ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸੰਤ ਜਨ ਆਪਣੇ ਚੇਲੇਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਧਨ-ਦੌਲਤ, ਜੁੱਤੀਆਂ, ਹੋਰ ਵਸਤਾਂ, ਪੈਰ ਛੂਹ ਕੇ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਚੰਦਨ ਲਾ ਕੇ, ਭੋਗ ਲਾ ਕੇ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦੇ ਕੇ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਪਿਤ ਕਰਨਾ ਹੀ ਸੱਚੀ ਸ਼ਿਵ ਪੂਜਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨਾ ਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਦਾ ਜੋ ਕੁਝ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੇਲੇ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤਾਂ ਵਾਸਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਇਹ ਵੀ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਗੁਰੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੁਝ ਵੀ ਲੈਣਾ ਚੋਰੀ ਵਰਗਾ ਪਾਪ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਗੁਰੂ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਣ, ਉਹੀ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਅਗਿਆਨਤਾ ਤੋਂ ਬਚਾ ਕੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਕੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕੰਮ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕ ਹਰ ਕੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ ਵਿਘਨਹਰਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਰੋਗ, ਦੁੱਖ, ਬੁਖ਼ਾਰ, ਫੋੜੇ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਕਲੀਫ਼ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਆ ਜਾਵਣ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਵੀ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਚੁੜੈਲ, ਸਿਆਰ, ਚੀਟੀ, ਗੋਹ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਹਾਨੀ ਆਵੇ, ਜਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਛੂਆ, ਸੱਪ, ਕੁੜੀਚਲ, ਜਾਂ ਬੁਰੇ ਲੋਕ ਆ ਜਾਣ, ਜਾਂ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਰੁੱਖ, ਔਰਤਾਂ, ਗਾਂ ਆਦਿਕ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਕੋਈ ਵਿਘਨ ਆਵੇ, ਉਹਨਾਂ ਸਮੇਂ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਅਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਅਸ਼ੁਧਤਾ, ਸ਼ਨੀ ਦੀ ਸਾਢੇ ਸਾਤੀ, ਜਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਮਹਾਂਮਾਰੀਆਂ, ਜਾਂ ਬੁਖ਼ਾਰ, ਛੂਤ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ, ਗੋਮਾਤਾ ਵਾਲੀ ਬੀਮਾਰੀ, ਜਨਮ ਨਕਸ਼ਤਰ, ਗ੍ਰਹਿ-ਚਾਲ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿ-ਯੁਤੀ, ਜਾਂ ਮਾੜੇ ਸੁਪਨੇ ਆ ਜਾਣ, ਜਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਤਕ, ਚੰਡਾਲ ਜਾਂ ਪਤਿਤ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਦਿਵ੍ਯ ਦੁੱਖ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜਾਨਕਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤਿ ਹੋਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਯਜਨ ਮੰਦਰ, ਗੌਸ਼ਾਲਾ, ਸਤੂਪ ਜਾਂ ਘਰ ਦੇ ਅੰਗਣ ਵਿੱਚ, ਉੱਚ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸਥਾਨ ਤੇ, ਜਾਂ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੇ ਥਾਂ ਤੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿੰਨਾ ਚੌਲ ਜਾਂ ਅਨਾਜ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਉਤਨਾ ਹੀ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਮਲ ਬਣਾਉਣਾ ਤੇ ਚੌਕ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਲਾਈ ਜਾਵੇ। ਇੱਕ ਘੜਾ ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਲਪੇਟ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਗੁੱਗਲ ਦੀ ਧੂਣ ਦੇ ਕੇ, ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਚਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਘੜੇ ਰੱਖੋ। ਅੱਠ ਘੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮੰਤ੍ਰ-ਸ਼ੁੱਧ ਪਾਣੀ, ਪੰਜ ਪਵਿੱਤਰ ਪਦਾਰਥਾਂ ਅਤੇ ਆਮ ਆਦਿਕ ਸੁਭਾਗ ਪੌਦੇਆਂ ਨਾਲ ਭਰੋ। ਨੌਂ ਰਤਨਾਂ (ਨੀਲ ਆਦਿਕ) ਨੂੰ ਲੜੀਵਾਰ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਪੁਜਾਰੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਬਿਠਾਓ। ਫਿਰ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਆਦਿਕ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਰੱਖੋ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਪੂਜਾ ਵੀ ਕਰੋ। ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਆਦਿਕ ਦੀ ਉਚਿਤ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕਰੋ। ਸਾਰੇ ਕਰਮ, ਆਵਾਹਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਅਧਿਆਪਕ (ਗੁਰੂ) ਦੇ ਹੱਥੀਂ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੁਜਾਰੀ ਮਿਲ ਕੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਣ। ਘੜੇ ਦੇ ਪੱਛਮ ਪਾਸੇ, ਮੰਤ੍ਰ ਪਾਠ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਮਝਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਹਵਨ ਕਰੇ, ਭਾਵੇਂ ਇੱਕ ਕਰੋੜ, ਲੱਖ, ਹਜ਼ਾਰ, ਸੌ ਜਾਂ 108 ਵਾਰੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਦਿਨ, ਨੌਂ ਦਿਨ ਜਾਂ ਚੌਂਤੀ (40) ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਸਮਾਂ ਤੇ ਥਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋ ਸਕੇ, ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਸਮੀ ਦੀ ਲੱਕੜੀ, ਤੇ ਵਾਧੂ ਲਈ ਪਲਾਸ਼ ਦੀ ਲੱਕੜੀ ਵਰਤੀ ਜਾਵੇ। ਹਵਨ ਵਿੱਚ ਲੱਕੜੀ, ਚੌਲ ਤੇ ਘੀ ਨਾਲ, ਉਚਿਤ ਨਾਮ ਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦਿਓ। ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਹੀ ਕਰਮ ਪੂਰਾ ਕਰੋ। ਆਖ਼ਰ ਵਿੱਚ, ਮੰਗਲਾਚਰਨ ਕਰਕੇ ਥਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਛਿੜਕੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਿੰਨੀ ਆਹੁਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਉਤਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਓ। ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੁਜਾਰੀ, ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਹੋਮ ਦਾ ਭੋਜਨ ਲੈਣ। ਸਭ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇ ਪੂਰਨ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਸੂਰਜ ਆਦਿਕ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਦਾਨ ਦੇਵੋ। ਫਿਰ, ਦਸ ਦਾਨ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਵੱਡੇ ਦਾਨ ਕਰੋ—ਬੱਚਿਆਂ, ਉਪਨਯਨ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆਂ, ਗ੍ਰਿਹਸਥਾਂ ਅਤੇ ਵਨਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੁੜੀਆਂ, ਵਿਆਹੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿਓ। ਜੋ ਵੀ ਸਮੱਗਰੀ ਉੱਥੇ ਵਰਤੀ ਗਈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰੋ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਮੌਤ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਯਮ ਸਭ ਵਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਯਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਕਾਲਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਾਲ ਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਵਾਲੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੂਰਤੀ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪਾਸਾ ਤੇ ਅੰਕੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ, ਸੋ ਨਿਸ਼ਕ ਜਾਂ ਦਸ ਨਿਸ਼ਕ ਦੀ ਬਣਵਾਓ। ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਤਿਲ ਭੇਟ ਕਰੋ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਉਮਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਰੋਗ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਘੀ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ—ਜੇ ਗਰੀਬ ਹੋ ਤਾਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸੌ ਨੂੰ। ਜੇਕਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗਰੀਬ ਹੋ, ਤਾਂ ਜਿੰਨਾ ਹੋ ਸਕੇ, ਉਤਨਾ ਹੀ ਕਰੋ। ਭੂਤ-ਪਰੇਤਾਂ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਭੈਰਵ ਦੀ ਮਹਾ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਆਖ਼ਰ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਮਹਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਤੇ ਭੋਗ ਲਗਾ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਓ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਜਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਸਭ ਵਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਯਜਨ ਹਰ ਸਾਲ ਫਾਲਗੁਣ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਅਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ, ਜਾਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਯਜਨ ਕਰੋ। ਜੇ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਭੈਰਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ ਵੱਡੀ ਬੀਮਾਰੀ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਫੇਰ ਨਵੀਂ ਨਿਯਤ ਕਰੋ। ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਜੇ ਗਰੀਬ ਹੋ, ਤਾਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਦੀਵਾ ਜਰੂਰ ਦਿਓ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਵੀ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ, ਤਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋ ਸਕੇ, ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹੀ ਸਹੀ, ਦਾਨ ਦਿਓ ਅਤੇ 108 ਵਾਰੀ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੋ। ਸਮਝਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਹਜ਼ਾਰ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ, ਲੱਖ ਜਾਂ ਕਰੋੜ ਵਾਰੀ ਵੀ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਮ ਯਜਨ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।