ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਵਾਣੀ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸੱਚਾ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਜੀਵਨ-ਜੀਉਂਦੇ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲਈ, ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਗਿਆਨੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਐਸੇ ਮਹਾਨ ਪੁਰਸ਼ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨ ਤੱਕ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਬਣੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਸ਼ਿਵ-ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅਬੋਧ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲਿੰਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਨੇਕਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਮਨੋਵਾਂਛਿਤ ਭੋਗ ਭੋਗਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੁਬਾਰਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਇਨਸਾਨ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਭਾਵ ਨਾਲ ਉੱਚਤ ਧਰਤੀ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਦਾ-ਸਦਾ ਲਈ ਸ਼ਿਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸ਼ਿਵ ਲਿੰਗ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਡਰਾਉਣੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਛੇਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਸਥਿਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਨਿਯਮ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਲਿੰਗ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜ ਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਚਿਤ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਲਿੰਗ ਪੂਰਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਖੰਡ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਵੰਡਿਆ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਲਿੰਗ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉਪਾਸਨਾ ਦਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਰਤਨਾਂ, ਸੋਨੇ, ਪਾਰਦੇ, ਸਫੈਦ ਪੱਥਰ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਲਿੰਗ, ਜਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਲਿੰਗ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਪੂਰੇ ਬਣਾਏ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਲਿੰਗ ਚਲਾਇਤ (ਯਾਤ੍ਰਿਕ) ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਅਚਲ (ਅਚਲਿਤ) ਹੈ, ਉਹ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਰਨ ਅਤੇ ਵੰਡੇ ਹੋਣ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਦੋਵੇਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਲਿੰਗਾਂ ਲਈ ਯਾਦ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਹਾਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਹੀ ਆਲਤਰ ਤੇ ਉੱਚਤ ਗਿਆਨ ਦਾ ਲਿੰਗ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਅਚਲ ਲਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਲਿੰਗ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਚਲ ਲਿੰਗ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਯਾਤ੍ਰਿਕ ਲਿੰਗ ਪੂਰਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸ਼ਿਵ-ਮੱਤ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਯਾਤ੍ਰਿਕ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੂੜਤਾ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਨਾ ਹੀ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਨਾ ਹੀ ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀ ਐਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਲੋਕ ਅਚਲ ਲਿੰਗ ਪੂਰਾ ਅਤੇ ਯਾਤ੍ਰਿਕ ਲਿੰਗ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੂੜ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਉਹ ਉਪਾਸਨਾ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਯਾਤ੍ਰਿਕ ਲਿੰਗ ਪੂਰਾ ਅਤੇ ਅਚਲ ਲਿੰਗ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਉੱਚਤ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੂਰੇ ਯਾਤ੍ਰਿਕ ਲਿੰਗ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪੂਰਨ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਯਾਤ੍ਰਿਕ ਲਿੰਗ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਘਾਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੂਰੇ ਅਚਲ ਲਿੰਗ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ; ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰੁਕਾਵਟ ਵਾਲਾ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਲਈ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਵੇਦਿਕ ਮਾਰਗ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਉਪਾਸਨਾ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵੇਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ, ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ, ਸੰਧਿਆ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਯਜ੍ਯਾ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਹੋਰ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਭਸਮ ਅਤੇ ਰੁਦਰਾਖਸ਼ ਧਾਰਣ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੂਰਨ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉੱਚਤ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਉੱਚਤ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਕਿਸੇ ਸਰੋਵਰ, ਪਹਾੜ, ਜੰਗਲ ਜਾਂ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਿਯਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੋਂ ਧਿਆਨ ਪੂਰਵਕ ਮਿੱਟੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਕੇ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਲਿੰਗ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਚਿੱਟੀ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਲਈ ਲਾਲ, ਵੈਸ਼ ਲਈ ਪੀਲੀ (ਬਾਂਹਾਂ ਉੱਤੇ), ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਲਈ ਕਾਲੀ (ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ), ਜਾਂ ਜੋ ਵੀ ਰੰਗ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਿੰਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮਿੱਟੀ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਥਾਂ ਤੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਸ ਨੂੰ ਗੁੰਧ ਕੇ, ਵੇਦਿਕ ਮਾਰਗ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ੁਭ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਲਿੰਗ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਸ ਉਪਾਸਨਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ—ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। 'ਨਮ: ਸ਼ਿਵਾਯ' ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਉਪਚਾਰ ਸਮੱਗਰੀ ਛਿੜਕਣੀ ਹੈ; 'ਪृथਿਵੀ ਅਸੀੱਤ' ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਥਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨੀ ਹੈ। 'ਅਪੋ ਹਿ ਠ' ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰਤਾ, 'ਨਮ: ਰੁਦ੍ਰਾਯ' ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੀ ਬੰਨ੍ਹਾਈ, 'ਸ਼ੰਭਵੇ ਨਮ:' ਨਾਲ ਥਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਨਮਸਕਾਰ ਨਾਲ ਪੰਜ ਅੰਬ੍ਰਿਤਾਂ ਦੀ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਨੀ ਹੈ। 'ਨੀਲਕੰਠਾਏ' ਮੰਤਰ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਨਮਸਕਾਰ ਨਾਲ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸ਼ੰਕਰ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, 'ਤਸ੍ਮੈ ਰੁਦ੍ਰਾਯ' ਮੰਤਰ ਨਾਲ, ਪਿਆਰ ਭਾਵ ਨਾਲ, ਸੋਹਣਾ ਆਸਨ ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। 'ਮਹਾਨਸੀ' ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਆਵਾਹਨ, 'ਆ ਰੁਦ੍ਰ' ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਆਸਨ ਦਿਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। 'ਇਸ਼ੁਨਾ ਗਚ੍ਛ' ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਨਿਆਸ ਕਰਨਾ, 'ਸ ਆਹ' ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਨਾ, 'ਪ੍ਰਾਣੇਨ' ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ, 'ਯੋ ਵਿਧ੍ਯਤਿ' ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਵਿਘਨ ਦੂਰ ਕਰਨਾ—ਇਹ ਸਭ ਵਿਧੀਆਂ ਹਨ। ਰੁਦ੍ਰ ਗਾਇਤਰੀ ਨਾਲ ਅਰਘਯ ਦਿਓ, ਤੇ ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਆਚਮਨ ਕਰੋ। 'ਦੁਧ ਪૃਥਵੀ ਦਾ ਹੈ' ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ, 'ਦਧਿਕ੍ਰਾਵਨ' ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਦਹੀਂ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰੋ। ਮਧੁ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਵੀ ਨਿਯਤ ਹੈ—ਇਹ ਪੰਜ ਅੰਬ੍ਰਿਤ ਹਨ। ਜਾਂ ਪਾਦਯ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਪੰਜ ਅੰਬ੍ਰਿਤਾਂ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰੋ। 'ਮਨੋ ਬਾਲੇ' ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕਰਧਨੀ ਬੰਨ੍ਹੋ; ਜਾਂ 'ਨਮ: ਸ਼ੂਰਾਏ' ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਉੱਤਰੀਆ ਪਹਿਨਾਓ। 'ਤੱਤ ਤੇ ਯਤੁਧਾਨ' ਮੰਤਰ, ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਚਾਰ ਰਿਕਾਂ ਨਾਲ, ਵਿਦੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਕਪੜਾ ਚੜ੍ਹਾਓ। 'ਨਮ: ਸ਼ੁਆਨਭਯਾਮ' ਮੰਤਰ, ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਰਿਕ ਨਾਲ, ਸੁਗੰਧੀ ਭੇਟ ਕਰੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤੀ ਦੀ ਇਹ ਵਿਧੀ, ਜਿਸਦਾ ਵਰਣਨ ਸ਼ਿਵ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਸੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਭੋਗ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।