ଶିଵପୁରାଣମ୍

ତଦର୍ଵାକ୍ଛକ୍ତିଲୋକା ହି ଶତଂ ଵୈ ଦ୍ଵାଦଶାଧିକମ୍

ତଳେ ଶକ୍ତିର ଲୋକ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକର ସଂଖ୍ୟା ଏକ ଶତ ଓ ଦ୍ୱାଦଶିକ ଅଟେ।

ତଦର୍ଵାଗ୍ବିଂଦୁରୂପଂ ହି ନାଦରୂପଂ ତଦୁତ୍ତରମ୍ ତଦର୍ଵାକ୍କର୍ମଲୋକସ୍ତୁ ତଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ଜ୍ଞାନଲୋକକଃ

ତଳେ ବିନ୍ଦୁର ରୂପ ଅଛି, ତା'ଉପରେ ନାଦର ରୂପ। ତଳେ କର୍ମର ଲୋକ, ଉପରେ ଜ୍ଞାନର ଲୋକ।

ନମସ୍କାରସ୍ତଦୂର୍ଧ୍ଵଂହିମଦାହଂକାରନାଶନଃ ଜନିଜଂତିରୋଧାନଂନାନିଷିଦ୍ଧ୍ଯାତତେ ଇତି

ଉପରେ ନମସ୍କାର ମାନକୁ ନଶାଇଦିଏ; ଜନ୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଗୁପ୍ତତା ସେଠାରେ ବାଧା ହୁଏନାହିଁ।

ଜ୍ଞାନଶବ୍ଦାର୍ଥ ଏଵଂ ହି ତିରୋଧାନନିଵାରଣାତ୍ ତଦର୍ଵାକ୍ପରିଵର୍ତଂତେହ୍ଯାଧିଭୌତିକପୂଜକାଃ

ଏଭଳି ଜ୍ଞାନ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥରେ ଗୁପ୍ତତା ଦୂର ହୁଏ; ଯେମାନେ ପାଞ୍ଚଭୂତକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତଳେ ଘୁରିଯାଆନ୍ତି।

ଆଧ୍ଯାତ୍ମିକାର୍ଚକା ଏଵ ତଦୂର୍ଧ୍ଵଂସଂପ୍ରଯାଂତିଵୈ ତାଵଦ୍ଵୈଵେଦିଭାଗଂତନ୍ମହାଲୋକାତ୍ମଲିଂଗକେ

ଯେମାନେ ଆତ୍ମାକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଉପରକୁ ଯାଆନ୍ତି; ସେଠାରେ ମହାଲୋକର ଅଖଣ୍ଡ ଅଂଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚନ୍ତି।

ପ୍ରକୃତ୍ଯାଦ୍ଯଷ୍ଟବଂଧୋପିଵେଦ୍ଯଂତେସଂପ୍ରତିଷ୍ଠତଃ ଏଵମେତାଦୃଶଂଜ୍ଞେଯଂସର୍ଵଂଲୌକିକଵୈଦିକମ୍

ପ୍ରକୃତି ଆଦି ଆଠଟି ବନ୍ଧନ ସେଠାରେ ସ୍ଥିର ଅଟେ; ଏଭଳି ଭାବରେ ସମସ୍ତ ଲୋକିକ ଓ ବେଦିକ ବିଷୟ ବୁଝିବା ଉଚିତ।

ଅଧର୍ମମହିଷାରୂଢଂକାଲଚକ୍ରଂତରଂତିତେ ସତ୍ଯାଦିଧର୍ମଯୁକ୍ତାଯେଶିଵପୂଜାପରାଶ୍ଚଯେ

ଅଧର୍ମର ମହିଷ ଉପରେ ବସି କାଳର ଚକ୍ର ଘୁରେ; କିନ୍ତୁ ସତ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଧର୍ମରେ ଯେଉଁମାନେ ଶିବପୂଜାରେ ଲିନ, ସେମାନେ ଏହାଠାରୁ ଭିନ୍ନ।

ତଦୂର୍ଧ୍ଵଂଵୃଷଭୋଧର୍ମୋବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯସ୍ଵରୂପଧୃକ୍ ସତ୍ଯାଦିପାଦଯୁକ୍ତସ୍ତୁଶିଵଲୋକାଗ୍ରତଃସ୍ଥିତଃ

ଉପରେ ଧର୍ମ ବୃଷଭ ଆକାରରେ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଧାରଣ କରି, ସତ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ଶିବଲୋକର ଆଗରେ ଦଢ଼ିଆ ଅଟେ।

କ୍ଷମାଶୃଙ୍ଗଃ ଶମଶ୍ରୋତ୍ରୋ ଵେଦଧ୍ଵନିଵିଭୂଷିତଃ ଆସ୍ତିକ୍ଯଚକ୍ଷୁର୍ନିଶ୍ଵାସଗୁରୁବୁଦ୍ଧିମନା ଵୃଷଃ

ଏହି ବୃଷଭର ଶିଙ୍ଗ କ୍ଷମା, କାନ ଶାନ୍ତି, ବେଦର ଧ୍ୱନିରେ ଶୋଭିତ; ଚକ୍ଷୁ ଆସ୍ତିକ୍ୟ, ଶ୍ୱାସ ଗୁରୁ, ମନ ଜ୍ଞାନ।

କ୍ରିଯାଦିଵୃଷଭା ଜ୍ଞେଯାଃ କାରଣାଦିଷୁ ସର୍ଵଦା ତଂ କ୍ରିଯାଵୃଷଭଂ ଧର୍ମଂ କାଲାତୀତୋଧିତିଷ୍ଠତି

କ୍ରିୟା ଆଦି ବୃଷଭମାନେ ସବୁବେଳେ କାରଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଜଣାଯିବା ଉଚିତ; ସେଇ କ୍ରିୟା ବୃଷଭ ଧର୍ମ କାଳକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଅଟେ।

ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମହେଶାନାଂ ସ୍ଵସ୍ଵାଯୁର୍ଦିନମୁଚ୍ଯତେ

ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶଙ୍କର ଦିନ ତାଙ୍କର ନିଜ ଆୟୁଷ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ପୁନଃ କାରଣସତ୍ଯାଂତାଃ କାରଣବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତଥା ଗଂଧାଦିଭ୍ଯସ୍ତୁ ଭୂତେଭ୍ଯସ୍ତଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ନିର୍ମିତାଃ ସଦା

ପୁଣି, ଯେମାନେ କାରଣର ସତ୍ୟ ସୀମାକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି, ସେମାନେ କାରଣ-ବ୍ରହ୍ମ; ଗନ୍ଧ ଆଦି ଭୂତମାନଙ୍କୁ ଉପରେ ସେମାନେ ସଦା ସୃଷ୍ଟି ହୁଅନ୍ତି।

ସୂକ୍ଷ୍ମଗଂଧସ୍ଵରୂପାହିସ୍ଥିତାଲୋକାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ ପୁନଃ କାରଣଵିଷ୍ଣୋର୍ଵୈସ୍ଥିତା ଲୋକାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ

ସୂକ୍ଷ୍ମ ଗନ୍ଧ ରୂପରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଲୋକ ସେଠାରେ ଅଟେ; ପୁଣି, କାରଣ-ବିଷ୍ଣୁରେ ମଧ୍ୟ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଲୋକ ସ୍ଥିତ।

ପୁନଃକାରଣରୁଦ୍ରସ୍ଯଲୋକାଷ୍ଟାଵିଂଶକା ମତାଃ ପୁନଶ୍ଚକାରଣେଶସ୍ଯଷଟ୍ପଞ୍ଚାଶତ୍ତଦୂର୍ଧ୍ଵଗାଃ

କାରଣ ରୁଦ୍ରଙ୍କର ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା ଅଟେଇଶଟି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହାଠାରୁ ଉପରେ, କାରଣ ଈଶ୍ୱରଙ୍କର ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା ଛପନଟି ଅଛି।

ତତଃ ପରଂବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଲୋକାଖ୍ଯଂ ଶିଵସଂମତମ୍ ତତ୍ରୈଵଜ୍ଞାନକୈଲାସେପଞ୍ଚାଵରଣସଂଯୁତେ

ତାପରେ, ଯେଉଁ ଲୋକକୁ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ନାମରେ ଡାକାଯାଏ, ଯାହାକୁ ଶିବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମାନ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେଠାରେ ଜ୍ଞାନ କୈଳାସ ଅଛି, ଯାହା ପାଞ୍ଚଟି ପରିବେଷରେ ଘିରିଥାଏ।

ପଞ୍ଚମଂଡଲସଂଯୁକ୍ତଂପଞ୍ଚବ୍ରହ୍ମକଲାନ୍ଵିତମ୍ ଆଦିଶକ୍ତିସମାଯୁକ୍ତମାଦିଲିଂଗଂତୁତତ୍ରଵୈ

ଏହି ଲୋକ ପାଞ୍ଚଟି ମଣ୍ଡଳରେ ଯୁକ୍ତ, ପାଞ୍ଚଟି ବ୍ରହ୍ମ ଶକ୍ତିରେ ଭରିତ, ଆଦିଶକ୍ତି ସହିତ ଏକତ୍ରିତ; ଏଠାରେ ଆଦି ଲିଙ୍ଗ ଅବସ୍ଥିତ।

ଶିଵାଲଯମିଦଂପ୍ରୋକ୍ତଂଶିଵସ୍ଯପରମାତ୍ମନଃ ପରଶକ୍ତ୍ଯାସମାଯୁକ୍ତସ୍ତତ୍ରୈଵପରମେଶ୍ଵରଃ

ଏହିଠାକୁ ଶିବଙ୍କର ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ନିବାସ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏଠି, ପରମ ଶକ୍ତି ସହିତ ପରମେଶ୍ୱର ବିରାଜମାନ।

ସୃଷ୍ଟିଃ ସ୍ଥିତିଶ୍ଚସଂହାରସ୍ତିରୋଭାଵୋପ୍ଯନୁଗ୍ରହଃ ପଞ୍ଚକୃତ୍ଯପ୍ରଵୀଣୋ ଽସୌସଚ୍ଚିଦାନଂଦଵିଗ୍ରହଃ

ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି, ସଂହାର, ତିରୋଭାବ ଓ ଅନୁଗ୍ରହ—ଏହି ପାଞ୍ଚଟି କାର୍ଯ୍ୟରେ ସେ ପାରଙ୍ଗତ, ତାଙ୍କର ଦେହ ସତ୍, ଚିତ୍, ଆନନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି।

ଧ୍ଯାନଧର୍ମଃ ସଦାଯସ୍ଯସଦାନୁଗ୍ରହତତ୍ପରଃ ସମାଧ୍ଯାସନମାସୀନଃ ସ୍ଵାତ୍ମାରାମୋଵିରାଜତେ

ତାଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ ଧ୍ୟାନ ଓ ଧର୍ମରେ ନିରତ, ସଦା ଅନୁଗ୍ରହ ଦେବାରେ ଲାଗିଥିବା; ସମାଧି ଆସନରେ ବସି, ସ୍ୱ ଆତ୍ମାରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଉଜ୍ୱଳିତ।

ତସ୍ଯସଂଦର୍ଶନଂସାଂଧ୍ଯଂକର୍ମଧ୍ଯାନାଦିଭିଃ କ୍ରମାତ୍ ନିତ୍ଯାଦିକର୍ମଯଜନାଚ୍ଛିଵକର୍ମମତିର୍ଭଵେତ୍

ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ସନ୍ଧ୍ୟା କାଳର କ୍ରିୟା, ଧ୍ୟାନ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା କ୍ରମେ ହୁଏ; ନିତ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ନିୟତ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ମନ ଶିବଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିଯାଏ।

କ୍ରିଯାଦିଶିଵକର୍ମଭ୍ଯଃ ଶିଵଜ୍ଞାନଂପ୍ରସାଧଯେତ୍ ତଦ୍ଦର୍ଶନଗତାଃସର୍ଵେମୁକ୍ତା ଏଵ ନସଂଶଯଃ

କ୍ରିୟା ଓ ଅନ୍ୟ ଶିବ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶିବ ଜ୍ଞାନ ପାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ; ଯେମାନେ ସେ ଦର୍ଶନ ପାଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ସନ୍ଦେହ ଛାଡି ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

ମୁକ୍ତିରାତ୍ମସ୍ଵରୂପେଣସ୍ଵାତ୍ମାରାମତ୍ଵମେଵହି କ୍ରିଯାତପୋଜପଜ୍ଞାନଧ୍ଯାନଧର୍ମେଷୁସୁସ୍ଥିତଃ

ମୁକ୍ତି ହେଉଛି ସ୍ୱ ଆତ୍ମାର ସ୍ୱରୂପରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିବା; କ୍ରିୟା, ତପ, ଜପ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଧ୍ୟାନରେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେବା।

ଶିଵସ୍ଯଦର୍ଶନଂଲବ୍ଧାସ୍ଵାତ୍ମାରାମତ୍ଵମେଵହି ଯଥାରଵିଃସ୍ଵକିରଣାଦଶୁଦ୍ଧିମପନେଷ୍ଯତି

ଶିବଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଲେ, ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ ହୁଏ; ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିଜ କିରଣରେ ଅଶୁଦ୍ଧି ଦୂର କରେ।

କୃପାଵିଚକ୍ଷଣଃଶଂଭୁରଜ୍ଞାନମପନେଷ୍ଯତି ଅଜ୍ଞାନଵିନିଵୃତ୍ତୌତୁଶିଵଜ୍ଞାନଂପ୍ରଵର୍ତତେ

ଦୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଶମ୍ଭୁ ଅଜ୍ଞାନ ଦୂର କରିଦେବେ; ଯେତେବେଳେ ଅଜ୍ଞାନ ଅପସାରିଯିବ, ଶିବ ଜ୍ଞାନ ଉଦ୍ଭବ ହେବ।

ଶିଵଜ୍ଞାନାତ୍ସ୍ଵସ୍ଵରୂପମାତ୍ମାରାମତ୍ଵମେଷ୍ଯତି ଆତ୍ମାରାମତ୍ଵସଂସିଦ୍ଧୌକୃତକୃତ୍ଯୋଭଵେନ୍ନରଃ

ଶିବ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ସ୍ୱରୂପରେ ଆନନ୍ଦ ଲାଭ ହୁଏ; ଏହି ଆତ୍ମାରାମତ୍ୱ ସିଦ୍ଧି ହେଲେ, ମଣିଷ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥାଏ।

ପୁନଶ୍ଚଶତଲକ୍ଷେଣବ୍ରହ୍ମଣଃପଦମାପ୍ନୁଯାତ୍ ପୁନଶ୍ଚଶତଲକ୍ଷେଣଵିଷ୍ଣୋଃପଦମଵାପ୍ନୁଯାତ୍

ପୁଣି ଶତ ହଜାର ଜନ୍ମ ପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ; ପୁଣି ଶତ ହଜାର ପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦ ମିଳେ।

ପୁନଶ୍ଚଶତଲକ୍ଷେଣରୁଦ୍ରସ୍ଯପଦମାପ୍ନୁଯାତ୍ ପୁନଶ୍ଚ ଶତଲକ୍ଷେଣ ଐଶ୍ଵର୍ଯଂ ପଦମାପ୍ନୁଯାତ୍

ପୁଣି ଶତ ହଜାର ପରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ; ଏବଂ ପୁଣି ଶତ ହଜାର ପରେ ଆଇଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟର ପଦ ମିଳେ।

ପୁନଶ୍ଚୈଵଂଵିଧେନୈଵ ଜପେନ ସୁସମାହିତଃ ଶିଵଲୋକାଦିଭୂତଂ ହି କାଲଚକ୍ରମଵାପ୍ନୁଯାତ୍

ଏହିପରି ଭାବେ, ମନ ଏକାଗ୍ର କରି ଜପ କଲେ, ଶିବ ଲୋକ ଓ ଅନ୍ୟ ଲୋକର ସାର ଯେ କାଳଚକ୍ର, ତାହା ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।

କାଲଚକ୍ରଂପଞ୍ଚଚକ୍ରମେକୈକେନକ୍ରମୋତ୍ତରେ ସୃଷ୍ଟିମୋହୌବ୍ରହ୍ମଚକ୍ରଂଭୋଗମୋହୌତୁଵୈଷ୍ଣଵମ୍

କାଳଚକ୍ର ପାଞ୍ଚପ୍ରକାର, ପ୍ରତ୍ୟେକଟି କ୍ରମକ୍ରମେ ଅନୁସରେ: ସୃଷ୍ଟିର ଚକ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର, ଭୋଗର ଚକ୍ର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର।