ଶିଵପୁରାଣମ୍

ପୁନଃ କଲ୍ପାଂତରେଵୃତ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରଃ ସଜାଯତେ ପୁନଶ୍ଚତପସାଦୀପ୍ତଃକ୍ରମାନ୍ମୁକ୍ତୋଭଵିଷ୍ଯତି

ପୁଣି ଅନ୍ୟ କଳ୍ପ ଆସିଲେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ପୁଣି ତପସ୍ୟାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ, କ୍ରମେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିବ।

ପୃଥ୍ଵ୍ଯାଦିକାର୍ଯଭୂତେଭ୍ଯୋଲୋକାଵୈନିର୍ମିତାଃକ୍ରମାତ୍ ପାତାଲାଦି ଚ ସତ୍ଯାଂତଂବ୍ରହ୍ମଲୋକାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ

ପୃଥିବୀ ଆଦି କାର୍ଯ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱରୁ କ୍ରମେ ପାତାଳ ଆରମ୍ଭ କରି ସତ୍ୟ ଯାଏଁ, ଚଉଦ ଲୋକ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ।

ସତ୍ଯାଦୂର୍ଧ୍ଵଂକ୍ଷମାଂତଂଵୈଵିଷ୍ଣୁଲୋକାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ କ୍ଷମଲୋକେକାର୍ଯଵିଷ୍ଣୁର୍ଵୈକୁଂଠେଵରପତ୍ତନେ

ସତ୍ୟ ଉପରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପୃଥିବୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚଉଦ ଟି ଲୋକ ଅଛି; ପୃଥିବୀ ଲୋକରେ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ, ବୈକୁଣ୍ଠ ନାମକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁରରେ ବସିଛନ୍ତି।

କାର୍ଯଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯାମହାଭୋଗିରକ୍ଷାଂକୃତ୍ଵା ଽଧିତିଷ୍ଠତି ତଦୂର୍ଧ୍ଵଗାଶ୍ଚାଶୁଚ୍ଯଂତାଲୋକାଷ୍ଟାଵିଂଶତିଃ ସ୍ଥିତାଃ

କାର୍ଯ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସହ ମହା ଭୋଗ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେଠାରେ ରକ୍ଷା କରି ଅବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି; ଏହାଠାରୁ ଉପରେ ଏକୋଣେଇଶି ଲୋକ ଅଛି, ଯାହା ଅଶୁଚି ଯାଏଁ ଅଛି।

ଶୁଚୌଲୋକେତୁକୈଲାସେରୁଦ୍ରୋଵୈଭୂତହୃତ୍ସ୍ଥିତଃ ଷଡୁତ୍ତରାଶ୍ଚପଞ୍ଚାଶଦହିଂସାଂତାସ୍ତଦୂର୍ଧ୍ଵଗାଃ

ଶୁଚି ଲୋକରେ, କୈଳାସ ପର୍ବତରେ, ମହା ଭୂତିଶାଳୀ ରୁଦ୍ର ବସିଛନ୍ତି; ଏବଂ ଏହାଠାରୁ ଉପରେ ଛପନି ଶାନ୍ତ ଓ ଅହିଂସାମୟ ଲୋକ ଅଛି।

ଅହିଂସାଲୋକମାସ୍ଥାଯଜ୍ଞାନକୈଲାସକେପୁରେ କାର୍ଯେଶ୍ଵରସ୍ତିରୋଭାଵଂସର୍ଵାନ୍କୃତ୍ଵାଧିତିଷ୍ଠତି

ଅହିଂସା ଲୋକରେ, ଜ୍ଞାନ କୈଳାସ ନାମକ ପୁରରେ, କାର୍ଯ୍ୟ ଈଶ୍ୱର ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତ କରି ଅବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି।

ତଦଂତେକାଲଚକ୍ରଂହିକାଲାତୀତସ୍ତତଃପରମ୍ ଶିଵେନାଧିଷ୍ଠିତସ୍ତତ୍ରକାଲଶ୍ଚକ୍ରେଶ୍ଵରାହ୍ଵଯଃ

ଏହାର ଶେଷରେ କାଳ ଚକ୍ର ଅଛି; ତାହାଠାରୁ ଉପରେ କାଳ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ଯାହା, ସେଠାରେ ଶିବ ଅଧିଷ୍ଠିତ, ଏଠାରେ କାଳଙ୍କୁ ଚକ୍ରେଶ୍ୱର ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ମାହିଷଂ ଧର୍ମମାସ୍ଥାଯସର୍ଵାନ୍କାଲେନ ଯୁଂଜତି ଅସତ୍ଯଶ୍ଚାଶୁଚିଶ୍ଚୈଵ ହିଂସାଚୈଵାଥନିର୍ଘୃଣା

ମହିଷ ଧର୍ମ ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ କାଳ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧି ରଖନ୍ତି; ଏଠାରେ ଅସତ୍ୟ, ଅଶୁଚି, ହିଂସା ଓ ନିର୍ଦୟତା ଅଛି।

ଅସତ୍ଯାଦିଚତୁଷ୍ପାଦଃସର୍ଵାଂଶଃ କାମରୂପଧୃକ୍ ନାସ୍ତିକ୍ଯଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଦୁଃସଂଗୋଵେଦବାହ୍ଯଧ୍ଵନିଃସଦା

ଅସତ୍ୟ ଓ ତାହା ସହିତ ଚାରି ପ୍ରକାର ଦୁଷ୍କର୍ମ, ଇଚ୍ଛାମତେ ନାନା ରୂପ ଧାରଣ, ନାସ୍ତିକତା, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ଦୁଷ୍ଟ ସଙ୍ଗ ଓ ବେଦ ବାହ୍ୟ ଶବ୍ଦ ସଦା ରହିଥାଏ।

କ୍ରୋଧସଂଗଃକୃଷ୍ଣଵର୍ଣୋମହାମହିଷଵେଷଵାନ୍ ତାଵନ୍ମହେଶ୍ଵରଃପ୍ରୋକ୍ତସ୍ତିରୋଧାସ୍ତାଵଦେଵ ହି

କ୍ରୋଧ ସଙ୍ଗ, କଳା ବର୍ଣ୍ଣ, ବଡ଼ ମହିଷ ରୂପ—ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମହେଶ୍ୱର ଗୁପ୍ତ ଅଛନ୍ତି, ଏତିକି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।

ତଦର୍ଵାକ୍କର୍ମଭୋଗୋ ହି ତଦୂର୍ଧ୍ଵଂଜ୍ଞାନଭୋଗକମ୍ ତଦର୍ଵାକ୍କର୍ମ ମାଯାହିଜ୍ଞାନମାଯା ତଦୂର୍ଧ୍ଵକମ୍

ଏହାଠାରୁ ତଳେ କର୍ମ ଭୋଗ ଅଛି; ଏହାଠାରୁ ଉପରେ ଜ୍ଞାନ ଭୋଗ ଅଛି। ତଳେ କର୍ମ ମାୟା ଅଛି; ଉପରେ ଜ୍ଞାନ ମାୟା ଅଛି।

ମା ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ କର୍ମଭୋଗୋଵୈଯାତିମାଯେତିକଥ୍ଯତେ ମା ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଜ୍ଞାନଭୋଗୋଵୈଯାତିମାଯେତିକଥ୍ଯତେ

ଏହାଠାରୁ ତଳେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ କର୍ମ ଭୋଗ ରୂପେ ଅଛନ୍ତି, ଯାହାକୁ ମାୟାର ମାପ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହାଠାରୁ ଉପରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଜ୍ଞାନ ଭୋଗ ରୂପେ ଅଛନ୍ତି, ଯାହାକୁ ମାୟାର ମାପ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ତଦୂର୍ଧ୍ଵଂନିତ୍ଯଭୋଗୋହିତଦର୍ଵାଙ୍ନଶ୍ଵରଂଵିଦୁଃ ତଦର୍ଵାକ୍ଚତିରୋଧାନଂତଦୂର୍ଧ୍ଵଂନତିରୋଧନମ୍

ଏହାଠାରୁ ଉପରେ ନିତ୍ୟ ଭୋଗ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହାଠାରୁ ତଳେ ନଶ୍ୱର ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ। ତଳେ ଗୁପ୍ତି ଅଛି; ଉପରେ ଗୁପ୍ତି ନାହିଁ।

ତଦର୍ଵାକ୍ପାଶବଂଧୋହିତଦୂର୍ଧ୍ଵଂନହିବଂଧନମ୍ ତଦର୍ଵାକ୍ପରିଵର୍ତଂତେକାମ୍ଯକର୍ମାନୁସାରିଣଃ

ଏହାଠାରୁ ତଳେ ପାଶ ବନ୍ଧନ ଅଛି; ଏହାଠାରୁ ଉପରେ କୌଣସି ବନ୍ଧନ ନାହିଁ। ତଳେ କାମ ଓ କର୍ମ ଅନୁସାରୀ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଅଛି।

ନିଷ୍କାମକର୍ମଭୋଗସ୍ତୁତଦୂର୍ଧ୍ଵଂପରିକୀର୍ତିତଃ ତଦର୍ଵାକ୍ପରିଵର୍ତଂତେବିଂଦୁପୂଜାପରାଯଣାଃ

ଏହାଠାରୁ ଉପରେ ନିଷ୍କାମ କର୍ମ ଭୋଗ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ତଳେ ବିନ୍ଦୁ ପୂଜାରେ ଲିନ୍ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଅଛି।

ତଦୂର୍ଧ୍ଵଂହିଵ୍ରଜଂତ୍ଯେଵନିଷ୍କାମାଲିଂଗପୂଜକାଃ ତଦର୍ଵାକ୍ପରିଵର୍ତଂତଂଶିଵାନ୍ଯସୁରପୂଜକାଃ

ଯେମାନେ ନିଷ୍କାମ ଭାବରେ ନିରାକାର ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସେଠାରୁ ଉପରକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଯେମାନେ ଶିବ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତଳେ ଘୁରିଘୁରି ରହନ୍ତି।

ଶିଵୈକନିରତାଯେ ଚ ତଦୂର୍ଧ୍ଵଂସଂପ୍ରଯାଂତିତେ ତଦର୍ଵାଗ୍ଜୀଵକୋଟିଃସ୍ଯାତ୍ତଦୂର୍ଧ୍ଵଂପରକୋଟିକାଃ

ଯେମାନେ କେବଳ ଶିବଙ୍କୁ ନିଷ୍ଠାରେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସେଠାରୁ ଉପରକୁ ଯାଆନ୍ତି। ତଳେ ଅନେକ ଜୀବ ରହନ୍ତି, ଉପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଣ୍ଡଳ ଅଛି।

ସାଂସାରିକାସ୍ତଦର୍ଵାକ୍ଚ ମୁକ୍ତାଃ ଖଲୁ ତଦୂର୍ଧ୍ଵଗାଃ ତଦର୍ଵାକ୍ପରିଵର୍ତଂତେ ପ୍ରାକୃତଦ୍ରଵ୍ଯପୂଜକାଃ

ଯେମାନେ ତଳେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସଂସାରରେ ବନ୍ଧିତ; ଉପରେ ଥିବାମାନେ ସତ୍ୟରେ ମୁକ୍ତ। ଯେମାନେ ପ୍ରାକୃତିକ ବସ୍ତୁକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତଳେ ଘୁରିଯାଆନ୍ତି।

ତଦୂର୍ଧ୍ଵଂହିଵ୍ରଜଂତ୍ଯେତେପୌରୁଷଦ୍ରଵ୍ଯପୂଜକାଃ ତଦର୍ଵାକ୍ଛକ୍ତିଲିଂଗଂ ତୁ ଶିଵଲିଂଗଂ ତଦୂର୍ଧ୍ଵକମ୍

ଯେମାନେ ମାନବ ତିଆରି ବସ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଉପରକୁ ଯାଆନ୍ତି। ତଳେ ଶକ୍ତିଲିଙ୍ଗ ଅଛି, ଉପରେ ଶିବଲିଙ୍ଗ ଅଛି।

ତଦର୍ଵାଗାଵୃତଂ ଲିଂଗଂ ତଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ହି ନିରାଵୃତି ତଦର୍ଵାକ୍କଲ୍ପିତଂ ଲିଂଗଂ ତଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ଵୈ ନ କଲ୍ପିତମ୍

ତଳେ ଥିବା ଲିଙ୍ଗ ଆବୃତ; ଉପରେ ଥିବା ଲିଙ୍ଗ ନିରାବୃତ। ତଳେ ଥିବା ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି ହୋଇଥାଏ, ଉପରେ ଥିବା ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି ହୋଇନାହିଁ।

ତଦର୍ଵାକ୍ଛକ୍ତିଲୋକା ହି ଶତଂ ଵୈ ଦ୍ଵାଦଶାଧିକମ୍

ତଳେ ଶକ୍ତିର ଲୋକ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକର ସଂଖ୍ୟା ଏକ ଶତ ଓ ଦ୍ୱାଦଶିକ ଅଟେ।

ତଦର୍ଵାଗ୍ବିଂଦୁରୂପଂ ହି ନାଦରୂପଂ ତଦୁତ୍ତରମ୍ ତଦର୍ଵାକ୍କର୍ମଲୋକସ୍ତୁ ତଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ଜ୍ଞାନଲୋକକଃ

ତଳେ ବିନ୍ଦୁର ରୂପ ଅଛି, ତା'ଉପରେ ନାଦର ରୂପ। ତଳେ କର୍ମର ଲୋକ, ଉପରେ ଜ୍ଞାନର ଲୋକ।

ନମସ୍କାରସ୍ତଦୂର୍ଧ୍ଵଂହିମଦାହଂକାରନାଶନଃ ଜନିଜଂତିରୋଧାନଂନାନିଷିଦ୍ଧ୍ଯାତତେ ଇତି

ଉପରେ ନମସ୍କାର ମାନକୁ ନଶାଇଦିଏ; ଜନ୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଗୁପ୍ତତା ସେଠାରେ ବାଧା ହୁଏନାହିଁ।

ଜ୍ଞାନଶବ୍ଦାର୍ଥ ଏଵଂ ହି ତିରୋଧାନନିଵାରଣାତ୍ ତଦର୍ଵାକ୍ପରିଵର୍ତଂତେହ୍ଯାଧିଭୌତିକପୂଜକାଃ

ଏଭଳି ଜ୍ଞାନ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥରେ ଗୁପ୍ତତା ଦୂର ହୁଏ; ଯେମାନେ ପାଞ୍ଚଭୂତକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତଳେ ଘୁରିଯାଆନ୍ତି।

ଆଧ୍ଯାତ୍ମିକାର୍ଚକା ଏଵ ତଦୂର୍ଧ୍ଵଂସଂପ୍ରଯାଂତିଵୈ ତାଵଦ୍ଵୈଵେଦିଭାଗଂତନ୍ମହାଲୋକାତ୍ମଲିଂଗକେ

ଯେମାନେ ଆତ୍ମାକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଉପରକୁ ଯାଆନ୍ତି; ସେଠାରେ ମହାଲୋକର ଅଖଣ୍ଡ ଅଂଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚନ୍ତି।

ପ୍ରକୃତ୍ଯାଦ୍ଯଷ୍ଟବଂଧୋପିଵେଦ୍ଯଂତେସଂପ୍ରତିଷ୍ଠତଃ ଏଵମେତାଦୃଶଂଜ୍ଞେଯଂସର୍ଵଂଲୌକିକଵୈଦିକମ୍

ପ୍ରକୃତି ଆଦି ଆଠଟି ବନ୍ଧନ ସେଠାରେ ସ୍ଥିର ଅଟେ; ଏଭଳି ଭାବରେ ସମସ୍ତ ଲୋକିକ ଓ ବେଦିକ ବିଷୟ ବୁଝିବା ଉଚିତ।

ଅଧର୍ମମହିଷାରୂଢଂକାଲଚକ୍ରଂତରଂତିତେ ସତ୍ଯାଦିଧର୍ମଯୁକ୍ତାଯେଶିଵପୂଜାପରାଶ୍ଚଯେ

ଅଧର୍ମର ମହିଷ ଉପରେ ବସି କାଳର ଚକ୍ର ଘୁରେ; କିନ୍ତୁ ସତ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଧର୍ମରେ ଯେଉଁମାନେ ଶିବପୂଜାରେ ଲିନ, ସେମାନେ ଏହାଠାରୁ ଭିନ୍ନ।

ତଦୂର୍ଧ୍ଵଂଵୃଷଭୋଧର୍ମୋବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯସ୍ଵରୂପଧୃକ୍ ସତ୍ଯାଦିପାଦଯୁକ୍ତସ୍ତୁଶିଵଲୋକାଗ୍ରତଃସ୍ଥିତଃ

ଉପରେ ଧର୍ମ ବୃଷଭ ଆକାରରେ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଧାରଣ କରି, ସତ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ଶିବଲୋକର ଆଗରେ ଦଢ଼ିଆ ଅଟେ।

କ୍ଷମାଶୃଙ୍ଗଃ ଶମଶ୍ରୋତ୍ରୋ ଵେଦଧ୍ଵନିଵିଭୂଷିତଃ ଆସ୍ତିକ୍ଯଚକ୍ଷୁର୍ନିଶ୍ଵାସଗୁରୁବୁଦ୍ଧିମନା ଵୃଷଃ

ଏହି ବୃଷଭର ଶିଙ୍ଗ କ୍ଷମା, କାନ ଶାନ୍ତି, ବେଦର ଧ୍ୱନିରେ ଶୋଭିତ; ଚକ୍ଷୁ ଆସ୍ତିକ୍ୟ, ଶ୍ୱାସ ଗୁରୁ, ମନ ଜ୍ଞାନ।