ଶିଵପୁରାଣମ୍

ନନ୍ଦିସଂସ୍ଥାନତଃ ପଶ୍ଚାନ୍ନଵିଦୁଃ ଶିଵଵୈଭଵମ୍ ନଂଦୀଶ୍ଵରୋବହିସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ପଞ୍ଚାକ୍ଷରମୁପାସତେ

ନନ୍ଦୀଙ୍କର ସିଂହାସନ ପରେ ଶିବଙ୍କର ମହିମା କେହି ଜାଣିନାହାନ୍ତି; ନନ୍ଦୀଶ୍ୱର ବାହାରେ ଦଢ଼ିଏ ଥାଇ, ପଞ୍ଚାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରର ଉପାସନା କରନ୍ତି।

ଏଵଂ ଗୁରୁକ୍ରମାଲ୍ଲବ୍ଧଂ ନଂଦୀଶାଚ୍ଚ ମଯାପୁନଃ ତତଃ ପରଂସ୍ଵସଂଵେଦ୍ଯଂ ଶିଵେ ନୈଵାନୁଭାଵିତମ୍

ଏଭଳି ଗୁରୁପରମ୍ପରା ଓ ନନ୍ଦୀଶ୍ୱରଙ୍କଠାରୁ ମୁଁ ଏହା ପାଇଛି; ଏହା ପରେ ଶିବରେ ନିଜେ ଅନୁଭବ କରାଯାଏ ନାହିଁ।

ଶିଵସ୍ଯକୃପଯାସାକ୍ଷାଚ୍ଛିଵଲୋକସ୍ଯଵୈଭଵମ୍ ଵିଜ୍ଞାତୁଂଶକ୍ଯତେ ସର୍ଵୈର୍ନାନ୍ଯଥେତ୍ଯାହୁରାସ୍ତିକାଃ

ଶିବଙ୍କର କୃପା ଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ଶିବଲୋକର ମହିମା ସମସ୍ତେ ଜାଣିପାରନ୍ତି; ଅନ୍ୟଥା ଏହା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ ବୋଲି ଆସ୍ଥାବାନମାନେ କହନ୍ତି।

ଏଵଂକ୍ରମେଣମୁକ୍ତାଃସ୍ଯୁର୍ବ୍ରାହ୍ମଣାଵୈଜିତେଂଦ୍ରିଯଃ ଅନ୍ଯେଷାଂ ଚ କ୍ରମଂଵକ୍ଷ୍ଯେ ଗଦତଃ ଶୃଣୁତାଦରାତ୍

ଏଭଳି କ୍ରମକ୍ରମେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି; ଏବେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି କ୍ରମ କହିବି—ମନୋଯୋଗରେ ଶୁଣ।

ଗୁରୂପଦେଶାଜ୍ଜାପ୍ଯଂଵୈବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂନମୋ ଽଂତକମ୍ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରଂ ପଞ୍ଚଲକ୍ଷମାଯୁଷ୍ଯଂପ୍ରଜପେଦ୍ଵିଧିଃ

ଗୁରୁଙ୍କର ଉପଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ 'ନମଃ' ପଞ୍ଚାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରକୁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପଞ୍ଚ ଲକ୍ଷ ବେଳେ ଜପ କରିବା ଉଚିତ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ପାଇଁ।

ସ୍ତ୍ରୀତ୍ଵାପନଯନାର୍ଥଂତୁପଞ୍ଚଲକ୍ଷଂଜପେତ୍ପୁନଃ ମଂତ୍ରେଣପୁରୁଷୋଭୂତ୍ଵାକ୍ରମାନ୍ମୁକ୍ତୋଭଵେଦ୍ବୁଧଃ

ସ୍ତ୍ରୀତ୍ୱ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ପୁଣିଥରେ ପଞ୍ଚ ଲକ୍ଷ ବେଳେ ପଞ୍ଚାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୁରୁଷ ହୋଇ, କ୍ରମକ୍ରମେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ମୁକ୍ତି ପାଏ।

କ୍ଷତ୍ରିଯଃପଞ୍ଚଲକ୍ଷେଣକ୍ଷତ୍ତ୍ରତ୍ଵମପନେଷ୍ଯତି ପୁନଶ୍ଚପଞ୍ଚଲକ୍ଷେଣକ୍ଷତ୍ତ୍ରିଯୋବ୍ରାହ୍ମଣୋଭଵେତ୍

କ୍ଷତ୍ରିୟ, ପଞ୍ଚାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିଜ କ୍ଷତ୍ରିୟତ୍ୱ ଦୂର କରିପାରିବ; ପୁଣିଥରେ ସେହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କ୍ଷତ୍ରିୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୋଇଯିବ।

ମଂତ୍ରସିଦ୍ଧିର୍ଜପାଚ୍ଚୈଵକ୍ରମାନ୍ମୁକ୍ତୋଭଵୈନ୍ନରଃ ଵୈଶ୍ଯସ୍ତୁପଞ୍ଚଲକ୍ଷେଣଵୈଶ୍ଯତ୍ଵମପନେଷ୍ଯତି

ମନ୍ତ୍ରସିଦ୍ଧି ଓ ଜପ ଦ୍ୱାରା କ୍ରମକ୍ରମେ ମଣିଷ ମୁକ୍ତି ପାଏ; ବୈଶ୍ୟ, ପଞ୍ଚାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିଜ ବୈଶ୍ୟତ୍ୱ ଦୂର କରିପାରିବ।

ପୁନଶ୍ଚପଞ୍ଚଲକ୍ଷେଣମଂତ୍ରକ୍ଷତ୍ତ୍ରିଯ ଉଚ୍ଯତେ ପୁନଶ୍ଚପଞ୍ଚଲକ୍ଷେଣ କ୍ଷତ୍ତ୍ରତ୍ଵମପନେଷ୍ଯତି

ପୁଣିଥରେ ପଞ୍ଚାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ମନ୍ତ୍ର କ୍ଷତ୍ରିୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏବଂ ପୁଣିଥରେ ସେହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କ୍ଷତ୍ରିୟତ୍ୱ ଦୂର କରିପାରିବ।

ପୁନଶ୍ଚପଞ୍ଚଲକ୍ଷେଣମଂତ୍ରବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଚ୍ଯତେ ଶୂଦ୍ରଶ୍ଚୈଵନମୋଂତେନ ପଞ୍ଚଵିଂଶତିଲକ୍ଷତଃ

ପୁଣି, ପାଞ୍ଚ ଲକ୍ଷ ଥର ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ପରେ, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ଏବଂ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ 'ନମଃ' ଶବ୍ଦ ସହିତ ପଚିଶ ଲକ୍ଷ ଥର ଜପ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି।

ମଂତ୍ରଵିପ୍ରତ୍ଵମାପଦ୍ଯ ପଶ୍ଚାଚ୍ଛୁଦ୍ଧୋ ଭଵେଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ ନାରୀଵାଥ ନରୋ ଵାଥ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵାନ୍ଯ ଏଵ ଵା

ମନ୍ତ୍ରର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଲେ, ପରେ ଦ୍ୱିଜ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ; ସେ ଯେଉଁଠି ନାରୀ, ପୁରୁଷ, ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କେହି ହେଉନାହିଁ।

ନମୋନ୍ତଂ ଵା ନମଃ ପୂର୍ଵମାତୁରଃ ସର୍ଵମାତୁରଃ ସର୍ଵଦା ଜପେତ୍ ତତଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂତଥୈଵୋହ୍ଯଗୁରୁର୍ନିର୍ଦର୍ଶଯେତ୍କ୍ରମାତ୍

'ନମଃ' ଶବ୍ଦ ଆଗରେ କିମ୍ବା ପଛରେ ଯେଉଁଠି ହେଉ, ଯିଏ ଦୁଃଖିତ, ସେ ସମସ୍ତବେଳେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ; ଏହିପରି ଭାବେ ନାରୀମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁ ଅନୁକ୍ରମରେ ଶିଖାଇବେ।

ସାଧକଃ ପଞ୍ଚଲକ୍ଷାନ୍ତେ ଶିଵପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥମେଵ ହି ମହାଭିଷେକ ନୈଵେଦ୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ଭକ୍ତାଂଶ୍ଚ ପୂଜଯେତ୍

ସାଧକ ପାଞ୍ଚ ଲକ୍ଷ ଥର ଜପ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଲେ, ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ମହାଅଭିଷେକ, ନୈବେଦ୍ୟ ଦେଇ ଭକ୍ତମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ପୂଜଯା ଶିଵଭକ୍ତସ୍ଯ ଶିଵଃ ପ୍ରୀତତରୋ ଭଵେତ୍ ଶିଵସ୍ଯ ଶିଵଭକ୍ତସ୍ଯ ଭେଦୋ ନାସ୍ତି ଶିଵୋ ହି ସଃ

ଶିବଭକ୍ତଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ଶିବ ବହୁତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ଶିବ ଓ ଶିବଭକ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ, କାରଣ ସେମାନେ ଶିବଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ।

ଶିଵସ୍ଵରୂପମଂତ୍ରସ୍ଯଧାରଣାଚ୍ଛିଵ ଏଵ ହି ଶିଵଭକ୍ତଶରୀରେ ହି ଶିଵେତତ୍ପରମୋଭଵେତ୍

ଶିବଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ଥିବା ମନ୍ତ୍ରକୁ ଧାରଣ କଲେ, ସେ ନିଜେ ଶିବ ହୁଏ; ଶିବଭକ୍ତଙ୍କ ଶରୀରରେ ଏହି ପରମ ଶିବ ବିଦ୍ୟମାନ।

ଶିଵଭକ୍ତାଃ କ୍ରିଯାଃ ସର୍ଵା ଵେଦସର୍ଵକ୍ରିଯାଂଵିଦୁଃ ଯାଵଦ୍ଯାଵଚ୍ଛିଵଂମଂତ୍ରଂଯେନଜପ୍ତଂଭଵେତ୍କ୍ରମାତ୍

ଶିବଭକ୍ତଙ୍କ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ବେଦର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିବମନ୍ତ୍ର ନିୟମିତ ଭାବେ ଜପ ହୁଏ।

ତାଵଦ୍ଵୈଶିଵସାନ୍ନିଧ୍ଯଂ ତସ୍ମିନ୍ଦେହେ ନ ସଂଶଯଃ ଦେଵୀଲିଂଗଂଭଵେଦ୍ରୂପଂ ଶିଵଭକ୍ତସ୍ତ୍ରିଯାସ୍ତଥା

ଏହିପରି ଚାଲିଥିଲେ, ସେ ଦେହରେ ଶିବଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଅବଶ୍ୟ ରହିଥାଏ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ହେ ଦେବୀ, ଲିଙ୍ଗ ହେଉଛି ରୂପ, ଏବଂ ଶିବଭକ୍ତ ନାରୀ କିମ୍ବା ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟ ତେଣୁ।

ଯାଵନ୍ମଂତ୍ରଂଜପେଦ୍ଦେଵ୍ଯାସ୍ତାଵତ୍ସାନ୍ନିଧ୍ଯମସ୍ତି ହି ଶିଵଂସଂପୂଜଯେଦ୍ଧୀମାନ୍ସ୍ଵଯଂଵୈଶବ୍ଦରୂପଭାକ୍

ଦେବୀ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ରହିଥାଏ; ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ଶିବଙ୍କୁ, ଯିଏ ଶବ୍ଦର ରୂପ, ସେଠି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ସ୍ଵଯଂଚୈଵଶିଵୋଭୂତ୍ଵାପରାଂଶକ୍ତିଂପ୍ରପୂଜଯେତ୍ ଶକ୍ତିଂବେରଂଚଲିଂଗଂ ଚ ହ୍ଯାଲେଖ୍ଯାମାଯଯାଯଜେତ୍

ନିଜେ ଶିବ ଭାବେ ହୋଇ, ପରାଶକ୍ତିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଶକ୍ତି, ବେର, ଏବଂ ଲିଙ୍ଗକୁ, ଯଦିଓ ଚିତ୍ରିତ କିମ୍ବା କଳ୍ପିତ ହେଉ, ତଥାପି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଶିଵଲିଂଗଂ ଶିଵଂମତ୍ଵାସ୍ଵାତ୍ମାନଂଶକ୍ତିରୂପକମ୍ ଶକ୍ତିଲିଂଗଂଚଦେଵୀଂଚମତ୍ଵାସ୍ଵଂଶିଵରୂପକମ୍

ଶିବଲିଙ୍ଗକୁ ଶିବ ଭାବି, ନିଜକୁ ଶକ୍ତିର ରୂପ ଭାବିବା; ଏବଂ ଶକ୍ତିଲିଙ୍ଗ କିମ୍ବା ଦେବୀଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ଭାବି, ନିଜକୁ ଶିବର ରୂପ ଭାବିବା।

ଶିଵଲିଂଗଂନାଦରୂପବିଂଦୁରୂପଂତୁଶକ୍ତିକମ୍ ଉପପ୍ରଧାନଭାଵେନ ଅନ୍ଯୋନ୍ଯାସକ୍ତଲିଂଗକମ୍

ଶିବଲିଙ୍ଗ ନାଦର ରୂପ, ଶକ୍ତି ବିନ୍ଦୁର ରୂପ; ଏହି ଭାବରେ, ଦୁହେଁ ଏକାଠି ଏକତାରେ ଅନ୍ୟୋନ୍ୟ ଭାବେ ଅନ୍ୱିତ।

ପୂଜଯେଚ୍ଚ ଶିଵଂଶକ୍ତିସଶିଵୋମୂଲଭାଵନାତ୍ ଶିଵଭକ୍ତାଞ୍ଛିଵମତ୍ରରୂପକାଞ୍ଛିଵରୂପକାନ୍

ଶିବ ଓ ଶକ୍ତିଙ୍କୁ ମୂଳ ଏକତା ଭାବି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଶିବଭକ୍ତମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମନ୍ତ୍ରର ଓ ଶିବର ରୂପ।

ଷୋଡଶୈରୁପଚାରୈଶ୍ଚପୂଜଯେଦିଷ୍ଟମାପ୍ନୁଯାତ୍ ଯେନଶୁଶ୍ରୂଷଣାଦ୍ଯୈଶ୍ଚ ଶିଵଭକ୍ତସ୍ଯ ଲିଂଗିନଃ

ଷୋଳ ଉପଚାରରେ ପୂଜା କଲେ, ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ମିଳେ; ଶିବଭକ୍ତ ଲିଙ୍ଗଧାରୀଙ୍କୁ ସେବା ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଆନଂଦଂଜନଯେଦ୍ଵିଦ୍ଵାଞ୍ଛିଵଃପ୍ରୀତତରୋ ଭଵେତ୍ ଶିଵଭକ୍ତାନ୍ସପତ୍ନୀକାନ୍ପତ୍ନ୍ଯାସହସଦୈଵତତ୍

ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ଆନନ୍ଦ ଦେଇବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଶିବ ବହୁତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ଶିବଭକ୍ତମାନେଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଜନାନୀମାନେ ସହିତ ଦେବଦମ୍ପତି ଭାବେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ପୂଜଯେଦ୍ଭୋଜନାଦ୍ଯୈଶ୍ଚପଞ୍ଚଵାଦଶଵାଶତମ୍ ଧନେଦେହେଚମଂତ୍ରେଚଭାଵନାଯାମଵଂଚକଃ

ଖାଦ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ, ପାଞ୍ଚ, ଦଶ କିମ୍ବା ଶତ ଥର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; କିନ୍ତୁ ଧନ, ଦେହ, ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଧ୍ୟାନରେ ଯିଏ ଚତୁରାଇ କରେ—

ଶିଵଶକ୍ତିସ୍ଵରୂପେଣନପୁନର୍ଜାଯତେ ଭୁଵି ନାଭେରଧୋ ବ୍ରହ୍ମଭାଗମାକଂଠଂଵିଷ୍ଣୁଭାଗକମ୍

ଶିବ ଓ ଶକ୍ତିର ସ୍ୱରୂପ ଦ୍ୱାରା, ସେ ପୁଣି ଭୂମିରେ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ; ନାଭିର ତଳେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅଂଶ, କଣ୍ଠ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶ।

ମୁଖଂଲିଂଗମିତିପ୍ରୋକ୍ତଂଶିଵଭକ୍ତଶରୀରକମ୍ ମୃତାନ୍ଦାହାଦିଯୁକ୍ତାନ୍ଵାଦାହାଦିରହିତାନ୍ମୃତାନ୍

ମୁଁହକୁ ଲିଙ୍ଗ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଶିବଭକ୍ତଙ୍କ ଶରୀର ହେଉଛି ଏହାର ରୂପ; ଯେଉଁମାନେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଏହା ବିନା ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଛନ୍ତି—

ଉଦ୍ଦିଶ୍ଯପୂଜଯେଦାଦିପିତରଂଶିଵମେଵହି ପୂଜାଂକୃତ୍ଵାଦିମାତୁଶ୍ଚଶିଵଭକ୍ତାଂଶ୍ଚ ପୂଜଯେତ୍

ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ପିତୃମାନେ ଓ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ପ୍ରଥମେ ଆଦିମାତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପରେ ଶିବଭକ୍ତମାନେଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କରିବା ଦରକାର।

ପିତୃଲୋକଂସମାସାଦ୍ଯକ୍ରମାନ୍ମୁକ୍ତୋଭଵେନ୍ମୃତଃ କ୍ରିଯାଯୁକ୍ତଦଶଭ୍ଯଶ୍ଚତପୋଯୁକ୍ତୋଵିଶିଷ୍ଯତେ

ପିତୃଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ କ୍ରମେ କ୍ରମେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଯେଉଁମାନେ କ୍ରିୟା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଥିବା ଉତ୍ତମ।