ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଶିଵସ୍ଯଭକ୍ତ୍ଯାପୂଜା ହି ଜନ୍ମମୁକ୍ତିକରୀନୃଣାମ୍ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷଧାରଣାତ୍ପାଦମର୍ଧଂ ଵୈଭୂତିଧାରଣାତ୍

ଶିବଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କଲେ ମଣିଷର ଜନ୍ମ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଧାରଣ କଲେ ଅର୍ଦ୍ଧ ପଦ ମିଳେ, ଭସ୍ମ ଧାରଣ କଲେ ଅନ୍ୟ ଅର୍ଦ୍ଧ ପଦ ମିଳେ।

ତ୍ରିପାଦଂ ମଂତ୍ରଜାପ୍ଯାଚ୍ଚ ପୂଜଯା ପୂର୍ଣଭକ୍ତିମାନ୍ ଶିଵଲିଂଗଂ ଚ ଭକ୍ତଂ ଚ ପୂଜ୍ଯ ମୋକ୍ଷଂ ଲଭେନ୍ନରଃ

ମନ୍ତ୍ର ଜପ କଲେ ତିନି ପଦ ମିଳେ; ପୂଜା ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭକ୍ତିରେ, ଶିବଲିଙ୍ଗ ଓ ଭକ୍ତକୁ ପୂଜିଲେ, ମଣିଷ ମୁକ୍ତି ପାଏ।

ଯ ଇମଂ ପଠତେ ଽଧ୍ଯାଯଂ ଶୃଣୁଯାଦ୍ଵା ସମାହିତଃ ତସ୍ଯୈଵ ଶିଵଭକ୍ତିଶ୍ଚ ଵର୍ଧତେସୁଦୃଢା ଦ୍ଵିଜାଃ

ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟକୁ ପଢ଼ନ୍ତି କିମ୍ବା ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଶିବଭକ୍ତି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ହେ ଦ୍ୱିଜଗଣ।

ପ୍ରଣଵସ୍ଯଚମାହାତ୍ମ୍ଯଂଷଡ୍ଲିଂଗସ୍ଯମହାମୁନେ ଶିଵଭକ୍ତସ୍ଯପୂଜାଂଚକ୍ରମଶୋବ୍ରୂହିନଃପ୍ରଭୋ

ହେ ମହାମୁନି, ପ୍ରଣବର ମହତ୍ତ୍ୱ, ଛଅ ପ୍ରକାର ଲିଙ୍ଗ ଓ ଶିବଭକ୍ତଙ୍କର ପୂଜା ବିଷୟରେ ଆମକୁ କହନ୍ତୁ।

ତପୋଧନୈର୍ଭଵଦ୍ଭିଶ୍ଚ ସମ୍ଯକ୍ପ୍ରଶ୍ନସ୍ତ୍ଵଯଂ କୃତଃ ଅସ୍ଯୋତ୍ତରଂମହାଦେଵୋଜାନାତିସ୍ମନଚାପରଃ

ହେ ତପସ୍ୱୀମାନେ, ଆପଣମାନେ ଭଲ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛନ୍ତି; ଏହାର ଉତ୍ତର କେବଳ ମହାଦେବ ଜାଣନ୍ତି, ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହଁନ୍ତି।

ଅଥାପିଵକ୍ଷ୍ଯେତମହଂଶିଵସ୍ଯକୃପଯୈଵହି ଶିଵୋ ଽସ୍ମାକଂଚଯୁଷ୍ମାକଂରକ୍ଷାଂଗୃହ୍ଣାତୁଭୂରିଶଃ

ଏବେ ମୁଁ ଶିବଙ୍କର କୃପାରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି; ଶିବ ଆମ ଓ ଆପଣମାନଙ୍କୁ ବହୁ ଭଳି ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।

ପ୍ରୋହିପ୍ରକୃତିଜାତସ୍ଯସଂସାରସ୍ଯମହୋଦଧେଃ ନଵଂ ନାଵାଂତରମିତି ପ୍ରଣଵଂ ଵୈ ଵିଦୁର୍ବୁଧାଃ

ପ୍ରକୃତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସଂସାରର ବଡ଼ ସାଗରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ପ୍ରଣବକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏକ ନୂତନ ନୌକା ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।

ପ୍ରଃପ୍ରପଞ୍ଚୋନନାସ୍ତିଵୋ ଯୁଷ୍ମାକଂପ୍ରଣଵଂଵିଦୁଃ ପ୍ରକର୍ଷେଣନଯେଦ୍ଯସ୍ମାନ୍ମୋକ୍ଷଂଵଃ ପ୍ରଣଵଂ ଵିଦୁଃ

‘ପ୍ର’ ଶବ୍ଦ ଏହି ପଞ୍ଚ ପ୍ରକାରର ପ୍ରକାଶକୁ ଦର୍ଶାଏ; ଏହି ପ୍ରଣବ ଆପଣମାନଙ୍କର, କାରଣ ଏହା ଉଚ୍ଚତମ ଭାବେ ମୋକ୍ଷକୁ ନେଇଯାଏ।

ସ୍ଵଜାପକାନାଂଯୋଗିନାଂସ୍ଵମଂତ୍ରପୂଜକସ୍ଯଚ ସର୍ଵକର୍ମକ୍ଷଯଂକୃତ୍ଵାଦିଵ୍ଯଜ୍ଞାନଂତୁନୂତନମ୍

ନିଜ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରୁଥିବା, ଯୋଗୀ ଓ ନିଜ ମନ୍ତ୍ରର ପୂଜାକାରୀମାନେ ପାଇଁ, ପ୍ରଣବ ସମସ୍ତ କର୍ମକୁ ନଶ୍ୱନ କରି, ନୂତନ ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥାଏ।

ତମେଵ ମାଯାରହିତଂ ନୂତନଂ ପରିଚକ୍ଷତେ ପ୍ରକର୍ଷେଣ ମହାତ୍ମାନଂ ନଵଂ ଶୁଦ୍ଧସ୍ଵରୂପକମ୍

ଏହି ପ୍ରଣବ, ଯାହା ମାୟାରୁ ମୁକ୍ତ ଓ ସଦା ନୂତନ, ତାହାକୁ ମହାନ ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ୱରୂପ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ନୂତନଂ ଵୈ କରୋତୀତି ପ୍ରଣଵଂ ତଂ ଵିଦୁର୍ବୁଧାଃ ପ୍ରଣଵଂଦ୍ଵିଵିଧଂପ୍ରୋକ୍ତଂସୂକ୍ଷ୍ମସ୍ଥୂଲଵିଭେଦତଃ

ପ୍ରଣବ ସଦା ନୂତନ କରେ, ଏହିପରି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଜାଣନ୍ତି; ପ୍ରଣବକୁ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ସ୍ଥୂଳ ଭେଦରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।

ସୂକ୍ଷ୍ମମେକାକ୍ଷରଂ ଵିଦ୍ଯାତ୍ସ୍ଥୂଲଂ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରଂ ଵିଦୁଃ ସୂକ୍ଷ୍ମମଵ୍ଯକ୍ତପଞ୍ଚାର୍ଣଂ ସୁଵ୍ଯକ୍ତାର୍ଣଂ ତଥେତରତ୍

ସୂକ୍ଷ୍ମ ପ୍ରଣବକୁ ଏକ ଅକ୍ଷର ବୋଲି ଜାଣିବା; ସ୍ଥୂଳକୁ ପାଞ୍ଚ ଅକ୍ଷର ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅପ୍ରକଟ ପଞ୍ଚ ଧ୍ୱନି, ଅନ୍ୟଟି ସ୍ପଷ୍ଟ ଧ୍ୱନିରେ ପ୍ରକଟ।

ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତସ୍ଯ ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ହି ସର୍ଵସାରଂ ହି ତସ୍ଯହି ମଂତ୍ରେଣାର୍ଥାନୁସଂଧାନଂ ସ୍ଵଦେହଵିଲଯାଵଧି

ଜୀବନରେ ମୁକ୍ତ ଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ପ୍ରଣବ ସମସ୍ତର ସାର; ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଥର ଧ୍ୟାନ କରି, ନିଜ ଦେହ ଶେଷ ହେଉଅଯ୍ୟନ୍ତ।

ସ୍ଵଦେହେଗଲିତେପୂର୍ଣଂଶିଵଂପ୍ରାପ୍ନୋତିନିଶ୍ଚଯଃ କେଵଲଂମଂତ୍ରଜାପୀତୁଯୋଗଂପ୍ରାପ୍ନୋତିନିଶ୍ଚଯଃ

ନିଜ ଦେହ ଶେଷ ହେଲେ, ନିଶ୍ଚୟ ଶିବଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ; କିନ୍ତୁ କେବଳ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କଲେ ମଧ୍ୟ ଏକତା ନିଶ୍ଚିତ।

ଷଟ୍ତ୍ରିଂଶତ୍କୋଟିଜାପୀତୁନିଶ୍ଚଯଂଯୋଗମାପ୍ନୁଯାତ୍ ସୂକ୍ଷ୍ମଂଚଦ୍ଵିଵିଧଂଜ୍ଞେଯଂହ୍ରସ୍ଵଦୀର୍ଘଵିଭେଦତଃ

ଛଅତିରିଶି କୋଟି ଜପ କଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଏକତା ମିଳେ; ସୂକ୍ଷ୍ମ ପ୍ରଣବକୁ ଦୁଇ ପ୍ରକାର, ଛୋଟ ଓ ବଡ଼ ଭେଦରେ ଜାଣିବା।

ଅକାରଶ୍ଚ ଉକାରଶ୍ଚମକାରଶ୍ଚତତଃପରମ୍ ବିଂଦୁନାଦଯୁତଂ ତଦ୍ଧି ଶବ୍ଦକାଲକଲାନ୍ଵିତମ୍

ଏହି ପ୍ରଣବରେ ‘ଅ’, ‘ଉ’ ଓ ତାପରେ ‘ମ’ ଅଛି, ସହିତ ବିନ୍ଦୁ ଓ ନାଦ; ଏହା ଶବ୍ଦ ଓ ସମୟର ମାପରେ ଯୁକ୍ତ।

ଦୀର୍ଘପ୍ରଣଵମେଵଂହିଯୋଗିନାମେଵହୃଦ୍ଗତମ୍ ମକାରଂତଂତ୍ରିତତ୍ତ୍ଵଂ ହି ହ୍ରସ୍ଵପ୍ରଣଵ ଉଚ୍ଯତେ

ଏଭଳି, ଦୀର୍ଘ ପ୍ରଣବକୁ ଯୋଗୀମାନେ ହୃଦୟରେ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ମକାରରେ ଶେଷ ହେଉଥିବା ହ୍ରସ୍ୱ ପ୍ରଣବକୁ ତିନି ତତ୍ତ୍ୱର ସାର ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଶିଵଃଶକ୍ତିସ୍ତଯୋରୈକ୍ଯଂମକାରଂତୁତ୍ରିକାତ୍ମକମ୍ ହ୍ରସ୍ଵମେଵଂହିଜାପ୍ଯଂସ୍ଯାତ୍ସର୍ଵପାପକ୍ଷଯୈଷିଣାମ୍

ଶିବ ଓ ଶକ୍ତି ମକାରରେ ଏକତାରେ ଅଛନ୍ତି, ଏହା ତିନି ରୂପର; ଏଭଳି ହ୍ରସ୍ୱ ପ୍ରଣବକୁ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବାମାନେ ଜପ କରିବା ଉଚିତ।

ଭୂଵାଯୁକନକାର୍ଣୋଦ୍ଯୋଃଶବ୍ଦାଦ୍ଯାଶ୍ଚତଥାଦଶ ଆଶାନ୍ଵଯେଦଶପୁନଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତା ଇତିକଥ୍ଯତେ

ଭୂମି, ବାୟୁ, ଆକାଶ, ଅଗ୍ନି, ଜଳ ଓ ଦଶ ଦିଗରୁ ଦଶ ପ୍ରକାର ଶବ୍ଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଏହିଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରକାଶର ମୂଳ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ହ୍ରସ୍ଵମେଵପ୍ରଵୃତ୍ତାନାଂନିଵୃତ୍ତାନାଂତୁଦୀର୍ଘକମ୍ ଵ୍ଯାହୃତ୍ଯାଦୌଚମଂତ୍ରାଦୌକାମଂଶବ୍ଦକଲାଯୁତମ୍

କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ ଥିବାମାନେ ପାଇଁ ହ୍ରସ୍ୱ ପ୍ରଣବ, ନିବୃତ୍ତ ଥିବାମାନେ ପାଇଁ ଦୀର୍ଘ ପ୍ରଣବ; ବ୍ୟାହୃତି ଓ ମନ୍ତ୍ରରୁ ‘ଉ’ ଧ୍ୱନି ଶବ୍ଦ ମାପ ସହିତ ଯୋଗ ହୁଏ।

ଵେଦାଦୌଚପ୍ରଯୋଜ୍ଯଂସ୍ଯାଦ୍ଵଂଦନେସଂଧ୍ଯଯୋରପି ନଵକୌଟିଜପାଞ୍ଜପ୍ତ୍ଵାସଂଶୁଦ୍ଧଃପୁରୁଷୋଭଵେତ୍

ବେଦରେ, ‘ଉ’ ଧ୍ୱନି ପୂଜା ଓ ଦୁଇ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ; ନବ କୋଟି ଜପ କରିଲେ ଲୋକ ନିଶ୍ଚିତ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ।

ପୁନଶ୍ଚନଵକୋଟ୍ଯାତୁପୃଥିଵୀଜଯମାପ୍ନୁଯାତ୍ ପୁନଶ୍ଚନଵକୋଟ୍ଯାତୁହ୍ଯପାଂଜଯମଵାପ୍ନୁଯାତ୍

ପୁନି ନବ କୋଟି ଜପ କଲେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ବିଜୟ ମିଳେ; ପୁନି ଆଉ ଏତେ ଜପ କଲେ ଜଳ ଉପରେ ବିଜୟ ମିଳେ।

ପୁନଶ୍ଚନଵକୋଟ୍ଯାତୁତେଜସାଂଜଯମାପ୍ନୁଯାତ୍ ପୁନଶ୍ଚନଵକୋଟ୍ଯା ତୁ ଵାଯୋର୍ଜଯମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ ଆକାଶଜଯମାପ୍ନୋତି ନଵକୋଟିଜପେନ ଵୈ

ପୁନି ନବ କୋଟି ଜପ କଲେ ଅଗ୍ନି ଉପରେ ବିଜୟ ମିଳେ; ପୁନି ଏତେ ଜପ କଲେ ବାୟୁ ଉପରେ ବିଜୟ ମିଳେ; ଏବଂ ନବ କୋଟି ଜପ କଲେ ଆକାଶ ଉପରେ ବିଜୟ ମିଳେ।

ଗଂଧାଦୀନାଂକ୍ରମେଣୈଵନଵକୋଟିଜପେଣଵୈ ଅହଂକାରସ୍ଯ ଚ ପୁନର୍ନଵ କୋଟିଜପେନ ଵୈ

ଏଭଳି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ ପାଇଁ ନବ କୋଟି ଜପ କଲେ ତାହାର ଉପରେ ଅଧିକାର ମିଳେ; ଏବଂ ଆତ୍ମାଭିମାନ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଏତେ ଜପ କଲେ ବିଜୟ ମିଳେ।

ସହସ୍ରମଂତ୍ରଜପ୍ତେନ ନିତ୍ଯଶୁଦ୍ଧୋ ଭଵେତ୍ପୁମାନ୍ ତତଃ ପରଂସ୍ଵସିଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂଜପୋଭଵତିହିଦ୍ଵିଜାଃ

ହଜାର ଥର ମନ୍ତ୍ର ଜପ କଲେ ମଣିଷ ସଦା ପବିତ୍ର ହୁଏ; ତାପରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ନିଜ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଆଉ ଜପ କରାଯାଏ।

ଏଵମଷ୍ଟୋତ୍ତରଶତକୋଟିଜପ୍ତେନଵୈପୁନଃ ପ୍ରଣଵେନପ୍ରବୁଦ୍ଧସ୍ତୁଶୁଦ୍ଧଯୋଗମଵାପ୍ନୁଯାତ୍

ଏଭଳି, ଏକଶେ ଆଠ କୋଟି ଥର ଜପ କଲେ ପ୍ରଣବ ଦ୍ୱାରା ଜାଗୃତ ହୋଇ ଶୁଦ୍ଧ ଯୋଗ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

ଶୁଦ୍ଧଯୋଗେନସଂଯୁକ୍ତୋଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତୋନସଂଶଯଃ ସଦାଜପନ୍ସଦାଧ୍ଯାଯଞ୍ଛିଵଂ ପ୍ରଣଵରୂପିଣମ୍

ଶୁଦ୍ଧ ଯୋଗରେ ଯିଏ ଏକତା ହୋଇଛି, ସେ ଜୀବନ୍ତାବସ୍ଥାରେ ମୁକ୍ତି ପାଏ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ସେ ସଦା ପ୍ରଣବ ରୂପୀ ଶିବଙ୍କୁ ଜପ ଓ ଧ୍ୟାନ କରେ।

ସମାଧିସ୍ଥୋମହାଯୋଗୀଶିଵ ଏଵ ନସଂଶଯଃ ଋଷିଚ୍ଛଂଦୋଦେଵତାଦିନ୍ଯସ୍ଯଦେହେପୁନର୍ଜପେତ୍

ସମାଧିରେ ଲୀନ ଥିବା ମହାଯୋଗୀ ନିଶ୍ଚୟ ଶିବ ହୁଅନ୍ତି; ଋଷି, ଛନ୍ଦ, ଦେବତା ଇତ୍ୟାଦି ଅନୁଯାୟୀ ଦେହରେ ପୁନି ଜପ କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରଣଵଂ ମାତୃକାଯୁକ୍ତଂଦେହେତ୍ଯସ୍ଯ ଋଷିର୍ଭଵେତ୍ ଦଶମାତୃଷଡଧ୍ଵାଦି ସର୍ଵଂନ୍ଯାସଫଲଂ ଲଭେତ୍

ମାତୃକା ସହିତ ପ୍ରଣବ ଦେହରେ ଜପ କଲେ ତାହାର ଋଷି ହୁଅନ୍ତି; ଦଶ ମାତୃ, ଛଅ ଅଧ୍ୱା ଇତ୍ୟାଦି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ନ୍ୟାସର ଫଳ ମିଳେ।