ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ ਦੀ ਵਿਦੀ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਵਿਦੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ਿ ਵਿਆਸ ਨੇ ਵੈਦਿਕ ਮਰਯਾਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਿੱਖਾਇਆ। ਪੂਜਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, "ਪਾਰਿਆ" ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਂ ਫੁੱਲ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। "ਪਰਣਿਆ" ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਬਿਲਵਾ ਪੱਤੇ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। "ਕਪਰਦੀ" ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਧੂਪ ਦੀ ਅਰਪਣਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ "ਆਸ਼ਵਾ" ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਦੀਪ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਨਮੋ ਜੇਸ਼ਠਾਯ" ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭੋਜਨ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ "ਤ੍ਰਯੰਬਕਮ" ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਆਚਮਨ ਦੁਬਾਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਇਮਾ ਰੁਦਰਾਯ" ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਫਲ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, "ਨਮੋ ਵ੍ਰਜਿਆਯ" ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਭੇਟ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। "ਮਨੋ ਮਹਾਂਤਮ" ਅਤੇ "ਮਾਨਸਤੋਕੇ"—ਇਹ ਦੋ ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਗਿਆਰਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਰੁਦਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। "ਹਿਰਣਯਗਰਭ" ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਿੰਨ ਰਿਕਾਂ ਨਾਲ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਭੇਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, "ਦੇਵਸ੍ਯਤਵੇ" ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਵਿਦਵਾਨ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੰਭੂ ਲਈ ਦੀਪ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਨਿਰਾਜਨ ਵਿਧੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ "ਇਮਾ ਰੁਦਰਾਯ" ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਰਿਕਾਂ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮੋਠ ਭੇਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। "ਮਨੋ ਮਹਾਂਤਮ" ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ, "ਮਾਨਸਤੋਕੇ" ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪੂਰਨ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਯਤੋਯਤਾ" ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਅਭੈ ਮুদ্রਾ, "ਤ੍ਰਯੰਬਕ" ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਗਿਆਨ ਮুদ্রਾ ਦਰਸਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। "ਨਮ: ਸੇਨੇਤੀ" ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਮুদ্রਾ, ਗਉ ਮুদ্রਾ, ਅਤੇ "ਨਮੋ ਗੇ" ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਮুদ্রਾ ਦਰਸਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੰਜ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਦਰਸਾ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਵੈਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਤ ਰੁਦ੍ਰੀਏ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਪੰਜ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਪਾਠ-ਵਿਧੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, "ਦੇਵਾਗਾਤ" ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸ਼ੰਭੂ ਦਾ ਵਿਦਾਇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਆਸ ਨੇ ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ ਦੀ ਵੈਦਿਕ ਵਿਧੀ ਬਤਾਈ। ਹੁਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਰਵੋਤਮ ਵੈਦਿਕ ਕਰਮ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ। "ਸਦਯੋਜਾਤ" ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਲੈਣੀ, "ਵਾਮਦੇਵਾਯ" ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਛਿਟਕਣੀ, "ਅਘੋਰੇਣ" ਨਾਲ ਲਿੰਗ ਬਣਾਉਣੀ, "ਤਤਪੁਰੁਸ਼ਾਯ" ਨਾਲ ਆਵਾਹਨ ਕਰਨਾ, "ਈਸ਼ਾਨ" ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹਰਾ ਨੂੰ ਆਲਤਾਰ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ—ਇਹ ਸਭ ਵਿਧੀਆਂ ਵਿਦਵਾਨ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ-ਦੱਤਾ ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੋਲਾਂ ਉਪਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। "ਭਵ"—ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮਹਾ-ਦੇਵ, ਭਯੰਕਰ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ-ਧਾਰੀ, ਸ਼ਰਵ—ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਧਿਆਨ-ਵਿਧੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਵਿਦਵਾਨ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਸ਼ੁੱਧ ਭਾਵ ਨਾਲ, ਭੁੱਲ-ਚੂਕ ਛੱਡ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਸਿਰਫ ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਵੈਦਿਕ ਪੂਜਾ-ਕ੍ਰਮ ਦੱਸਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਆਸ ਨੇ ਦੁਜਾ ਵਿਧੀ ਦੱਸਿਆ—ਪ੍ਰਥਵੀ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨੀ। ਹਰ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਸ਼ੰਭੂ, ਸ਼ੂਲਪਾਣੀ, ਪਿਨਾਕਧ੍ਰਿਕ, ਸ਼ਿਵ, ਪਸ਼ੁਪਤੀ, ਮਹਾਦੇਵ—ਇਹਨਾਂ ਨਾਮਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ-ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮਿੱਟੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨੀ, ਲਿੰਗ ਬਣਾਉਣੀ, ਸਥਾਪਨਾ, ਆਵਾਹਨ, ਅਭਿਸ਼ੇਕ, ਪੂਜਾ, ਵਿਦਾਇ—ਇਹ ਸਭ ਕਰਮ ਕਰਣੇ। ਇਹ ਸਭ ਵਿਧੀਆਂ, ਚੌਥੇ ਵਿਭਕਤੀ ਵਾਲੇ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ, ਭਾਵ-ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕਰਣੀਆਂ। ਛੇ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ 'ਨਿਆਸ' ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ। ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਕੈਲਾਸਾ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ, ਸੰਨੰਦ ਆਦਿ ਭਗਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਆ, ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਜਲਦ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਉਮਾ ਦੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ। ਮਹੇਸ਼ਾ ਨੂੰ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਸੁੰਦਰ ਅਰਧ-ਚੰਦ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਨਿਖਰਿਆ, ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਲਹਾੜੀ, ਹਿਰਨ, ਵਰ, ਅਭੈ, ਕ੍ਰਿਪਾ-ਮੂਰਤ, ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ, ਅਮਰ-ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਬਾਘ ਦੀ ਖਾਲ ਪਹਿਨੀ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮੂਲ, ਡਰ-ਨਾਸਕ, ਪੰਜ-ਮੁਖੀ, ਤਿੰਨ-ਨੇਤ੍ਰੀ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ। ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁਰੂ-ਦੱਤਾ ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨਾ। ਸਤੀਕ, ਵਿਦਵਾਨ, ਭਗਵਾਨ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਮ ਅਤੇ ਸ਼ਤ ਰੁਦ੍ਰੀਏ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਨਵੇਂ ਫੁੱਲ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਭਾਵ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨੀ। "ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਣ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ, ਹੇ ਮ੍ਰਿਡਾ; ਤੈਨੂੰ ਦਇਆ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰ।" "ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਕੀਤਾ—ਪਾਠ, ਪੂਜਾ ਆਦਿ—ਅਗਿਆਨ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਤੇਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਫਲਦਾਇਕ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ।" "ਮੈਂ ਵੱਡਾ ਪਾਪੀ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਮਹਾ-ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਗੌਰੀਪਤੀ, ਜੋ ਚਾਹੋ, ਸੋ ਕਰ।" "ਤੂੰ ਵੈਦਾਂ, ਪੁਰਾਣਾਂ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ, ਜਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ; ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ, ਹੇ ਮਹਾ-ਸ਼ਿਵ?" "ਜੋ ਵੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਮੈਂ ਹਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ—ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰ, ਹੇ ਪਰਮ-ਪ੍ਰਭੂ!" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਵੇਂ ਫੁੱਲ ਸ਼ਿਵ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਨਮਨ ਕਰਨਾ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰਨ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਨਾ। ਫਿਰ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਨੀ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨੀ। ਫਿਰ, ਗਲ ਵਿੱਚ ਧੁਨੀ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ-ਮਨ ਵਾਲਾ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ, ਫਿਰ ਵਿਦਾਇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਪੂਜਾ, ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤੀ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਵੀ, ਸ਼ੁੱਧ-ਮਨ ਨਾਲ, ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ, ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।