ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਭਗਤ ਪੂਰਨ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਆਗਮਨ ਲਈ, “ਉਸ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ” ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਵੇਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁੰਦਰ ਆਸਨ ਸਜਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ “ਤੂੰ ਮਾਣ ਵਿਚ ਮਹਾਨ ਹੈਂ” ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਆਵਾਹਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ “ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਆਉ” ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸਨ ‘ਤੇ ਬਿਠਾਉਂਦਾ ਹੈ। “ਮੈਂ ਤੀਰ ਨਾਲ ਆਇਆ ਹਾਂ” ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਲਈ ਨਿਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ “ਉਸ ਨੇ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ” ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। “ਪ੍ਰਾਣ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ” ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ “ਜੋ ਚਲਦਾ ਹੈ” ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਵਿਘਨ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰੁਦ੍ਰ ਗਾਇਆਤ੍ਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਅਰਘਯ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਆਚਮਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। “ਦੁੱਧ ਧਰਤੀ ਦਾ ਹੈ” ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਦਾ ਹੈ, “ਦਧਿਕ੍ਰਾਵਨ” ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਦਹੀਂ ਨਾਲ ਭੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸ਼ਹਦ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨਾ ਵੀ ਵਿਧੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਪੰਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਪਾਦਯ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪੰਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾਂ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। “ਹੇ ਮਨ, ਬੱਚੇ ਵਿੱਚ” ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕਮਰਬੰਧ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ “ਵਿਰ ਬੀਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ” ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਉਪਰਲਾ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਾਉਂਦਾ ਹੈ। “ਤੇਰਾ ਹਥਿਆਰ” ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਚਾਰ ਰਿਕਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਵਸਤ੍ਰ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। “ਕੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ” ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਰਿਕ ਨਾਲ ਸੁਗੰਧ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। “ਪਾਰਯ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ” ਜਾਂ ਫੁੱਲ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, “ਪਰਣਯ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ” ਜਾਂ ਹੋਰ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਬਿਲਵਾ ਪੱਤੇ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। “ਕਪਰਦੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ” ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਧੂਪ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ “ਆਸ਼ਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ” ਰਿਕ ਨਾਲ ਦੀਵਾ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। “ਨਮੋ ਜੇਠਾਯ” ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਭੋਜਨ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ “ਤ੍ਰਯੰਬਕਮ” ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਆਚਮਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। “ਇਮਾ ਰੁਦ੍ਰਾਯ” ਰਿਕ ਨਾਲ ਫਲ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, “ਨਮੋ ਵਰਜਿਆਯ” ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। “ਮਨੋ ਮਹਾਂਤਮ” ਅਤੇ “ਮਾਨਸਤੋਕੇ” ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਗਿਆਰਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। “ਹਿਰਣ੍ਯਗਰਭ” ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਿੰਨ ਰਿਕਾਂ ਨਾਲ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, “ਦੇਵੱਸ੍ਯਤਵੇ” ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਦਾ ਹੈ। “ਸ਼ੰਭੂ ਲਈ ਦੀਵੇ” ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਨਿਰਾਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ “ਇਮਾ ਰੁਦ੍ਰਾਯ” ਤਿੰਨ ਰਿਕਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰਨ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। “ਮਨੋ ਮਹਾਂਤਮ” ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, “ਮਾਨਸਤੋਕੇ” ਨਾਲ ਸਾਸਟਾਂਗ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। “ਯਤੋ ਯਤਾ” ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਅਭੈ ਮুদ্রਾ, “ਤ੍ਰਯੰਬਕ” ਨਾਲ ਗਿਆਨ ਮুদ্রਾ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। “ਨਮਹ ਸੇਨੇਤੀ” ਨਾਲ ਮਹਾ ਮুদ্রਾ, ਗਉ ਮুদ্রਾ ਅਤੇ “ਨਮੋ ਗੇ” ਰਿਕ ਨਾਲ ਹੋਰ ਮুদ্রਾ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜ ਮੁਦ੍ਰਾਵਾਂ ਦਿਖਾ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਤ ਰੁਦ੍ਰੀਯ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਪੰਜ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ “ਦੇਵਾਗਾਤ” ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸ਼ੰਭੂ ਦਾ ਉੱਤਸਰਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਿਵ ਪੂਜਾ ਦੀ ਵੇਦਿਕ ਵਿਧੀ ਵਿਆਸ ਜੀ ਵਲੋਂ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ, ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਉੱਚਤਮ ਵੇਦਿਕ ਕਰਮ ਸੁਣੋ। “ਸਦ੍ਯੋਜਾਤ” ਰਿਕ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, “ਵਾਮਦੇਵਾਯ” ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਦੇ ਹਨ, “ਅਘੋਰੇਣ” ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਲਿੰਗ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, “ਤਤਪੁਰੁਸ਼ਾਯ” ਨਾਲ ਆਵਾਹਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। “ਈਸ਼ਾਨ” ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹਰਾ ਨੂੰ ਵੇਦੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਵਲੋਂ ਮਿਲੇ ਪੰਜ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਸੋਲਾਂ ਉਪਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਭਵਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਮਹਾਨ ਦੇਵ, ਉਗਰ ਰੂਪ, ਉਗਰਤਾ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਸਰਵਾ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਮਸਤਕ ਵਾਲੇ ਦੀ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਗਿਆਨੀ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਵਿੱਤਰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਭੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਕੇਵਲ ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੇਦਿਕ ਪੂਜਾ ਦੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ ਗਈ। ਹੁਣ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇਆਂ ਲਈ ਆਮ ਵਿਧੀ ਸੁਣੋ। ਧਰਤੀ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਰ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਸ਼ੰਭੂ, ਸ਼ੂਲਪਾਣੀ, ਪਿਨਾਕਧ੍ਰਿਕ, ਸ਼ਿਵ, ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਅਤੇ ਮਹਾਦੇਵ—ਇਹਨਾਂ ਨਾਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਮਿੱਟੀ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ, ਬਣਾਉਣਾ, ਸਥਾਪਨਾ, ਆਵਾਹਨ, ਅਭਿਸ਼ੇਕ, ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਉੱਤਸਰਜਨ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਕਰਣੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਵਿਧੀਆਂ ਚੌਥੇ ਵਿਭਕਤੀ ਵਾਲੇ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ, ਪੂਰਨ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਰਣੀਆਂ ਹਨ। ਛੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਆਸ ਕਰਕੇ, ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਨੰਦ ਆਦਿ ਭਗਤ ਪੂਜਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਣ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਮਾ ਦੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਮਹੇਸ਼ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਿੱਟੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਸੁੰਦਰ ਅਰਧਚੰਦ੍ਰ ਨਾਲ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਚਮਕਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕੁਲ੍ਹਾੜੀ, ਹਿਰਣ, ਵਰ ਅਤੇ ਅਭੈ ਮুদ্রਾ ਧਾਰੇ ਹੋਏ, ਕਿਰਪਾਲੂ, ਕਮਲ ਤੇ ਬੈਠੇ, ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਬਾਘ ਦੀ ਖਾਲ ਪਹਿਨੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੀਜ, ਸਾਰੇ ਡਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਪੰਜ-ਚਿਹਰੇ, ਤੇਨ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਧਰਤੀ ਲਿੰਗ ਦੀ ਉੱਚਤਮ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਗੁਰੂ ਵਲੋਂ ਮਿਲੇ ਪੰਜ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਭਗਤ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹਿਮਨਾਂ ਨਾਲ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਣ, ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਮਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਤ ਰੁਦ੍ਰੀਯ ਪਾਠ ਕਰਨ। ਫਿਰ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਤਾਜ਼ੇ ਫੁੱਲ ਲੈ ਕੇ, ਪੂਰਨ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।