ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଶିଵାଲଯେ ଵିଲ୍ଵଵନେ ସଂହିତାଂ ତାଂ ପଠେତ୍ତୁ ଯଃ ସ ତତ୍ଫଲମଵାପ୍ନୋତି ଯଦ୍ଵାଚୋ ଽପି ନ ଗୋଚରେ

ଯିଏ ଶିବ ମନ୍ଦିର କିମ୍ବା ବେଳବନରେ ଏହି ସଂହିତା ପାଠ କରନ୍ତି, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଏମିତି ଫଳ ମିଳେ, ଯାହା କଥାରେ ବ୍ୟକ୍ତ କରିହେବ ନାହିଁ ।

ସଂହିତାଂ ତାଂ ପଠନ୍ ଭକ୍ତ୍ଯା ଯଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ଭୋଜଯେଦ୍ଦ୍ଵିଜାନ୍ ତସ୍ଯ ଯେ ପିତରଃ ସର୍ଵେ ଯାଂତି ଶଂଭୋଃ ପରଂ ପଦମ୍

ଯିଏ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହି ସଂହିତା ପାଠ କରି, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅବସରରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଭୋଜନ କରାନ୍ତି, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପିତୃମାନେ ଶିବଙ୍କର ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି ।

ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ନିରାହାରୋ ଯଃ ପଠେତ୍ସଂହିତାଂ ଚ ତାମ୍ ବିଲ୍ଵମୂଲେ ଶିଵଃ ସାକ୍ଷାତ୍ସଦେଵୈଶ୍ଚ ପ୍ରପୂଜ୍ଯତେ

ଯିଏ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଉପବାସ ରହି, ବେଳ ଗଛ ତଳେ ଏହି ସଂହିତା ପାଠ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଶିବ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ସ୍ୱୟଂ ପୂଜା କରନ୍ତି ।

ଅନ୍ଯାପି ସଂହିତା ତତ୍ର ସର୍ଵକାମଫଲପ୍ରଦା ଉଭେ ଵିଶିଷ୍ଟେ ଵିଜ୍ଞେଯେ ଲୀଲାଵିଜ୍ଞାନପୂରିତେ

ଏଠି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସଂହିତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି; ଏହି ଦୁଇଟି ସଂହିତାକୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବେ ଜାଣିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠି ଜ୍ଞାନ ଲୀଳା ପୂର୍ଣ୍ଣ ।

ତଦିଦଂ ଶୈଵମାଖ୍ଯାତଂ ପୁରାଣଂ ଵେଦସଂମିତମ୍ ନିର୍ମିତଂ ତଚ୍ଛିଵେନୈଵ ପ୍ରଥମଂ ବ୍ରହ୍ମସଂମିତମ୍

ଏହିପରି ଶୈବ ପୁରାଣ, ଯାହା ବେଦ ସମାନ, ପ୍ରଥମେ ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିଲା, ବ୍ରହ୍ମ ସହିତ ଏକତାରେ ଘୋଷିତ ହେଲା ।

ଵିଦ୍ଯେଶଂଚ ତଥାରୌଦ୍ରଂ ଵୈନାଯକମଥୌମିକମ୍ ମାତ୍ରଂ ରୁଦ୍ରୈକାଦଶକଂ କୈଲାସଂ ଶତରୁଦ୍ରକମ୍

ବିଦ୍ୟେଶ, ତାରାରୌଦ୍ର, ବିନାୟକ, ଓଁମିକ, ମାତୃ, ଏକାଦଶ ଭାଗରୁଦ୍ର, କୈଳାସ ଏବଂ ଶତରୁଦ୍ର —

କୋଟିରୁଦ୍ରସହସ୍ରାଦ୍ଯଂ କୋଟିରୁଦ୍ରଂ ତଥୈଵ ଚ ଵାଯଵୀଯଂ ଧର୍ମସଂଜ୍ଞଂ ପୁରାଣମିତି ଭେଦତଃ

କୋଟିରୁଦ୍ର, ଯାହା ହଜାର କୋଟିରୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ, ଏହିପରି ଭାବରେ ବାୟବୀୟ, ଯାହାକୁ ଧର୍ମ ନାମରେ ଜଣାଯାଏ — ଏହି ସବୁ ପୁରାଣ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଅଛି ।

ସଂହିତା ଦ୍ଵାଦଶମିତା ମହାପୁଣ୍ଯତରା ମତା ତାସାଂ ସଂଖ୍ଯାଂ ବ୍ରୁଵେ ଵିପ୍ରାଃ ଶୃଣୁତାଦରତୋଖିଲମ୍

ଦ୍ୱାଦଶଟି ସଂହିତା ଅଛି, ଯାହା ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ । ଏହାମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ମୁଁ କହିବି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ମନ ଲଗାଇ ସୁଣ ।

ଵିଦ୍ଯେଶଂ ଦଶାସାହସ୍ରଂ ରୁଦ୍ରଂ ଵୈନାଯକଂ ତଥା ଔମଂ ମାତୃପୁରାଣାଖ୍ଯଂ ପ୍ରତ୍ଯେକାଷ୍ଟସହସ୍ରକମ୍

ବିଦ୍ୟେଶ ସଂହିତାରେ ଦଶ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଅଛି; ଏହିପରି ରୁଦ୍ର, ବିନାୟକ, ଓଁମିକ ଏବଂ ମାତୃ ପୁରାଣ — ପ୍ରତ୍ୟେକରେ ଆଠ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଅଛି ।

ତ୍ରଯୋଦଶସହସ୍ରଂ ହି ରୁଦ୍ରୈକାଦଶକଂ ଦ୍ଵିଜାଃ ଷଟ୍ସହସ୍ରଂ ଚ କୈଲାସଂ ଶତରୁଦ୍ରଂ ତଦର୍ଧକମ୍

ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଏଗାରୋଟି ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଗ୍ରନ୍ଥ ସମୂହର ସଂଖ୍ୟା ତେରେ ହଜାର, କୈଳାସ ଗ୍ରନ୍ଥ ଛଅ ହଜାର, ଶତରୁଦ୍ର ତାହାର ଅର୍ଧା।

କୋଟିରୁଦ୍ରଂ ତ୍ରିଗୁଣିତମେକାଦଶସହସ୍ରକମ୍ ସହସ୍ରକୋଟିରୁଦ୍ରାଖ୍ଯମୁଦିତଂ ଗ୍ରଂଥସଂଖ୍ଯଯା

କୋଟିରୁଦ୍ର ଗ୍ରନ୍ଥ ଏଗାର ହଜାରର ତିନିଗୁଣା, ଏବଂ ଯାହାକୁ ସହସ୍ରକୋଟିରୁଦ୍ର କୁହାଯାଏ, ଗ୍ରନ୍ଥ ସଂଖ୍ୟା ଅନୁଯାୟୀ, ସେହି ଦଶ କୋଟି ରୁଦ୍ରର ହଜାର ଗୁଣା।

ଵାଯଵୀଯଂ ଖାବ୍ଧିଶତଂ ଘର୍ମଂ ରଵିସହସ୍ରକମ୍ ତଦେଵଂ ଲକ୍ଷସଂଖ୍ଯାକଂ ଶୈଵସଂଖ୍ଯାଵିଭେଦତଃ

ବାୟବୀୟ ଗ୍ରନ୍ଥ ସମୁଦ୍ରର ଶତଗୁଣା, ଘର୍ମ ଗ୍ରନ୍ଥ ସୂର୍ଯ୍ୟର ହଜାର ଗୁଣା, ଏପରି ଶୈବ ଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ ସମସ୍ତ ମିଶି ଲକ୍ଷ ସଂଖ୍ୟାକୁ ପହଞ୍ଚିଥାଏ।

ଵ୍ଯାସେନ ତତ୍ତୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତଂ ଚତୁର୍ଵିଂଶତ୍ସହସ୍ରକମ୍ ଶୈଵଂ ତତ୍ର ଚତୁର୍ଥଂ ଵୈ ପୁରାଣଂ ସପ୍ତସଂହିତମ୍

ଏହି ସମସ୍ତକୁ ବ୍ୟାସଦେବ ଚବିଶି ହଜାର ଶ୍ଲୋକରେ ସଂକ୍ଷେପ କରିଥିଲେ। ସେଠାରେ ଶୈବ ପୁରାଣ ଚତୁର୍ଥ, ସାତଟି ସଂହିତା ରହିଛି।

ଶିଵେ ସଂକଲ୍ପିତଂ ପୂର୍ଵଂ ପୁରାଣଂ ଗ୍ରନ୍ଥସଂଖ୍ଯଯା ଶତକୋଟିପ୍ରମାଣଂ ହି ପୁରା ସୃଷ୍ଟୌ ସୁଵିସ୍ମୃତମ୍

ପୂର୍ବେ ଶିବଙ୍କ ଚିନ୍ତନାରେ ଏହି ପୁରାଣ ଗ୍ରନ୍ଥ ସଂଖ୍ୟାରେ ଶତ କୋଟି ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ବହୁତ ଅଂଶ ଭୁଲିଯାଇଥିଲା।

ଵ୍ଯସ୍ତେଷ୍ଟାଦଶଧା ଚୈଵ ପୁରାଣେ ଦ୍ଵାପରାଦିଷୁ ଚତୁର୍ଲକ୍ଷେଣ ସଂକ୍ଷିପ୍ତେ କୃତେ ଦ୍ଵୈପାଯନାଦିଭିଃ

ଏହି ପୁରାଣ ଅଷ୍ଟାଦଶ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ, ଦ୍ୱାପର ଓ ଅନ୍ୟ ଯୁଗରେ ଦ୍ୱୈପାୟନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଏହାକୁ ଚାରି ଲକ୍ଷ ଶ୍ଲୋକରେ ସଂକ୍ଷେପ କରିଥିଲେ।

ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଶିଵପୁରାଣଂ ହି ଚତୁର୍ଵିଂଶତ୍ସହସ୍ରକମ୍ ଶ୍ଲୋକାନାଂ ସଂଖ୍ଯଯା ସପ୍ତସଂହିତଂ ବ୍ରହ୍ମସଂମିତମ୍

ଶିବପୁରାଣ ଚବିଶି ହଜାର ଶ୍ଲୋକରେ ରହିଛି, ସାତଟି ସଂହିତା ଅଛି, ଏହା ବ୍ରହ୍ମବେଦ ସମାନ ମାନ୍ୟ।

ଵିଦ୍ଯେଶ୍ଵରାଖ୍ଯା ତତ୍ରାଦ୍ଯା ରୌଦ୍ରୀ ଜ୍ଞେଯା ଦ୍ଵିତୀଯିକା ତୃତୀଯା ଶତରୁଦ୍ରାଖ୍ଯା କୋଟିରୁଦ୍ରା ଚତୁର୍ଥିକା

ଏହି ସଂହିତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମଟି ହେଉଛି ବିଦ୍ୟେଶ୍ୱର, ଦ୍ୱିତୀୟ ହେଉଛି ରୌଦ୍ରୀ, ତୃତୀୟ ଶତରୁଦ୍ର, ଚତୁର୍ଥ କୋଟିରୁଦ୍ର।

ପଞ୍ଚମୀ ଚୈଵ ମୌମାଖ୍ଯା ଷଷ୍ଠୀ କୈଲାସସଂଜ୍ଞିକା ସପ୍ତମୀ ଵାଯଵୀଯାଖ୍ଯା ସପ୍ତୈଵଂ ସଂହିତାମତାଃ

ପଞ୍ଚମ ସଂହିତା ଉମା, ଷଷ୍ଠୀ କୈଳାସ, ସପ୍ତମୀ ବାୟବୀୟ। ଏହିଭଳି ସାତଟି ସଂହିତା ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ସସପ୍ତସଂହିତଂ ଦିଵ୍ଯଂ ପୁରାଣଂ ଶିଵସଂଜ୍ଞକମ୍ ଵରୀଵର୍ତି ବ୍ରହ୍ମତୁଲ୍ଯଂ ସର୍ଵୋପରି ଗତିପ୍ରଦମ୍

ଏହି ସାତ ସଂହିତା ସହିତ ଦିବ୍ୟ ଶିବପୁରାଣ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ବ୍ରହ୍ମ ସମାନ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଉପରେ ଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତି ଦେଇଥାଏ।

ଏତଚ୍ଛିଵପୁରାଣଂ ହି ସପ୍ତସଂହିତମାଦରାତ୍ ପରିପୂର୍ଣଂ ପଠେଦ୍ଯସ୍ତୁ ସ ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତ ଉଚ୍ଯତେ

ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଭକ୍ତି ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ସାତ ସଂହିତା ଶିବପୁରାଣ ପଢିଥାଏ, ସେ ଜୀବନେ ମୁକ୍ତ ହେବାକୁ କୁହାଯାଏ।

ଶ୍ରୁତିସ୍ମୃତିପୁରାଣେତିହାସାଗମଶତାନି ଚ ଏତଚ୍ଛିଵପୁରାଣସ୍ଯ ନାର୍ହଂତ୍ଯଲ୍ପାଂ କଲାମପି

ଶ୍ରୁତି, ସ୍ମୃତି, ପୁରାଣ, ଇତିହାସ ଓ ଆଗମ ଶତଶଃ ଗ୍ରନ୍ଥ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶିବପୁରାଣର ଏକ ଅଳ୍ପ ଅଂଶକୁ ମଧ୍ୟ ସମାନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।

ଶୈଵଂ ପୁରାଣମମଲଂ ଶିଵକୀର୍ତିତଂ ତଦ୍ଵ୍ଯାସେନ ଶୈଵପ୍ରଵଣେନ ନ ସଂଗୃହୀତମ୍ ସଂକ୍ଷେପତଃ ସକଲଜୀଵଗୁଣୋପକାରେ ତାପତ୍ରଯଘ୍ନମତୁଲଂ ଶିଵଦଂ ସତାଂ ହି

ଏହି ନିର୍ମଳ ଶୈବ ପୁରାଣ, ଯାହାକୁ ଶିବ ନିଜେ ପ୍ରଶଂସା କରିଛନ୍ତି, ଶୈବପ୍ରବଣ ବ୍ୟାସ ଏହାକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ ସଂଗ୍ରହ କରିନଥିଲେ; ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥ ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କୁ ଉପକାର କରେ, ତିନି ପ୍ରକାର ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ, ଏବଂ ସତ୍ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ।

ଵିକୈତଵୋ ଧର୍ମ ଇହ ପ୍ରଗୀତୋ ଵେଦାଂତଵିଜ୍ଞାନମଯଃ ପ୍ରଧାନଃ ଅମତ୍ସରାଂତର୍ବୁଧଵେଦ୍ଯଵସ୍ତୁ ସତ୍କୢପ୍ତମତ୍ରୈଵ ତ୍ରିଵର୍ଗଯୁକ୍ତମ୍

ଏଠାରେ ଧର୍ମ କୌଶଳ ଛଡ଼ି ସିଧାସଳଖ ଶିଖାଯାଏ, ପ୍ରଧାନ ଭାବେ ବେଦାନ୍ତ ଜ୍ଞାନ ରହିଛି; ଯେଉଁମାନେ ଦ୍ୱେଷ ନାହିଁ, ସେମାନେ ଏହି ତତ୍ତ୍ୱକୁ ବୁଝିପାରିବେ, ଏଠାରେ ସଠିକ୍ ଭାବେ ବିସ୍ତାରିତ, ଏବଂ ତିନି ପ୍ରଧାନ ପୁରୁଷାର୍ଥ ଅଛି।

ଶୈଵଂ ପୁରାଣତିଲକଂ ଖଲୁ ସତ୍ପୁରାଣଂ ଵେଦାଂତଵେଦଵିଲସତ୍ପରଵସ୍ତୁଗୀତମ୍ ଯୋ ଵୈ ପଠେଚ୍ଚ ଶୃଣୁଯାତ୍ପରମାଦରେଣ ଶଂଭୁପ୍ରିଯଃ ସ ହି ଲଭେତ୍ପରମାଂ ଗତିଂ ଵୈ

ଶୈବ ପୁରାଣ ସମସ୍ତ ପୁରାଣ ମଧ୍ୟରେ ମୁକୁଟ ମଣି, ବେଦାନ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ପରମ ତତ୍ତ୍ୱର ଗାଥା; ଯିଏ ଏହାକୁ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଶୁଣେ, ସେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହୁଏ ଏବଂ ପରମ ଗତିକୁ ପାଏ।

ଇତ୍ଯାକର୍ଣ୍ଯ ଵଚଃ ସୌତଂ ପ୍ରୋଚୁସ୍ତେ ପରମର୍ଷଯଃ ଵେଦାଂତସାରସର୍ଵସ୍ଵଂ ପୁରାଣଂ ଶ୍ରାଵଯାଦ୍ଭୁତମ୍

ଏପରି ଶୁଣି, ମହାର୍ଷିମାନେ ସୂତଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ବେଦାନ୍ତର ସାର ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅର୍ଥ ଥିବା ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ପୁରାଣ ଆମକୁ ଶ୍ରବଣ କରା।'

ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୁନୀନାଂ ସ ଵଚନଂ ସୁପ୍ରହର୍ଷିତଃ ସଂସ୍ମରଞ୍ଛଂକରଂ ସୂତଃ ପ୍ରୋଵାଚ ମୁନିସତ୍ତମାନ୍

ମୁନିମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସୂତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।

ଶୃଣ୍ଵଂତୁ ଋଷଯଃ ସର୍ଵେ ସ୍ମୃତ୍ଵା ଶିଵମନାମଯମ୍ ପୁରାଣପ୍ରଵଣଂ ଶୈଵଂ ପୁରାଣଂ ଵେଦସାରଜମ୍

ମୁନିମାନେ, ସମସ୍ତେ ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଏହି ଶିବପୁରାଣ, ଯାହା ପୁରାଣ ପ୍ରବୃତ୍ତି ଓ ବେଦର ସାର ଅଟୁଟ ଭାବେ ରହିଛି, ଶ୍ରବଣ କରନ୍ତୁ।

ଯତ୍ର ଗୀତଂ ତ୍ରିକଂ ପ୍ରୀତ୍ଯା ଭକ୍ତିଜ୍ଞାନଵିରାଗକମ୍

ଯେଉଁଠାରେ ଭକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ବିରାଗ୍ୟ ଦେଇଥିବା ତିନି ପ୍ରକାରର ଗୀତ ସ୍ନେହର ସହିତ ଗାଯାଯାଏ,

ଵେଦାଂତଵେଦ୍ଯଂ ସଦ୍ଵସ୍ତୁ ଵିଶେଷେଣ ପ୍ରଵର୍ଣିତମ୍

ଯେଉଁ ସତ୍ୟକୁ ବେଦାନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାଏ, ସେହି ସତ୍ୟକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି ।