ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮਹਾਨ ਸਾਧਕਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਆਖਿਆਤਾ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬੜੀ ਪ੍ਰੇਮ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤੀਰਥ ਦੇ ਸਨਾਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਤਿੰਨ—ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਨਾਮ, ਪਵਿੱਤਰ ਭਸਮ, ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰਾਕਸ਼—ਸਦਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਥਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਨਾਲ ਹੀ ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਦੇ ਸਨਾਨ ਵਰਗਾ ਪਵਿੱਤਰ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਨਾਮ, ਭਸਮ, ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰਾਕਸ਼—ਇਹ ਤਿੰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਦੇ ਸਨਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਤਿੰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿਰਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਜੋ ਇਹ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਾਪੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਭਸਮ ਜਾਂ ਰੁਦ੍ਰਾਕਸ਼ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਜਾਂ ਸ਼ਿਵ-ਭਾਵ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਮਨ ਮੰਨ ਕੇ ਤਿਆਗ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਗੰਗਾ ਸ਼ਿਵਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦਾ ਮਾਣ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਰੁਦ੍ਰਾਕਸ਼ ਵੀ ਵਿਧਿਜਾ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਸਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਤਿੰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ, ਉਹ ਇਕ-ਸਰੂਪ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ-ਮਿਲੀ ਧਾਰ ਦੇ ਸਨਾਨ ਦਾ ਲਾਭ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਇਸ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਸਿਆਣਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਨੇ ਇਹ ਤ੍ਰੈ-ਸੂਤਰ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤ੍ਰੈ-ਸੂਤਰ ਦੇ ਫਲ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ, ਧਰਮਵਾਨ, ਇਸ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕਰੋ। ਸ਼ਿਵ-ਸਿੱਧਾਂਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਿਨ ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੇਵਤਾਵਾਂ, ਇਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੱਚੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਮਹਿਮਾ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ, ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਤੁਹਾਡੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਖੁਲ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਦੁਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੌਣ, ਇਹ ਤ੍ਰੈ-ਸੂਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ? ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਅਸਲੀ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਹੁਣ ਸ਼ਿਵ-ਨਾਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਸੰਖੇਪ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੱਸਾਂਗਾ; ਸੁਣੋ, ਇਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਉੱਤਮ ਨਾਸਕ ਹੈ। 'ਸ਼ਿਵ' ਨਾਮ ਦੇ ਉਚਾਰਣ ਨਾਲ, ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਪਹਾੜ ਵੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਕੇ ਸੁਆਹ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਅਤੇ ਦੁੱਖ, ਸਿਰਫ਼ 'ਸ਼ਿਵ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਕੁਝ ਇਸ ਨੂੰ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਨਾਮ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਜਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੇਦ-ਜਾਨ, ਧਰਮਵਾਨ, ਧਨਵੰਤ ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ-ਨਾਮ ਦੇ ਜਪ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮ-ਕਰਮ ਤੁਰੰਤ ਫਲਦਾਈ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਾਪ, 'ਸ਼ਿਵ' ਨਾਮ ਦੇ ਜਪ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਪਾਪ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਵੀ, 'ਸ਼ਿਵ' ਨਾਮ ਦੇ ਜਪ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ 'ਸ਼ਿਵ' ਨਾਮ ਦੀ ਨੌਕਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਪਾਪਾਂ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਨਿਸਚਿਤ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ-ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ 'ਸ਼ਿਵ' ਨਾਮ ਦੀ ਕੁਹਾੜੀ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਪਾਪ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਜਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ 'ਸ਼ਿਵ' ਨਾਮ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਾਪ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜੇ ਹੋਏ ਲਈ, ਇਸ ਦੇ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ। ਜੋ 'ਸ਼ਿਵ' ਨਾਮ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਧਾਰ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਵੀ ਕਦੇ ਵਿਅਥਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 'ਸ਼ਿਵ' ਨਾਮ ਲਈ ਉੱਚੀ ਭਗਤੀ ਜਾਗਦੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਨਿਸਚਿਤ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ। 'ਸ਼ਿਵ' ਨਾਮ ਦੀ ਭਗਤੀ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਉਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਤਪ ਕਰਿਆ ਹੋਵੇ। ਜਿਸਦੇ 'ਸ਼ੰਭੂ' ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਅਟੱਲ, ਸਧਾਰਣ ਭਗਤੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਮੇਰਾ ਪੱਕਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਈ ਪਾਪ ਕੀਤੇ ਹੋਣ, ਪਰ 'ਸ਼ਿਵ' ਨਾਮ ਦਾ ਜਪ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੜੇ ਦਰੱਖਤ ਸੁਆਹ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ 'ਸ਼ਿਵ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਪਾਪ ਸੁਆਹ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਸਦਾ ਭਸਮ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ 'ਸ਼ਿਵ' ਨਾਮ ਦਾ ਜਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਸੰਸਾਰ-ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਚੁਰਾਈ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਾਰੇ ਹੋਣ, ਪਰ ਉਹ 'ਸ਼ਿਵ' ਨਾਮ ਦਾ ਜਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਾਪ ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹਦੇ ਨਹੀਂ। ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 'ਸ਼ਿਵ' ਨਾਮ ਦੇ ਜਪ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਸਿਆਣਿਆਂ ਨੇ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕਿਆ ਲੰਬਾ ਕਹੀਏ, ਸਿਆਣਿਆਂ! ਇਕ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ: 'ਸ਼ਿਵ' ਨਾਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। 'ਸ਼ੰਭੂ' ਨਾਮ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਐਨੀ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਐਸਾ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਜੋ ਇਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਦੂਰ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ। 'ਸ਼ਿਵ' ਨਾਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਇੰਦਰਦਿਉਮਨ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਡਾ ਪਾਪੀ ਸੀ, ਉੱਚਾ ਭਲਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਿਆ। ਤਿਵੇਂ, ਇੱਕ ਦੂਜੀ ਦੁਜ-ਜਾਤੀ ਸਤਰੀ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਪਾਪੀ ਸੀ, 'ਸ਼ਿਵ' ਨਾਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉੱਚਾ ਭਲਾ ਪਾ ਗਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ 'ਸ਼ਿਵ' ਨਾਮ ਦੀ ਉੱਚੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਭਸਮ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਜੋ ਸਭ ਅਸ਼ੁੱਧ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਭਸਮ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਦੋਹਾਂ ਹੀ ਉੱਚੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ; ਮੈਂ ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਇੱਕ 'ਮਹਾ-ਭਸਮ' ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਦੂਜੀ 'ਛੋਟੀ'। ਮਹਾ-ਭਸਮ ਕਈ ਉੱਚੀ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।