਼ਿਵ” ਨਾਮ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। “ਸ਼ੰਭੂ” ਨਾਮ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਪਾਪ-ਨਾਸਕ ਸ਼ਕਤੀ ਐਸੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਕੋਈ ਭੀ ਵਿਅਕਤੀ ਐਸਾ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਜੋ ਇਸ ਨਾਲ ਨਾਸ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ। “ਸ਼ਿਵ” ਨਾਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਇੰਦਰਦੁਯੁਮਨ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਡਾ ਪਾਪੀ ਸੀ, ਉੱਚਾ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਦੁਜਜਾਤੀ ਔਰਤ ਵੀ, ਭਾਵੇਂ ਬਹੁਤ ਪਾਪੀ ਸੀ, “ਸ਼ਿਵ” ਨਾਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉੱਚੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੁਜਜਾਤੀ, ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ “ਸ਼ਿਵ” ਨਾਮ ਦੀ ਪਰਮ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਾਈ। ਹੁਣ ਸੁਣ, ਭਸਮ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਜੋ ਹਰ ਅਸ਼ੁੱਧ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਭਸਮ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ, ਦੋਵੇਂ ਬੜੇ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਹਨ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ—ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਇੱਕ ਨੂੰ “ਮਹਾ-ਭਸਮ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਨੂੰ “ਲਘੁ-ਭਸਮ”। ਮਹਾ-ਭਸਮ ਅਨੇਕ ਉੱਤਮ ਪ੍ਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਭਸਮ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ: ਸ਼੍ਰੌਤ, ਸਮਾਰਤ ਅਤੇ ਲੋਕਿਕ। ਲਘੁ-ਭਸਮ ਵੀ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਰਣੀ ਗਈ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੌਤ ਅਤੇ ਸਮਾਰਤ ਭਸਮ ਸਿਰਫ਼ ਦੁਜਜਾਤੀਆਂ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ; ਹੋਰ ਸਭ ਲਈ ਲੋਕਿਕ ਭਸਮ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਮੰਤ੍ਰ ਸਹਿਤ ਧਾਰਣ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦੁਜਜਾਤੀਆਂ ਲਈ ਸਿਖਾਈ ਹੈ; ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਬਿਨਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਹੈ। ਜੋ ਗੋ-ਛਾਣ ਦੀ ਭਸਮ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ “ਆਗਨੇਯ” ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਵੀ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਲਈ ਪਦਾਰਥ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਦੀ ਭਸਮ ਜਾਂ ਹੋਰ ਯਜਨਾਂ ਦੀ ਭਸਮ, ਜੋ ਜਾਣੂ ਹਨ, ਉਹ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਲੈਣ। ਜਾਬਾਲ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ “ਅਗਨੀ” ਆਦਿ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਭਸਮ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸੱਤ ਵਾਰੀ ਛਿੜਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਮੰਤ੍ਰ, ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਜਾਬਾਲ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਦੱਸੀ ਹੈ। ਭਸਮ ਅਤੇ ਅਛੇਤੀ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ—even ਜੇ ਭੁੱਲ ਕਰਕੇ ਵੀ—ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਛੱਡਣੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੀ, ਐਸਾ ਪਰੰਪਰਾਵਾਦ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਉਮਾ ਦੇਵੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵੀਆਂ ਵੀ ਸਦਾ ਅਛੇਤੀ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖੱਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਸ਼ੂਦਰ—ਚਾਹੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁੱਧ—ਸਭ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਭਸਮ ਦਾ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।