ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਭੁਖਾਰ, ਮਹਾਂਮਾਰੀ, ਛੂਤ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਗੋ-ਮਾਤਾ ਦੀ ਛੋਤ, ਚਮੜੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਜਨਮ-ਨਕਸ਼ਤਰ ਦੀ ਮਿਲਾਪ ਜਾਂ ਗ੍ਰਹਿ-ਚਾਲ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ-ਯੁਤੀ ਆਪਣੇ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਅਲੌਕਿਕ ਵਿਘਨਾਂ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੰਦੇ ਸੁਪਨੇ ਆਉਣ, ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਤਕ, ਚੁਤਕਾਰੀ ਜਾਂ ਪਤਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਸਪਰਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਇਹ ਵੀ ਵਿਘਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਆਉਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਮਝਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤਿ-ਯਜਨਾ ਕਰੇ। ਇਹ ਯਜਨਾ ਮੰਦਰ, ਗਉਸ਼ਾਲਾ, ਸਤੂਪ ਜਾਂ ਘਰ ਦੇ ਆੰਗਣ ਵਿੱਚ, ਉੱਚੇ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਤੌਰ ਤੇ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਜਾਂ ਸਾਫ-ਸੁਥਰੇ ਥਾਂ ਤੇ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਚਾਵਲ ਜਾਂ ਅਨਾਜ ਰੱਖੋ, ਉਸਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਤਲ ਕਰਕੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਮਲ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਓ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਚੌਰਸ ਰੇਖਾ ਖਿੱਚੋ। ਇੱਕ ਘੜੇ ਨੂੰ ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਲਪੇਟੋ, ਤਾਜ਼ਾ ਗੁਗਲ ਨਾਲ ਧੂਪ ਦਿਓ, ਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਘੜਾ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ; ਇਵੇਂ ਹੀ ਚਾਰੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਘੜੇ ਰੱਖੋ। ਅੱਠ ਘੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਪਾਣੀ, ਪੰਜ ਪਵਿੱਤਰ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਆਮ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸ਼ੁਭ ਪੌਦੇਆਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਪਾਓ। ਨੌ ਰਤਨਾਂ, ਨੀਲਮ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਰੱਖੋ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਪੁਰੋਹਿਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰੇ। ਕੇਂਦਰੀ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰ ਆਦਿ ਦੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਰੱਖੋ, ਅਤੇ ਨਤ ਮਸਤਕ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਨਾਲ ਹੀ ਬਾਹਰੀ ਪੂਜਾ ਵੀ ਕਰੋ। ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਇੰਦ੍ਰ ਆਦਿ ਦੀ ਉਚਿਤ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਹਵਨ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰੋ। ਸਾਰੇ ਕਰਮ — ਆਵਾਹਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ — ਆਚਾਰਯ ਹੀ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਆਚਾਰਯ ਆਪਣੇ ਸਹਯੋਗੀ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰੇ। ਘੜੇ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ, ਜਦੋਂ ਪਾਠ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਹੋਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ — ਚਾਹੇ ਇੱਕ ਕਰੋੜ, ਲੱਖ, ਹਜ਼ਾਰ, ਸੌ ਜਾਂ 108 ਵਾਰ ਕਰੇ। ਇਹ ਯਜਨਾ ਇੱਕ ਦਿਨ, ਨੌ ਦਿਨ ਜਾਂ ਚਾਲੀ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ, ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਥਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਸਮੀ ਦੀ ਲੱਕੜੀ, ਤੇ ਸੁੱਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਲਈ ਪਲਾਸ਼ ਦੀ ਲੱਕੜੀ ਵਰਤੋ; ਹਵਨ ਲਈ ਲੱਕੜੀ, ਚਾਵਲ ਅਤੇ ਘੀ — ਉਚਿਤ ਨਾਂਅ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ — ਸਮਰਪਿਤ ਕਰੋ। ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਸਮਾਨ ਨਾਲ ਯਜਨਾ ਪੂਰੀ ਕਰੋ; ਆਖ਼ਰ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲਾਚਰਨ ਪਾਠ ਕਰਕੇ, ਥਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਛਿੜਕੋ। ਫਿਰ, ਹਵਨ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਓ; ਆਚਾਰਯ ਤੇ ਯਜਮਾਨ ਪੁਰੋਹਿਤ ਵੀ, ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹਨ, ਯਜਨ ਭੋਜਨ ਦਾ ਸਵਾਦ ਲੈਣ। ਸਾਰੇ ਹਵਨ ਦੇ ਪੂਰਣ ਉਪਰੰਤ, ਸੂਰਜ ਆਦਿ ਨੌ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਭੋਜਨ, ਰਤਨ ਆਦਿ ਦਾਨ ਦਿਓ। ਫਿਰ, ਦਸ ਦਾਨ ਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਦਾਨ ਕਰੋ — ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ, ਉਪਨਯਨ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆਂ ਨੂੰ, ਗ੍ਰਿਹਸਤਾਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਵਨਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ। ਫਿਰ ਕੁਆਰੀਆਂ, ਵਿਆਹੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿਓ। ਉੱਥੇ ਵਰਤੇ ਸਾਰੇ ਯਜਨ ਸਮਾਨ ਆਚਾਰਯ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰੋ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਲੇਸ਼ ਅਤੇ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਯਮ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਯਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਲਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਾਲ ਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਆਕਾਰ ਦੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੂਰਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੰਦਾ ਤੇ ਅੰਕੁਸ਼ ਹੋਵੇ, ਸੌ ਨਿਸ਼ਕ ਜਾਂ ਦਸ ਨਿਸ਼ਕ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਬਣਾਓ। ਇਸ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਦਾਨ ਸਮੇਤ ਦਿਓ, ਤੇ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਲਈ ਤਿਲ ਦਾਨ ਕਰੋ। ਰੋਗ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਘਿਉਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰੋ, ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਓ — ਜੇ ਗਰੀਬ ਹੋ, ਤਾਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸੌ ਨੂੰ। ਜੇ ਬਹੁਤ ਗਰੀਬ ਹੋ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿੰਨਾ ਹੋ ਸਕੇ, ਕਰ ਲਵੋ; ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਭੈਰਵ ਦੀ ਮਹਾਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਆਖ਼ਰ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਮਹਾ-ਅਭਿ਽ਕ ਅਤੇ ਮਹਾਦਾਨ ਕਰੋ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਓ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਯਜਨਾ ਕਰਨ ਦੁਆਰਾ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਸ਼ਾਂਤਿ-ਯਜਨਾ ਹਰ ਸਾਲ ਫਾਲਗੁਣ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪਹਿਲਾ ਅਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲੇ, ਤੁਰੰਤ ਕਰ ਲਵੋ, ਜਾਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ; ਜੇ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਭੈਰਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਜੇ ਵੱਡੀ ਬਿਮਾਰੀ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਫੇਰ ਨਵਾਂ ਸੰਕਲਪ ਲਵੋ; ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਜੇ ਗਰੀਬ ਹੋ, ਤਾਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਦੀਵਾ ਹੀ ਜਗਾ ਦਿਓ। ਜੇ ਇਹ ਵੀ ਨਾ ਕਰ ਸਕੋ, ਤਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋ ਸਕੇ, ਦਾਨ ਕਰੋ, ਤੇ 108 ਵਾਰੀ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੋ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਜ਼ਾਰ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ, ਲੱਖ ਜਾਂ ਕਰੋੜ ਵਾਰੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੇ; ਨਮਸਕਾਰ ਦੀ ਇਸ ਯਜਨਾ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਜੋ ਮਨ ਤੇਰੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ; ਸਾਡਾ 'ਮੈਂ' ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰੀਰ ਨਾਲ ਨਿਮਰ ਹਾਂ, ਪਰ ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਹੈਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੇਰੀ ਅਸਲੀ ਸਵਭਾਵ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸੱਚਾ ਦਾਸ ਹਾਂ। ਆਪਣੇ ਅਨੁਕੂਲ ਆਤਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੋ; ਫਿਰ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਭੇਟ ਕਰਕੇ ਪਾਨ ਲਵੋ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ 108 ਵਾਰੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰੋ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਹਜ਼ਾਰ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ, ਲੱਖ ਜਾਂ ਕਰੋੜ ਵਾਰੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਦੁੱਖ ਦਾ ਮੂਲ ਰੋਗ ਹੈ, ਤੇ ਰੋਗ ਦਾ ਮੂਲ ਪਾਪ ਹੈ। ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਨਾਸਤਾ ਕੇਵਲ ਧਰਮ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੋ ਧਰਮ ਸ਼ਿਵ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਮਰਥ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕਰਤਵ ਹੈ; ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਹੀ ਓਮ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਪ ਹੈ। ਜਨਮ ਤੇ ਮੌਤ, ਇਹ ਦੁਇਤਾ ਮੋਹ ਦਾ ਚੱਕਰ ਹੈ; ਯਜਨ-ਵੇਦੀ ਵੀ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮੋਹ-ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਯਜਨ-ਵੇਦੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅੰਦਰ ਜਾਓ, ਹਰ ਕਦਮ ਵਿੱਚ ਥੋੜਾ ਫਾਸਲਾ ਰੱਖੋ। ਫਿਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੋ, ਜੋ ਕਿ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੋ, ਤਾਂ ਜਨਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਨਾਲ ਆਤਮਾ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।