ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਨਮ ਤੇ ਮੌਤ—ਇਹ ਜੋ ਵਿਰੋਧੀ ਜੋੜਾ ਹੈ—ਉਹ ਸਾਰਾ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਵਿਰੋਧੀ ਜੋੜੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਕਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਜਦ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬੰਧਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਜੀਊਂਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੁਕਤੀ ਤਿੰਨ ਦੇਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪੂਰਾ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਉਹੀ ਸ਼ਿਵ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵਿਰੋਧੀ ਜੋੜੇ ਅਰਪਣ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੋਧਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਅਸਲ ਗਿਆਨੀ ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਹੀ ਆਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਵਿਰੋਧਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਨੀ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਕਰਮ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ, ਜੋ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕੋਈ ਐਸਾ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਜੋ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਨਾਲ ਨਾਸ਼ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਲਵੇ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਅਪਾਰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਚੁੱਪਚਾਪ, ਸੱਚ ਤੇ ਹੋਰ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਕਰਮ, ਤਪ, ਜਪ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਧਿਆਨ—ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਟੀਕਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜ, ਦਿਵ੍ਯ ਦੇਹ, ਗਿਆਨ, ਅਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸੰਦੇਹ ਦੀ ਨਾਸ਼ੀ, ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ—ਇਹ ਸਭ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਦਾ ਅੰਧਕਾਰ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਨਮ ਦੇ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਤੇ ਗਿਆਨ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਭਗਤ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਥਾਨ, ਸਮਾਂ, ਦੇਹ ਤੇ ਧਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੋ ਉਚਿਤ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਕਰਮ ਕਰੇ। ਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਆਸਥਾਨ ਵਿੱਚ, ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਕਮਾਇਆ ਧਨ ਵਰਤ ਕੇ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾ ਕੇ, ਤੇ ਵਿਅਰਥ ਤਕਲੀਫਾਂ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਵੱਸੇ। ਜਿਸ ਜਲ ਜਾਂ ਭੋਜਨ ਉੱਤੇ ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਜਪਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਫਿਰ, ਗਰੀਬ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਭਿੱਖ ਵੀ ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਭਗਤ ਦੀ ਭਿੱਖ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤੀ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਯੋਗੀ ਦੀ ਭਿੱਖ ਨੂੰ 'ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਮਾਲਾ' ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮਿਲੇ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚੁੱਪਚਾਪ ਸ਼ੁੱਧ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਗੁਪਤ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੀ ਦੱਸਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਸ਼ਿਵ ਮੰਤਰ ਦਾ ਭੇਦ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਹੀ ਪਤਾ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਭਗਤ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਵੱਸੇ। ਜੋ ਅਡੋਲ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਗਿਆਨੀ ਅਡੋਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲਿੰਗ ਦੀ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਾਧਨ ਤੇ ਲਕਸ਼ ਹੈ। ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ ਤੇ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ, ਉਹ ਸਾਡੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਸਾਡੀ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤੀ ਸਦਾ ਅਟੁੱਟ ਰਹੇ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸਦਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਸੂਤ ਜੀ ਨੂੰ ਅਸੀਰਵਾਦ ਦਿੰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, “ਤੂੰ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਂ! ਤੂੰ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤ ਹੈਂ, ਤੇ ਤੂੰ ਲਿੰਗ ਦੀ ਮਹਾਤਮਤਾ ਬੜੀ ਸੋਹਣੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਫਿਰੋਂ ਉਸ ਮਹੇਸ਼ ਦੇ ਪਾਰਥਿਵ ਲਿੰਗ ਦੀ ਮਹਾਤਮਤਾ ਦੱਸ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।” ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪਾਰਥਿਵ ਲਿੰਗ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ ਹਾਂ।” ਸਭ ਲਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬਣਿਆ ਲਿੰਗ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ; ਇਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਕਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੂਰਨਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਹਰਿ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਆਦਿਕ ਨੇ ਭੀ ਪਾਰਥਿਵ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਦੇਵ, ਅਸੁਰ, ਮਨੁੱਖ, ਗੰਧਰਵ, ਸੱਪ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪੂਰਨਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਰਤਨਾਂ ਦਾ ਬਣਦਾ ਸੀ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ, ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਪਾਰਦ ਦਾ, ਪਰ ਕਲੀ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਆਠ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਨਿਰਭੱਜ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਵੱਡਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਲਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥਿਵ ਲਿੰਗ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਲਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥਿਵ ਲਿੰਗ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਓਮ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਪਾਰਥਿਵ ਲਿੰਗ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਵੰਦਨਾ ਯੋਗ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਲਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥਿਵ ਲਿੰਗ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਸ਼ੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਲਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥਿਵ ਲਿੰਗ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਵਰਤ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਲਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥਿਵ ਲਿੰਗ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਸ਼ਕਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਲਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥਿਵ ਲਿੰਗ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਕੁਦਰਤਕ ਹੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਲਿੰਗ ਪੂਜਦਾ ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਪੂਜਾ, ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ ਆਦਿਕ ਕਰਮ—all ਫਲ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਾਰਥਿਵ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਧਰਮ, ਅਰਥ ਤੇ ਆਯੁਵੱਧੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਸੰਤੋਖ, ਪੋਸ਼ਣ ਤੇ ਧਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਾਧਕ ਵਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇ, ਭਗਤੀ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਪਾਰਥਿਵ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਤੇ ਚਾਰ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਲਿੰਗ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਵੇਦੀ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਇਥੇ ਹੀ ਧਨਵਾਨ ਤੇ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਤਿੰਨ ਵੇਲੇ—ਸਵੇਰੇ, ਦੁਪਹਿਰ, ਸ਼ਾਮ—ਬਿਲਵ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦਸ ਜਾਂ ਗਿਆਰਾਂ ਵਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਿੰਗ ਦੇ ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਜਾਂ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਹੀ ਮਾਨਵ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।