ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଶିଵଜ୍ଞାନଂଶିଵଧ୍ଯାନମୁତ୍ତରୋତ୍ତରମଭ୍ଯସେତ୍ ଆସୁପ୍ତେରାମୃତେଃକାଲଂନଯେଦ୍ଵୈଶିଵଚିଂତଯା

ଶିବ ଜ୍ଞାନ ଓ ଶିବ ଧ୍ୟାନ ଦିନକୁ ଦିନ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ; ଜାଗ୍ରତ ଠାରୁ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମୟ ଶିବ ଚିନ୍ତାରେ କାଟିବା ଉଚିତ।

ଲିଂଗାଦୌଶିଵପୂଜାଯାଵିଧାନଂବ୍ରୂହିସର୍ଵତଃ

ଏବେ ଲିଙ୍ଗ ଆଦିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଶିବ ପୂଜାର ବିଧି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କୁହ।

ଲିଂଗାନାଂଚକ୍ରମଂଵକ୍ଷ୍ଯେଯଥାଵଚ୍ଛୃଣୁତ ଦ୍ଵିଜାଃ ତଦେଵଲିଂଗଂ ପ୍ରଥମଂ ପ୍ରଣଵଂ ସାର୍ଵକାମିକମ୍

ମୁଁ ଏବେ ଲିଙ୍ଗମାନଙ୍କର ଚକ୍ରକୁ ଯଥାଯଥ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି; ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଶୁଣ, ପ୍ରଥମ ଯେଉଁ ଲିଙ୍ଗ, ସେହିଟି ପ୍ରଣବ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷା ପୂରଣ କରେ।

ସୂକ୍ଷ୍ମପ୍ରଣଵରୂପଂହିସୂକ୍ଷ୍ମରୂପଂତୁନିଷ୍ଫଲମ୍ ସ୍ଥୂଲଲିଂଗଂ ହି ସକଲଂତତ୍ପଞ୍ଚାକ୍ଷରମୁଚ୍ଯତେ

ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପ ହେଉଛି ସୂକ୍ଷ୍ମ ପ୍ରଣବ ଅର୍ଥାତ୍ ଅଦୃଶ୍ୟ ଓଁକାର; ଯେଉଁଥିରେ ଫଳ ନାହିଁ। ଯେଉଁ ଦୃଶ୍ୟ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି, ସେହିଁଠାରେ ସମସ୍ତ କିଛି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଅଟେ; ଏହାକୁ ପଞ୍ଚାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଭାବେ କୁହାଯାଏ।

ତଯୋଃ ପୂଜାତପଃ ପ୍ରୋକ୍ତଂସାକ୍ଷାନ୍ମୋକ୍ଷପ୍ରଦେ ଉଭେ ପୌରୁଷପ୍ରକୃତିଭୂତାନିଲିଂଗାନିସୁବହୂନିଚ

ଏହି ଦୁଇଟି ଉପରେ ପୂଜା ଓ ତପସ୍ୟା କରିଲେ ସିଧାସଳଖ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ଏହି ଦୁଇଟି ପୁରୁଷ ଓ ପ୍ରକୃତିର ସ୍ୱଭାବର; ଏହାଛଡ଼ା ଅନେକ ପ୍ରକାର ଲିଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ଅଛି।

ତାନି ଵିସ୍ତରତୋଵକ୍ତୁଂ ଶିଵୋ ଵେତ୍ତିନଚାପରଃ ଭୂଵିକାରାଣିଲିଂଗାନିଜ୍ଞାତାନିପ୍ରବ୍ରଵୀମିଵଃ

ଏହି ସମସ୍ତ ଲିଙ୍ଗର ବିସ୍ତୃତ ବର୍ଣ୍ଣନା କେବଳ ଶିବ ଜାଣନ୍ତି, ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହଁନ୍ତି। ତଥାପି, ମୁଁ ଭୂମିର ରୂପାନ୍ତର ଭାବରେ ଯେଉଁ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ କହିବି।

ସ୍ଵଯଂଭୂଲିଂଗଂପ୍ରଥମଂବିଂଦୁଲିଂଗଂଦ୍ଵିତୀଯକମ୍ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଂଚରଂଚୈଵଗୁରୁଲିଂଗଂତୁ ପଞ୍ଚମମ୍

ସ୍ୱୟଂଭୂ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରଥମ, ବିନ୍ଦୁ ଲିଙ୍ଗ ଦ୍ୱିତୀୟ। ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଓ ଚଳିତ ତୃତୀୟ ଓ ଚତୁର୍ଥ, ଗୁରୁ ଲିଙ୍ଗ ପଞ୍ଚମ।

ଦେଵର୍ଷିତପସା ତୁଷ୍ଟଃ ସାନ୍ନିଧ୍ଯାର୍ଥଂତୁତତ୍ରଵୈ ପୃଥିଵ୍ଯନ୍ତର୍ଗତଃଶର୍ଵୋବୀଜଂ ଵୈ ନାଦରୂପତଃ

ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଶର୍ବ (ଶିବ) ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ପାଇଁ ଶବ୍ଦ ରୂପ ବୀଜକୁ ପୃଥିବୀ ଭିତରେ ରଖିଲେ।

ସ୍ଥାଵରାଂକୁରଵଦ୍ଭୂମିମୁଦ୍ଭିଦ୍ଯ ଵ୍ଯକ୍ତ ଏଵ ସଃ ସ୍ଵଯଂଭୂତଂ ଜାତମିତି ସ୍ଵଯଂଭୂରିତି ତଂ ଵିଦୁଃ

ଗଛର ଅଙ୍କୁର ପରି ପୃଥିବୀକୁ ଭେଦି ଯେଉଁ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ, ଏହି ସ୍ୱୟଂ ଉତ୍ପନ୍ନ ଓ ଦୃଶ୍ୟ ହେଉଥିବା ଲିଙ୍ଗକୁ 'ସ୍ୱୟଂଭୂ' ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।

ତଲ୍ଲିଂଗପୂଜଯା ଜ୍ଞାନଂ ସ୍ଵଯମେଵ ପ୍ରଵର୍ଧତେ ସୁଵର୍ଣରଜତାଦୌ ଵା ପୃଥିଵ୍ଯାଂସ୍ଥିଂଡିଲେପିଵା

ସେହି ଲିଙ୍ଗର ପୂଜା କଲେ ଜ୍ଞାନ ସ୍ୱୟଂ ଆପେ ଆପେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ; ଏହା ସୁନା, ଚାଁଦି, ଅନ୍ୟ କିଛି ଧାତୁ, କିମ୍ବା ମାଟି, ମାଟିର ଗୋଲା ଯେଉଁଠି ହେଉନାହିଁ।

ସ୍ଵହସ୍ତାଲ୍ଲିଖିତଂ ଲିଂଗଂ ଶୁଦ୍ଧପ୍ରଣଵମଂତ୍ରକମ୍ ଯଂତ୍ରଲିଂଗଂ ସମାଲିଖ୍ଯ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଵାହନଂ ଚରେତ୍

ନିଜ ହାତରେ ଅଙ୍କିତ ଯେଉଁ ଲିଙ୍ଗ ଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରଣବ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଅଛି, ଏହାକୁ ଯନ୍ତ୍ର ଲିଙ୍ଗ କୁହାଯାଏ; ଏହା ଅଙ୍କିତ କରି ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଓ ଆବାହନ କରିବା ଉଚିତ।

ବିଂଦୁନାଦମଯଂଲିଂଗଂସ୍ଥାଵରଂଜଂଗମଂଚଯତ୍ ଭାଵନାମଯମେତଦ୍ଧି ଶିଵଦୃଷ୍ଟଂ ନ ସଂଶଯଃ

ବିନ୍ଦୁ ଓ ନାଦ ମିଶିତ ଯେଉଁ ଲିଙ୍ଗ, ସେ ଅଚଳ କିମ୍ବା ଚଳିତ ଯେଉଁ ହେଉ, ଏହା ଭାବନା ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ; ଏହିଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ଏହାକୁ ଶିବ ଦେଖନ୍ତି।

ଯତ୍ର ଵିଶ୍ଵସ୍ଯତେ ଶଂଭୁସ୍ତତ୍ର ତସ୍ମୈ ଫଲପ୍ରଦଃ ସ୍ଵହସ୍ତାଲ୍ଲିଖ୍ଯତେ ଯଂତ୍ରେ ସ୍ଥାଵରାଦାଵକୃତ୍ରିମେ

ଯେଉଁଠି ଶମ୍ଭୁ ଉପରେ ଆସ୍ଥା ରହିଛି, ସେଠି ସେ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି; ନିଜ ହାତରେ ଯନ୍ତ୍ର ଉପରେ ଅଙ୍କିତ କିମ୍ବା ଅଚଳ କିମ୍ବା ସ୍ୱାଭାବିକ ରୂପରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ।

ଆଵାହ୍ଯପୂଜଯେଚ୍ଛଂଭୁଂଷୋଡଶୈରୁପଚାରକୈଃ ସ୍ଵଯମୈସ୍ଵର୍ଯମାପ୍ନୋତିଜ୍ଞାନମଭ୍ଯାସତୋଭଵେତ୍

ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଷୋଡଶ ଉପଚାରରେ ଆବାହନ ଓ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ନିଜ ପ୍ରୟାସରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ମିଳେ, ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ।

ଦେଵୈଶ୍ଚ ଋଷିଭିଶ୍ଚାପିସ୍ଵାତ୍ମସିଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥମେଵହି ସମଂତ୍ରେଣାତ୍ମହସ୍ତେନକୃତଂଯଚ୍ଛୁଦ୍ଧମଂଡଲେ

ନିଜ ଆତ୍ମାର ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ, ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ମନ୍ତ୍ର ଓ ନିଜ ହାତରେ ଏକ ଶୁଦ୍ଧ ମଣ୍ଡଳ ଭିତରେ ଶୁଦ୍ଧ ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରନ୍ତି।

ଶୁଦ୍ଧଭାଵନଯା ଚୈଵସ୍ଥାପିତଂ ଲିଂଗମୁତ୍ତମମ୍ ତଲ୍ଲିଂଗଂପୌରୁଷଂ ପ୍ରାହୁସ୍ତତ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମୁଚ୍ଯତେ

ଶୁଦ୍ଧ ଭାବନାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଯେଉଁ ଲିଙ୍ଗ, ଏହାକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମନାଯାଏ; ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ 'ପୌରୁଷ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ।

ତଲ୍ଲିଂଗପୂଜଯାନିତ୍ଯଂପୌରୁଷୈଶ୍ଵର୍ଯମାପ୍ନୁଯାତ୍ ମହଦ୍ଭିର୍ବ୍ରାହ୍ମଣୈଶ୍ଚାପିରାଜଭିଶ୍ଚମହାଧନୈଃ

ସେହି ଲିଙ୍ଗର ନିତ୍ୟ ପୂଜା କଲେ ମଣିଷର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ମିଳେ; ଏହା ବଡ଼ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ରାଜା ଓ ଧନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପାଇପାରନ୍ତି।

ଶିଲ୍ପିନାକଲ୍ପିତଂଲିଂଗଂମଂତ୍ରେଣସ୍ଥାପିତଂଚଯତ୍ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଂପ୍ରାକୃତଂହିପ୍ରାକୃତୈଶ୍ଵର୍ଯଭୋଗଦମ୍

ଶିଳ୍ପୀ ତିଆରି କରିଥିବା ଓ ମନ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଯେଉଁ ଲିଙ୍ଗ, ଏହାକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଓ ସ୍ୱାଭାବିକ କୁହାଯାଏ; ଏହା ପ୍ରାକୃତିକ ଶକ୍ତି ଓ ଭୋଗ ଦେଇଥାଏ।

ଯଦୂର୍ଜିତଂଚନିତ୍ଯଂ ଚ ତଦ୍ଧି ପୌରୁଷମୁଚ୍ଯତେ ଯଦ୍ଦୁର୍ବଲମନିତ୍ଯଂ ଚ ତଦ୍ଧି ପ୍ରାକୃତମୁଚ୍ଯତେ

ଯେଉଁ ଲିଙ୍ଗ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦୀର୍ଘକାଳ ରହେ, ଏହାକୁ 'ପୌରୁଷ' କୁହାଯାଏ; ଯେଉଁ ଦୁର୍ବଳ ଓ ଅସ୍ଥାୟୀ, ଏହାକୁ 'ପ୍ରାକୃତିକ' କୁହାଯାଏ।

ଲିଂଗଂନାଭିସ୍ତଥାଜିହ୍ଵାନାସାଗ୍ରଞ୍ଚଶିଖାକ୍ରମାତ୍ କଟ୍ଯାଦିଷୁତ୍ରିଲୋକେଷୁ ଲିଂଗମାଧ୍ଯାତ୍ମିକଂଚରମ୍

ନାଭି, ଜିହ୍ୱା, ନାକର ଆଗ, ଶିର ଶିରା, କମର ଓ ତିନି ଲୋକର ଅନ୍ୟ ଅଂଶରେ ଯେଉଁ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଓ ଚଳିତ ଲିଙ୍ଗ।

ପର୍ଵତଂପୌରୁଷଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂଭୂତଲଂ ପ୍ରାକୃତଂ ଵିଦୁଃ ଵୃକ୍ଷାଦି ପୌରୁଷଂ ଜ୍ଞେଯଂ ଗୁଲ୍ମାଦି ପ୍ରାକୃତଂ ଵିଦୁଃ

ପାହାଡ଼କୁ 'ପୌରୁଷ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ପୃଥିବୀକୁ 'ପ୍ରାକୃତିକ' ବୋଲି ଜଣାଯାଏ। ଗଛ ଓ ଏହା ସଦୃଶକୁ 'ପୌରୁଷ', ଝାଡ଼ ଓ ଏହା ସଦୃଶକୁ 'ପ୍ରାକୃତିକ' ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ।

ଷାଷ୍ଟିକଂ ପ୍ରାକୃତଂ ଜ୍ଞେଯଂ ଶାଲିଗୋଧୂମପୌରୁଷମ୍ ଐଶ୍ଵର୍ଯଂ ପୌରୁଷଂ ଵିଦ୍ଯାଦଣିମାଦ୍ଯଷ୍ଟସିଦ୍ଧିଦମ୍

ଷାଷ୍ଟିକ ଧାନକୁ ସାଧାରଣ ଭାବରେ ବୁଝିବା ଉଚିତ୍, ଏହିପରି ଶାଳି, ଗହୁଁ ଓ ପୌରୁଷ ଧାନକୁ ମଧ୍ୟ। ପୌରୁଷ ଧାନ ଦେବତାସ୍ୱରୂପ ଏବଂ ଏହା ଅଣିମା ଆଦି ଆଠଟି ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ୍।

ସୁସ୍ତ୍ରୀଧନାଦିଵିଷଯଂ ପ୍ରାକୃତଂ ପ୍ରାହୁରାସ୍ତିକାଃ ପ୍ରଥମଂ ଚରଲିଂଗେଷୁ ରସଲିଂଗଂ ପ୍ରକଥ୍ଯତେ

ସତ୍ୟବାନ୍ତ ଲୋକମାନେ କହନ୍ତି ଯେ, ସୁସ୍ତ୍ରୀ, ଧନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବସ୍ତୁ ସାଧାରଣ ଭାବରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ। ଚଳନଶୀଳ ଲିଙ୍ଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମେ ରସ ଲିଙ୍ଗର ବର୍ଣ୍ଣନା ହୁଏ।

ରସଲିଂଗଂବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂସର୍ଵାଭୀଷ୍ଟପ୍ରଦଂଭଵେତ୍ ବାଣଲିଂଗଂକ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ ମହାରାଜ୍ଯପ୍ରଦଂଶୁଭମ୍

ରସ ଲିଙ୍ଗ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ବାଣ ଲିଙ୍ଗ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ପାଇଁ ମହାରାଜ୍ୟ ଓ ଶୁଭ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।

ସ୍ଵର୍ଣଲିଂଗଂ ତୁ ଵୈଶ୍ଯାନାଂମହାଧନପତିତ୍ଵଦମ୍ ଶିଲାଲିଂଗଂତୁଶୂଦ୍ରାଣାଂମହାଶୁଦ୍ଧିକରଂଶୁଭମ୍

ସୁନା ଲିଙ୍ଗ ବୈଶ୍ୟମାନେ ପାଇଁ, ଏହା ମହାଧନ ଓ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଦେଇଥାଏ। ପଥର ଲିଙ୍ଗ ଶୂଦ୍ରମାନେ ପାଇଁ, ଏହା ଶୁଭ ଓ ମହାଶୁଦ୍ଧିକର ହୁଏ।

ସ୍ଫାଟିକଂବାଣଲିଂଗଂ ଚ ସର୍ଵେଷାଂସର୍ଵକାମଦମ୍ ସ୍ଵୀଯାଭାଵେ ଽନ୍ଯଦୀଯଂତୁପୂଜାଯାଂନନିଷିଦ୍ଧ୍ଯତେ

ସ୍ଫଟିକ ଓ ବାଣ ଲିଙ୍ଗ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରେ। ନିଜ ଲିଙ୍ଗ ନଥିଲେ, ଅନ୍ୟର ଲିଙ୍ଗକୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବେ, ଏହା ନିଷିଦ୍ଧ ନୁହେଁ।

ସ୍ତ୍ରୀଣାଂତୁପାର୍ଥିଵଂଲିଂଗଂସଭତ୍ଃଣାଂଵିଶେଷତଃ ଵିଧଵାନାଂପ୍ରଵୃତ୍ତାନାଂସ୍ଫାଟିକଂ ପରିକୀର୍ତିତମ୍

ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପାଇଁ ପୃଥିବୀର ଲିଙ୍ଗ ବିଶେଷ ଉପଯୁକ୍ତ। ବିଧବା ଏବଂ କ୍ରିୟାଶୀଳ ଥିବାମାନେ ପାଇଁ ସ୍ଫଟିକ ଲିଙ୍ଗକୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଏ।

ଵିଧଵାନାଂ ନିଵୃତ୍ତାନାଂ ରସଲିଂଗଂ ଵିଶିଷ୍ଯତେ ବାଲ୍ଯେଵାଯୌଵନେଵାପିଵାର୍ଧକେଵାପିସୁଵ୍ରତାଃ

ବିଧବା ଯେଉଁମାନେ କ୍ରିୟାରତ ନୁହନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଁ ରସ ଲିଙ୍ଗ ବିଶେଷ। ଶିଶୁବୟସ, ଯୁବାବସ୍ଥା କିମ୍ବା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ଥିବା ଶୁଭ ବ୍ରତଧାରୀମାନେ ପାଇଁ ଏହି ନିୟମ ଲାଗୁ ହୁଏ।

ଶୁଦ୍ଧସ୍ଫଟିକଲିଂଗଂତୁସ୍ତ୍ରୀଣାଂତତ୍ସର୍ଵଭୋଗଦମ୍ ପ୍ରଵୃତ୍ତାନାଂପୀଠପୂଜାସର୍ଵାଭୀଷ୍ଟପ୍ରଦା ଭୁଵି

ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ଫଟିକ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଦେଇଥାଏ। କ୍ରିୟାଶୀଳ ଥିବାମାନେ ପାଇଁ, ପୀଠରେ ପୂଜା କଲେ ଭୂମିରେ ସମସ୍ତ ଆଭିଷ୍ଟ ଫଳ ମିଳେ।