ଶିଵପୁରାଣମ୍

ମଂତ୍ରଵିପ୍ରତ୍ଵମାପଦ୍ଯ ପଶ୍ଚାଚ୍ଛୁଦ୍ଧୋ ଭଵେଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ ନାରୀଵାଥ ନରୋ ଵାଥ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵାନ୍ଯ ଏଵ ଵା

ମନ୍ତ୍ରର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଲେ, ପରେ ଦ୍ୱିଜ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ; ସେ ଯେଉଁଠି ନାରୀ, ପୁରୁଷ, ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କେହି ହେଉନାହିଁ।

ନମୋନ୍ତଂ ଵା ନମଃ ପୂର୍ଵମାତୁରଃ ସର୍ଵମାତୁରଃ ସର୍ଵଦା ଜପେତ୍ ତତଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂତଥୈଵୋହ୍ଯଗୁରୁର୍ନିର୍ଦର୍ଶଯେତ୍କ୍ରମାତ୍

'ନମଃ' ଶବ୍ଦ ଆଗରେ କିମ୍ବା ପଛରେ ଯେଉଁଠି ହେଉ, ଯିଏ ଦୁଃଖିତ, ସେ ସମସ୍ତବେଳେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ; ଏହିପରି ଭାବେ ନାରୀମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁ ଅନୁକ୍ରମରେ ଶିଖାଇବେ।

ସାଧକଃ ପଞ୍ଚଲକ୍ଷାନ୍ତେ ଶିଵପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥମେଵ ହି ମହାଭିଷେକ ନୈଵେଦ୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ଭକ୍ତାଂଶ୍ଚ ପୂଜଯେତ୍

ସାଧକ ପାଞ୍ଚ ଲକ୍ଷ ଥର ଜପ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଲେ, ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ମହାଅଭିଷେକ, ନୈବେଦ୍ୟ ଦେଇ ଭକ୍ତମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ପୂଜଯା ଶିଵଭକ୍ତସ୍ଯ ଶିଵଃ ପ୍ରୀତତରୋ ଭଵେତ୍ ଶିଵସ୍ଯ ଶିଵଭକ୍ତସ୍ଯ ଭେଦୋ ନାସ୍ତି ଶିଵୋ ହି ସଃ

ଶିବଭକ୍ତଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ଶିବ ବହୁତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ଶିବ ଓ ଶିବଭକ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ, କାରଣ ସେମାନେ ଶିବଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ।

ଶିଵସ୍ଵରୂପମଂତ୍ରସ୍ଯଧାରଣାଚ୍ଛିଵ ଏଵ ହି ଶିଵଭକ୍ତଶରୀରେ ହି ଶିଵେତତ୍ପରମୋଭଵେତ୍

ଶିବଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ଥିବା ମନ୍ତ୍ରକୁ ଧାରଣ କଲେ, ସେ ନିଜେ ଶିବ ହୁଏ; ଶିବଭକ୍ତଙ୍କ ଶରୀରରେ ଏହି ପରମ ଶିବ ବିଦ୍ୟମାନ।

ଶିଵଭକ୍ତାଃ କ୍ରିଯାଃ ସର୍ଵା ଵେଦସର୍ଵକ୍ରିଯାଂଵିଦୁଃ ଯାଵଦ୍ଯାଵଚ୍ଛିଵଂମଂତ୍ରଂଯେନଜପ୍ତଂଭଵେତ୍କ୍ରମାତ୍

ଶିବଭକ୍ତଙ୍କ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ବେଦର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିବମନ୍ତ୍ର ନିୟମିତ ଭାବେ ଜପ ହୁଏ।

ତାଵଦ୍ଵୈଶିଵସାନ୍ନିଧ୍ଯଂ ତସ୍ମିନ୍ଦେହେ ନ ସଂଶଯଃ ଦେଵୀଲିଂଗଂଭଵେଦ୍ରୂପଂ ଶିଵଭକ୍ତସ୍ତ୍ରିଯାସ୍ତଥା

ଏହିପରି ଚାଲିଥିଲେ, ସେ ଦେହରେ ଶିବଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଅବଶ୍ୟ ରହିଥାଏ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ହେ ଦେବୀ, ଲିଙ୍ଗ ହେଉଛି ରୂପ, ଏବଂ ଶିବଭକ୍ତ ନାରୀ କିମ୍ବା ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟ ତେଣୁ।

ଯାଵନ୍ମଂତ୍ରଂଜପେଦ୍ଦେଵ୍ଯାସ୍ତାଵତ୍ସାନ୍ନିଧ୍ଯମସ୍ତି ହି ଶିଵଂସଂପୂଜଯେଦ୍ଧୀମାନ୍ସ୍ଵଯଂଵୈଶବ୍ଦରୂପଭାକ୍

ଦେବୀ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ରହିଥାଏ; ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ଶିବଙ୍କୁ, ଯିଏ ଶବ୍ଦର ରୂପ, ସେଠି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ସ୍ଵଯଂଚୈଵଶିଵୋଭୂତ୍ଵାପରାଂଶକ୍ତିଂପ୍ରପୂଜଯେତ୍ ଶକ୍ତିଂବେରଂଚଲିଂଗଂ ଚ ହ୍ଯାଲେଖ୍ଯାମାଯଯାଯଜେତ୍

ନିଜେ ଶିବ ଭାବେ ହୋଇ, ପରାଶକ୍ତିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଶକ୍ତି, ବେର, ଏବଂ ଲିଙ୍ଗକୁ, ଯଦିଓ ଚିତ୍ରିତ କିମ୍ବା କଳ୍ପିତ ହେଉ, ତଥାପି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଶିଵଲିଂଗଂ ଶିଵଂମତ୍ଵାସ୍ଵାତ୍ମାନଂଶକ୍ତିରୂପକମ୍ ଶକ୍ତିଲିଂଗଂଚଦେଵୀଂଚମତ୍ଵାସ୍ଵଂଶିଵରୂପକମ୍

ଶିବଲିଙ୍ଗକୁ ଶିବ ଭାବି, ନିଜକୁ ଶକ୍ତିର ରୂପ ଭାବିବା; ଏବଂ ଶକ୍ତିଲିଙ୍ଗ କିମ୍ବା ଦେବୀଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ଭାବି, ନିଜକୁ ଶିବର ରୂପ ଭାବିବା।

ଶିଵଲିଂଗଂନାଦରୂପବିଂଦୁରୂପଂତୁଶକ୍ତିକମ୍ ଉପପ୍ରଧାନଭାଵେନ ଅନ୍ଯୋନ୍ଯାସକ୍ତଲିଂଗକମ୍

ଶିବଲିଙ୍ଗ ନାଦର ରୂପ, ଶକ୍ତି ବିନ୍ଦୁର ରୂପ; ଏହି ଭାବରେ, ଦୁହେଁ ଏକାଠି ଏକତାରେ ଅନ୍ୟୋନ୍ୟ ଭାବେ ଅନ୍ୱିତ।

ପୂଜଯେଚ୍ଚ ଶିଵଂଶକ୍ତିସଶିଵୋମୂଲଭାଵନାତ୍ ଶିଵଭକ୍ତାଞ୍ଛିଵମତ୍ରରୂପକାଞ୍ଛିଵରୂପକାନ୍

ଶିବ ଓ ଶକ୍ତିଙ୍କୁ ମୂଳ ଏକତା ଭାବି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଶିବଭକ୍ତମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମନ୍ତ୍ରର ଓ ଶିବର ରୂପ।

ଷୋଡଶୈରୁପଚାରୈଶ୍ଚପୂଜଯେଦିଷ୍ଟମାପ୍ନୁଯାତ୍ ଯେନଶୁଶ୍ରୂଷଣାଦ୍ଯୈଶ୍ଚ ଶିଵଭକ୍ତସ୍ଯ ଲିଂଗିନଃ

ଷୋଳ ଉପଚାରରେ ପୂଜା କଲେ, ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ମିଳେ; ଶିବଭକ୍ତ ଲିଙ୍ଗଧାରୀଙ୍କୁ ସେବା ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଆନଂଦଂଜନଯେଦ୍ଵିଦ୍ଵାଞ୍ଛିଵଃପ୍ରୀତତରୋ ଭଵେତ୍ ଶିଵଭକ୍ତାନ୍ସପତ୍ନୀକାନ୍ପତ୍ନ୍ଯାସହସଦୈଵତତ୍

ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ଆନନ୍ଦ ଦେଇବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଶିବ ବହୁତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ଶିବଭକ୍ତମାନେଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଜନାନୀମାନେ ସହିତ ଦେବଦମ୍ପତି ଭାବେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ପୂଜଯେଦ୍ଭୋଜନାଦ୍ଯୈଶ୍ଚପଞ୍ଚଵାଦଶଵାଶତମ୍ ଧନେଦେହେଚମଂତ୍ରେଚଭାଵନାଯାମଵଂଚକଃ

ଖାଦ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ, ପାଞ୍ଚ, ଦଶ କିମ୍ବା ଶତ ଥର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; କିନ୍ତୁ ଧନ, ଦେହ, ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଧ୍ୟାନରେ ଯିଏ ଚତୁରାଇ କରେ—

ଶିଵଶକ୍ତିସ୍ଵରୂପେଣନପୁନର୍ଜାଯତେ ଭୁଵି ନାଭେରଧୋ ବ୍ରହ୍ମଭାଗମାକଂଠଂଵିଷ୍ଣୁଭାଗକମ୍

ଶିବ ଓ ଶକ୍ତିର ସ୍ୱରୂପ ଦ୍ୱାରା, ସେ ପୁଣି ଭୂମିରେ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ; ନାଭିର ତଳେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅଂଶ, କଣ୍ଠ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶ।

ମୁଖଂଲିଂଗମିତିପ୍ରୋକ୍ତଂଶିଵଭକ୍ତଶରୀରକମ୍ ମୃତାନ୍ଦାହାଦିଯୁକ୍ତାନ୍ଵାଦାହାଦିରହିତାନ୍ମୃତାନ୍

ମୁଁହକୁ ଲିଙ୍ଗ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଶିବଭକ୍ତଙ୍କ ଶରୀର ହେଉଛି ଏହାର ରୂପ; ଯେଉଁମାନେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଏହା ବିନା ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଛନ୍ତି—

ଉଦ୍ଦିଶ୍ଯପୂଜଯେଦାଦିପିତରଂଶିଵମେଵହି ପୂଜାଂକୃତ୍ଵାଦିମାତୁଶ୍ଚଶିଵଭକ୍ତାଂଶ୍ଚ ପୂଜଯେତ୍

ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ପିତୃମାନେ ଓ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ପ୍ରଥମେ ଆଦିମାତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପରେ ଶିବଭକ୍ତମାନେଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କରିବା ଦରକାର।

ପିତୃଲୋକଂସମାସାଦ୍ଯକ୍ରମାନ୍ମୁକ୍ତୋଭଵେନ୍ମୃତଃ କ୍ରିଯାଯୁକ୍ତଦଶଭ୍ଯଶ୍ଚତପୋଯୁକ୍ତୋଵିଶିଷ୍ଯତେ

ପିତୃଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ କ୍ରମେ କ୍ରମେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଯେଉଁମାନେ କ୍ରିୟା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଥିବା ଉତ୍ତମ।

ତପୋଯୁକ୍ତଶତେଭ୍ଯଶ୍ଚଜପଯୁକ୍ତୋଵିଶିଷ୍ଯତେ ଜପଯୁକ୍ତସହସ୍ରେଭ୍ଯଃ ଶିଵଜ୍ଞାନୀ ଵିଶିଷ୍ଯତେ

ଶତ ଜଣ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ମଧ୍ୟରୁ ଜପରେ ଲିନ ଥିବା ଉତ୍ତମ। ହଜାର ଜଣ ଜପ କରୁଥିବା ମଧ୍ୟରୁ ଶିବଜ୍ଞାନୀ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଶିଵଜ୍ଞାନିଷୁଲକ୍ଷେଷୁ ଧ୍ଯାନଯୁକ୍ତୋ ଵିଶିଷ୍ଯତେ ଧ୍ଯାନଯୁକ୍ତେଷୁ କୋଟିଭ୍ଯଃ ସମାଧିସ୍ଥୋ ଵିଶିଷ୍ଯତେ

ହଜାର ଶିବଜ୍ଞାନୀ ମଧ୍ୟରୁ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ଥିବା ଉତ୍ତମ। କୋଟି ଧ୍ୟାନୀ ମଧ୍ୟରୁ ସମାଧିରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିବା ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଉତ୍ତରୋତ୍ତର ଵୈ ଶିଷ୍ଟ୍ଯାତ୍ପୂଜାଯାମୁତ୍ତରୋତ୍ତରମ୍ ଫଲଂଵୈଶିଷ୍ଟ୍ଯରୂପଞ୍ଚଦୁର୍ଵିଜ୍ଞେଯଂମନୀଷିଭିଃ

ପୂଜାରେ ପ୍ରତିଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀଠାରୁ ଉତ୍ତମ। ଏହାର ଫଳ କିପରି ହୁଏ, ତାହା ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ମଧ୍ୟ ସହଜରେ ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

ତସ୍ମାଦ୍ଵୈଶିଵଭକ୍ତସ୍ଯମହିମାନଂଵେତ୍ତିକୋନରଃ ଶିଵଶକ୍ତ୍ଯୋଃ ପୂଜନଂ ଚ ଶିଵଭକ୍ତସ୍ଯ ପୂଜନମ୍

ତେଣୁ ଶିବଭକ୍ତଙ୍କର ମହିମା କିଏ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜାଣିପାରିବ? ଶିବ ଓ ଶିବଶକ୍ତିଙ୍କର ପୂଜା, ଏବଂ ଶିବଭକ୍ତଙ୍କର ସମ୍ମାନ—

କୁରୁତେଯୋନରୋଭକ୍ତ୍ଯାସଶିଵଃ ଶିଵମେଧତେ ଯ ଇମଂ ପଠତେ ଽଧ୍ଯାଯମର୍ଥଵଦ୍ଵେଦସଂମତମ୍

ଯିଏ ଏହାକୁ ଭକ୍ତି ସହ କରେ, ସେ ଶିବଙ୍କ ସହ ଏକତା ପାଏ। ଯିଏ ଏହି ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ବେଦମାନ୍ୟ ଉପଦେଶକୁ ପଢ଼େ ଓ ଅଧ୍ୟୟନ କରେ—

ଶିଵଜ୍ଞାନୀଭଵେଦ୍ଵିପ୍ରଃଶିଵେନ ସହମୋଦତେ ଶ୍ରାଵଯେଚ୍ଛିଵଭକ୍ତାଂଶ୍ଚଵିଶେଷଜ୍ଞୋ ମନୀଶ୍ଵରାଃ

ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶିବଜ୍ଞାନୀ ହୁଏ, ଶିବଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରେ, ଏବଂ ଶିବଭକ୍ତମାନେଙ୍କୁ ଏହା ଶିଖାଇବା ଉଚିତ୍, କାରଣ ସେ ବିଶେଷ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ।

ଶିଵପ୍ରସାଦଶିଦ୍ଧିଃ ସ୍ଯାଚ୍ଛିଵସ୍ଯକୃପଯା ବୁଧାଃ

ଶିବଙ୍କ କୃପା ଦ୍ୱାରା ଶିବଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ଲାଭ ହୁଏ, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ।

ବଂଧମୋକ୍ଷସ୍ଵରୂପଂ ହି ବ୍ରୂହି ସର୍ଵାର୍ଥଵିତ୍ତମ ବଂଧମୋକ୍ଷଂତଥୋପାଯଂଵକ୍ଷ୍ଯେ ଽହଂଶୃଣୁତାଦରାତ୍

ହେ ସମସ୍ତ ଅର୍ଥର ଜ୍ଞାନୀ, ବନ୍ଧନ ଓ ମୋକ୍ଷର ସ୍ୱରୂପ କହ। ଏବେ ମୁଁ ବନ୍ଧନ, ମୋକ୍ଷ ଓ ତାହାର ଉପାୟ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି, ଆଗ୍ରହ ସହିତ ଶୁଣ।

ପ୍ରକୃତ୍ଯାଦ୍ଯଷ୍ଟବଂଧେନବଦ୍ଧୋଜୀଵଃ ସ ଉଚ୍ଯତେ ପ୍ରକୃତ୍ଯାଦ୍ଯଷ୍ଟବଂଧେନନିର୍ମୁକ୍ତୋମୁକ୍ତ ଉଚ୍ଯତେ

ପ୍ରକୃତି ଆଦି ଆଠଟି ବନ୍ଧନରେ ବନ୍ଧା ଯିବକୁ ବନ୍ଧିତ କୁହାଯାଏ। ପ୍ରକୃତି ଆଦି ଆଠଟି ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ସେହିଁକୁ ମୁକ୍ତ କୁହାଯାଏ।

ପ୍ରକୃତ୍ଯାଦିଵଶୀକାରୋମୋକ୍ଷ ଇତ୍ଯୁଚ୍ଯତେସ୍ଵତଃ ବଦ୍ଧଜୀଵସ୍ତୁନିର୍ମୁକ୍ତୋମୁକ୍ତଜୀଵଃ ସ କଥ୍ଯତେ

ପ୍ରକୃତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟର ଅଧୀନ ହେବାକୁ ବନ୍ଧନ କୁହାଯାଏ। ସେମାନଠାରୁ ମୁକ୍ତ ହେବାକୁ ମୋକ୍ଷ କୁହାଯାଏ। ଯିଏ ବନ୍ଧା, ସେ ବନ୍ଧିତ ଯିବ; ଯିଏ ମୁକ୍ତ, ସେ ମୁକ୍ତ ଯିବ।