ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਵਰਗੇ ਰਤਨ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੋਤਿ ਲਿੰਗ ਹਨ, ਉਥੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤੀ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨਾ ਚੰਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹਤਿਆਰਾ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਫੁੱਲ ਪਹਿਨ ਲਏ ਅਤੇ ਘੀ ਦਾ ਭੋਗ ਲੈ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਚੰਦਾਧਿਕਾਰਾ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਸਿਰਫ ਉਹੀ ਭੋਗ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮੌਜੂਦ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਹੋਰ ਭਗਤ ਵੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਇਹ ਭੋਗ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਬਾਣਾ-ਲਿੰਗ, ਲੋਹੇ ਦੇ ਲਿੰਗ, ਸਿੱਧ ਲਿੰਗ, ਸਵੈ-ਭਾਵ ਲਿੰਗ ਜਾਂ ਹੋਰ ਮੂਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚੰਦਾਧਿਕਾਰਾ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸ਼ਿਵ ਲਿੰਗ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ, ਜੇ ਕੋਈ ਉਸ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦਾ ਜਲ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਪੀ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਭੇਟ, ਪੱਤੇ, ਫੁੱਲ, ਫਲ ਜਾਂ ਪਾਣੀ—ਇਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਪਰ ਜੇ ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ਿਲਾ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲੈਣ, ਤਾਂ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਲਿੰਗ ਉੱਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਪਰ ਜੋ ਕੁਝ ਲਿੰਗ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੇਟਾਂ ਦੀ ਨਿਯਮਤਾਵਲੀ ਦੱਸੀ ਗਈ। ਹੁਣ, ਵੈਦਵਾਨੋ, ਬਿਲਵ ਵਿਰਖ਼ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣੋ। ਇਹ ਬਿਲਵ ਵਿਰਖ਼, ਮਹਿਲਾ ਦੇਵ (ਮਹਾਦੇਵ) ਦਾ ਹੀ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੀ ਵੀ ਰੀਤਿ-ਰਾਹੀਂ ਕੋਈ ਇਸਦੀ ਮਹਿਮਾ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਾਫੀ ਹੈ। ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੀਰਥ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਬਿਲਵ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਬਿਲਵ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਲਿੰਗ-ਸਰੂਪ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਬਿਲਵ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾ ਲਵੇ, ਉਹ ਐਸਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਬਿਲਵ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਉੱਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਵਧੀਆ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਸਰੋਵਰ ਬਣਾਇਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜਦੋਂ ਮਹਾਦੇਵ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਬਿਲਵ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੂਜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ-ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਵੰਸ਼ ਵਧਦਾ ਹੈ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਸੱਚੀ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਆਦਰ ਸਹਿਤ, ਬਿਲਵ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਉੱਤੇ ਦੀਵੇ ਦੀ ਕਤਾਰ ਲਗਾਏ, ਉਹ ਮਹੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਾਜ਼ਾ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੀ ਬਿਲਵ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ, ਜੇ ਕੋਈ ਬਿਲਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਬਿਲਵ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਉੱਤੇ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਜਾਂ ਕਰੋੜ ਵਾਰੀ, ਉਸਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗਿਣਤੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਬਿਲਵ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਉੱਤੇ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਘੀ ਮਿਲਾ ਕੇ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਗਰੀਬ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸ਼ਿਵ-ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਉਸਦੇ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਉਪਚਾਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ: ਇਕ ਉਹ ਜੋ ਸੰਸਾਰੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਦੂਜੇ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਏ ਹਨ। ਸੰਸਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪੀਠਿਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਵਿਧਾਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ। ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਚਾਵਲ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪੂਜਾ ਮਗਰੋਂ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹਨ, ਉਹ ਹੱਥੀਂ ਹੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣਾ ਹੀ ਭੋਜਨ ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੇਵਲ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਕਸ਼ਮ ਲਿੰਗ ਹੀ ਯੋਗ ਹੈ। ਵਿਭੂਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤੇ ਵਿਭੂਤੀ ਦੀ ਭੇਟ ਵੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਪੂਜਾ ਮਗਰੋਂ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਧਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ: "ਹੇ ਸੁਤ ਜੀ, ਜੋ ਵਿਆਸ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਚੇਲੇ ਹੋ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਖੁਦ ਵਿਆਸ ਜੀ ਤੋਂ ਸੁਣੀ ਹੋਈ ਵਿਭੂਤੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੱਸੋ।" "ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰੁਦਰਾਖਸ਼ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵੀ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਗੁਣ ਗੱਲਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਵੱਸ ਦੱਸੋ, ਜੋ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹर्ष ਭਰਕੇ ਸੁਣ ਰਹੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਧਰਮਾਤਮਾ ਹੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਛਣਾ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਹਿਤਕਾਰੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਬੜੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ, ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਗਹਿਣਾ ਹੋ।" "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸ਼ਿਵ ਆਪ ਹੀ ਸਰਵੋਚ ਤੇ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਦੇਵਤਾ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਸਦਾ ਸਦਾ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਧੰਨ ਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਉੱਚੇ ਹੋ ਗਏ—ਜਿਹੜੇ ਇੰਝ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੌਠਾਂ ਉੱਤੇ ਸਦਾ 'ਸ਼ਿਵ', 'ਸਦਾਸ਼ਿਵ' ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ, ਪਾਪ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਲਾ ਖਦੀਰ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਨੂੰ ਦਾਗ ਨਹੀਂ ਲਗਾ ਸਕਦਾ।" "ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਸ਼ਿਵ ਆਯਨ! ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡੀ ਜੁਬਾਨ ਉੱਤੇ ਇਹ ਨਾਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੂੰਹ ਤੀਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੀਰਥ ਸਨਾਨ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਤਿੰਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਥਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਹੈ; ਕੇਵਲ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਹੀ ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਸਨਾਨ ਦਾ ਪੂਣ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਨਾਮ, ਵਿਭੂਤੀ ਤੇ ਰੁਦਰਾਖਸ਼—ਇਹ ਤਿੰਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪੂਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਤਿੰਨ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਦੇ ਬਰਾਬਰ। ਜੇ ਇਹ ਤਿੰਨ ਸਦਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਰਹਿਣ, ਉਹਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਰਲਾ ਹੈ ਤੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਤਿੰਨ ਦੇਖਣ ਤੇ ਸੰਗਮ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ, ਜੋ ਇਹ ਨਾ ਜਾਣੇ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਾਪੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਭੂਤੀ ਜਾਂ ਰੁਦਰਾਖਸ਼ ਨਹੀਂ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਸ਼ਿਵ-ਭਾਵ ਵਾਲੀ ਬਾਤ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਨੀਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਜਿਵੇਂ ਗੰਗਾ ਸ਼ਿਵਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਯਮੁਨਾ ਉੱਚੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਰੁਦਰਾਖਸ਼ ਵੀ ਵਿਧਿਜਨਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।" "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਤਿੰਨ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕਠਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਇਕੋ ਸੰਯੁਕਤ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦਾ ਲਾਭ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਸਮਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ; ਜੋ ਕੁਝ ਇਸ ਤੋਂ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਮਝਦਾਰ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" "ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਤ੍ਰਿਓਂ—ਵਿਚਾਰ, ਵਿਭੂਤੀ, ਰੁਦਰਾਖਸ਼—ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ; ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।