ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਡਿਆਈ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕੋਈ ਭੀਲਾ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੇ ਤਲੇ, ਅਵਿਨਾਸੀ ਲਿੰਗ-ਸਰੂਪ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁੰਨਾਤਮਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਭੀਲਾ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਦੇ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਐਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਭੀਲਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਦੇ ਕੋਲ, ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਕੁੰਡ ਹੋਵੇ, ਜਦੋਂ ਮਹਾਦੇਵ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਭੀਲਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਫਲਦਾ-ਫੂਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਖ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੱਚੀ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭੀਲਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਦੇ ਕੋਲ ਆਦਰ ਨਾਲ ਦੀਆਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਤਾਜ਼ੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਾਲਾ ਭੀਲੇ ਦਾ ਡਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਭੀਲੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਭੀਲਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਦੇ ਕੋਲ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਜਾਂ ਕ੍ਰੋੜ ਵਾਰੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਅਨੇਕਾਂ ਗੁਣਾ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਭੀਲਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਉੱਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਘਿਉ ਮਿਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਗਰੀਬ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸ਼ਿਵ-ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਗ ਅਤੇ ਉਪਚਾਰ ਹਨ, ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ—ਇੱਕ ਉਹ ਜੋ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਥੀ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਦੂਜੇ ਜੋ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹਨ। ਜੋ ਗ੍ਰਹਸਥੀ ਹਨ, ਉਹ ਪੀਠਿਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਉਪਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨ। ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਚਾਵਲਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਹੀ ਭੋਜਨ ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਸੰਨਿਆਸੀਆਂ ਲਈ ਕੇਵਲ ਸੁਕਸ਼ਮ ਲਿੰਗ ਹੀ ਉਚਿਤ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਸਮ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਸਮ ਹੀ ਚੜ੍ਹਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਧਾਰਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਵਿਦਵਾਨ ਸ਼ੌਣਕ ਨੇ ਸੂਤ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, “ਹੇ ਵਿਆਸ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਸੂਤ ਜੀ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਵਿਆਸ ਜੀ ਤੋਂ ਸੁਣੀ ਹੋਈ ਭਸਮ ਦੀ ਮਹਾਮਹਿਮਾ ਦੱਸੋ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰੁਦਰਾਖਸ਼ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਨਾਮ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਵੀ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਮਨ ਨੂੰ ਆਨੰਦਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਸੁਣਾਓ। ਤੁਸੀਂ ਪੁੰਨਯਾਤਮਾ ਹੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਵੰਸ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਵੱਡੀ ਕਿਰਪਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਈ ਸ਼ਿਵ ਆਪ ਹੀ ਪਰਮ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਦੇਵਤਾ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਦਾ ਸਦਾ ਸਦਾ-ਸ਼ਿਵ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਪ੍ਰੀਤਿਕਰ ਹਨ। ਉਹ ਧੰਨ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਉੱਚਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ—ਜੋ ਐਸੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਠਾਂ ਉੱਤੇ ਸਦਾ 'ਸ਼ਿਵ', 'ਸਦਾ-ਸ਼ਿਵ', 'ਸ਼ਿਵ' ਨਾਮ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਪ ਛੂਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਇਲਾ ਖਦੀਰ ਦੇ ਲੱਕੜ ਨੂੰ ਕਾਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਹੇ ਸ਼ਿਵ-ਆਯਨ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ! ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡਾ ਮੂੰਹ ਇਹ ਨਾਮ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੂੰਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੋਈ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਉਸ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੀਰਥ ਸਨਾਨ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਇਹ ਤਿੰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ—ਸ਼ਿਵ-ਨਾਮ, ਭਸਮ ਤੇ ਰੁਦਰਾਖਸ਼—ਸਦਾ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਥਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਕੇਵਲ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਹੀ ਤਿੰਨ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਦੇ ਸਨਾਨ ਜਿੰਨਾ ਪੁੰਨ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ-ਨਾਮ, ਭਸਮ ਅਤੇ ਰੁਦਰਾਖਸ਼—ਇਹ ਤਿੰਨੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੇ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ, ਤਿੰਨ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਦੇ ਬਰਾਬਰ। ਜੇ ਇਹ ਤਿੰਨ ਸਦਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਰਹਿਣ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਦੁਲਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੇਖਣ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਾਪੀ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਨਾ ਭਸਮ, ਨਾ ਰੁਦਰਾਖਸ਼ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਸ਼ਿਵ-ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਬੋਲਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਤਿਆਗ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਸ਼ੈਵ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਵਡਿਆਈ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਐਸੇ ਹੀ ਰੁਦਰਾਖਸ਼ ਵੀ ਧਰਮਗਿਆਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਤਿੰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕਠਿਆ ਹੋਇਆ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਕ ਮਿੱਲੀ ਹੋਈ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਦਾ ਲਾਭ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ; ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਇਸ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਦਾ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਧਾਰਣ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਤ੍ਰੈ-ਚੀਨ੍ਹਾ ਧਾਰਣ ਕਰ ਲੀ; ਇਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਫਲ ਤਿੰਨ ਨਾਮਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਪੁੰਨਵਾਨ, ਤੂੰ ਇਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ। ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਸ਼ੈਵ ਮਤ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸੁਣਦੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਗੁਪਤ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਪਰ ਪਿਆਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਦੋਹਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਤ੍ਰੈ-ਚੀਨ੍ਹਾ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ? ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਅਸੱਤ ਅਤੇ ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ-ਨਾਮ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸੰਖੇਪ ਅਤੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਇਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਉਤਮ ਨਾਸ਼ਕ ਹੈ। ਜਦੋਂ 'ਸ਼ਿਵ' ਨਾਮ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਪਹਾੜ ਵੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟੇ ਹੋਏ ਸੁਆਹ ਵਾਂਗ ਸੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਹੇ ਸ਼ੌਣਕ, ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਅਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਕਲੀਫਾਂ ਸਿਰਫ਼ 'ਸ਼ਿਵ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ-ਨਾਮ ਉਚਾਰਣ ਵਿੱਚ ਲਗਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੈਦਿਕ, ਧਰਮੀ, ਧੰਨ ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ-ਨਾਮ ਉਚਾਰਣ ਉੱਤੇ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੰਨ-ਕਰਮ ਤੁਰੰਤ ਫਲਦਾਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਾਪ 'ਸ਼ਿਵ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਪਾਪ ਘਟਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤੀ, ਭੀਲਾ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਸ਼ਿਵ-ਨਾਮ, ਭਸਮ ਅਤੇ ਰੁਦਰਾਖਸ਼ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਸਨੇਹੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਰਮ ਸ਼ਿਵ-ਲੋਕ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।