ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੁਤ ਜੀ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਫਿਰੋਂ ਮਹੇਸ਼ਾ ਦੇ ਪਾਰਥਿਵ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪਰਮ ਮਹਾਨਤਾ ਦੱਸਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ਿਓ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਪਾਰਥਿਵ ਲਿੰਗ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਸਭ ਲਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਰਥਿਵ ਲਿੰਗ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਅਨੇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੋਖਸ਼ ਅਤੇ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਹਰਿ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਪਾਰਥਿਵ ਲਿੰਗ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ, ਮਨੁੱਖ, ਗੰਧਰਵ, ਸਪ, ਰਾਖਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਕਲਿਯੁਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਰਤਨਾਂ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ, ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਪਾਰਦੇ ਦਾ, ਪਰ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥਿਵ ਲਿੰਗ (ਮਿੱਟੀ ਦਾ) ਹੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। ਆਠ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਰਥਿਵ ਰੂਪ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਨਿਰਭਾਜਨ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਤੇ ਮਹਾਨ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਲਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥਿਵ ਲਿੰਗ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਲਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥਿਵ ਲਿੰਗ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਓਮਕਾਰ (ਪ੍ਰਣਵ) ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਪਾਰਥਿਵ ਲਿੰਗ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਤੇ ਪੂਜਨਯੋਗ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਾਸ਼ੀ, ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ਿਵਰਾਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਦੇਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ਿਵ ਸ਼ਕਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਲਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥਿਵ ਲਿੰਗ ਹੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਹੀ ਪਾਰਥਿਵ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪੂਜਾ ਨਿਸ਼ਫਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਨ੍ਹਾਉਣਾ, ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਆਦਿ ਨਿਸ਼ਫਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਾਰਥਿਵ ਲਿੰਗ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਪੂਜਕ ਨੂੰ ਪੁੰਨ, ਧਨ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ, ਸੰਤੋਖ, ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਵੈਭਵ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਪਾਸਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਕੋਲ ਜੋ ਕੁਝ ਉਪਲੱਬਧ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਾਂ ਵੱਧ, ਪਰ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪਾਰਥਿਵ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਾਰਥਿਵ ਲਿੰਗ ਬਣਾਕੇ, ਚੰਗੀ ਘੜੀ ਤੇ ਚੌਕ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਹੀ ਧਨਵਾਨ ਤੇ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਰੁਦ੍ਰ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਦਿਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸੰਧੀਆਂ ਤੇ ਬਿਲਵ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਪਾਰਥਿਵ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਸ ਜਾਂ ਗਿਆਰਾਂ ਵਾਰੀ ਕਰ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਜਾਂ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਜੀਵਤ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥਿਵ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਵਨ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੀ ਗਿਆਨੀ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਸਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਨਾਲ ਹੀ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਜਿੰਦਗੀ ਭਰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪਾਰਥਿਵ ਲਿੰਗ ਬਣਾਕੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਖਰਕਾਰ ਸ਼ਿਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਅਣਗਿਣਤ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਸ਼ਿਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਇੱਛਿਤ ਭੋਗ ਭੋਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਬਣ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਭਾਵ ਨਾਲ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪਾਰਥਿਵ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਾਰਥਿਵ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਰਛਿਆਂ ਨਾਲ ਚੀਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਨਿਤ ਹੈ, ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਸੋਹਣੀ ਲਿੰਗ ਬਣਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜ ਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਪਾਰਥਿਵ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਲਿੰਗ ਪੂਰੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਵੰਡ ਕੇ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਕੋਈ ਲਿੰਗ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਦਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਚਾਹੇ ਲਿੰਗ ਰਤਨਾਂ, ਸੋਨੇ, ਪਾਰਦੇ, ਸਫਟਿਕ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਬਣੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਚਲ ਲਿੰਗ (ਜੋ ਹਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ) ਪੂਰੀ ਬਣੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਚਲ ਲਿੰਗ (ਜੋ ਹਿਲਦੀ ਨਹੀਂ) ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਰੀ ਜਾਂ ਵੰਡੀਆਂ ਹੋਣ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੋਵੇਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਆਲਤਾ (ਚੌਕ) ਅਤੇ ਪਰਮ ਗਿਆਨ ਦੇ ਲਿੰਗ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਅਚਲ ਲਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਚਲ ਲਿੰਗ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਚਲ ਲਿੰਗ ਪੂਰੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸ਼ਿਵ ਮਤ ਦੇ ਪੰਡਿਤ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਚਲ ਲਿੰਗ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨਾਲ ਭਟਕਦੇ ਹਨ; ਨਾ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਰਿਸ਼ੀ ਐਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਅਚਲ ਲਿੰਗ ਪੂਰੀ ਅਤੇ ਚਲ ਲਿੰਗ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੂਰਖ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਉਹ ਪੂਜਾ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲ ਲਿੰਗ ਪੂਰੀ ਅਤੇ ਅਚਲ ਲਿੰਗ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਬਣਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਚਲ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਪੂਰਨ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਚਲ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵੱਡਾ ਘਾਟਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਅਚਲ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਮਨਚਾਹਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ, ਇਹ ਸਦਾ ਵਿਘਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਪੰਡਿਤ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ, ਵੈਦਿਕ ਉਪਾਸਕਾਂ ਲਈ ਪਾਰਥਿਵ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਵੈਦਿਕ ਮਾਰਗ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੋਵੇਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਧਿਆ ਕਰਕੇ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਯਗ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਪੂਜਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਭਸਮ ਲਗਾਉਣੀ ਤੇ ਰੁਦਰਾਖਸ਼ ਧਾਰਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਵੈਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੂਰਨ ਫਲ ਲਈ, ਪਰਮ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪਾਰਥਿਵ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।