ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଜନ୍ମାର୍ପଣାଚ୍ଛିଵଃ ପ୍ରୀତିଃସ୍ଵସାଯୁଜ୍ଯଂଦଦାତିହି ଇଦଂତଜ୍ଜନ୍ମନୈଵେଦ୍ଯଂଶିଵସ୍ଯୈଵପ୍ରଦାପଯେତ୍

ଜନ୍ମ ଅର୍ପଣ କଲେ ଶିବଙ୍କର ପ୍ରସନ୍ନତା ମିଳେ ଓ ସ୍ୱସାୟୁଜ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଏହି ଜନ୍ମ ନୈବେଦ୍ୟ କେବଳ ଶିବଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।

ଯୋନିଲିଂଗସ୍ଵରୂପେଣଶିଵୋଜନ୍ମାନିରୂପକଃ ତସ୍ମାଜ୍ଜନ୍ମନିଵୃତ୍ତ୍ଯର୍ଥଂଜନ୍ମ ପୂଜା ଶିଵସ୍ଯ ହି

ଯୋନି ଓ ଲିଙ୍ଗ ରୂପେ ଶିବ ଜନ୍ମର ନିର୍ଣ୍ଣୟକ୍। ତେଣୁ ଜନ୍ମରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଶିବଙ୍କ ଜନ୍ମ ପୂଜା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।

ବିଂଦୁନାଦାତ୍ମକଂସର୍ଵଂଜଗତ୍ସ୍ଥାଵରଜଂଗମମ୍ ବିଂଦୁଃଶକ୍ତିଃଶିଵୋନାଦଃଶିଵଶକ୍ତ୍ଯାତ୍ମକଂଜଗତ୍

ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ ବିନ୍ଦୁ ଓ ନାଦ ରୂପ। ବିନ୍ଦୁ ହେଉଛନ୍ତି ଶକ୍ତି, ଶିବ ହେଉଛନ୍ତି ନାଦ, ଏହି ଦୁଇଁ ମିଶି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଗଠିତ।

ନାଦାଧାରମିଦଂବିଂଦୁର୍ବିଂଦ୍ଵାଧାରମିଦଂ ଜଗତ୍ ଜଗଦାଧାରଭୂତୌହିବିଂଦୁନାଦୌ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତୌ

ଏହି ବିନ୍ଦୁ ହେଉଛି ନାଦର ଆଧାର, ଓ ନାଦ ହେଉଛି ବିନ୍ଦୁର ଆଧାର। ସମସ୍ତ ଜଗତ ବିନ୍ଦୁ ଓ ନାଦ ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ।

ଵିନ୍ଦୁନାଦଯୁତଂସର୍ଵଂସକଲୀକରଣଂଭଵେତ୍ ସକଲୀକରଣାଜ୍ଜନ୍ମଜଗତ୍ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯସଂଶଯଃ

ବିନ୍ଦୁ ଓ ନାଦ ଯୁକ୍ତ ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁ ପ୍ରକଟ ହୁଏ। ଏହି ପ୍ରକଟିରୁ ଜଗତର ଜନ୍ମ ହୁଏ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ବିଂଦୁନାଦାତ୍ମକଂଲିଂଗଂଜଗତ୍କାରଣମୁଚ୍ଯତେ ବିଂଦୁର୍ଦେର୍ଵୀଶିଵୋନାଦଃଶିଵଲିଂଗଂତୁକଥ୍ଯତେ

ବିନ୍ଦୁ ଓ ନାଦ ରୂପ ଲିଙ୍ଗକୁ ଜଗତର କାରଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ବିନ୍ଦୁ ହେଉଛନ୍ତି ଦେବୀ, ଶିବ ହେଉଛନ୍ତି ନାଦ, ଏହିପରି ଶିବଲିଙ୍ଗ ବର୍ଣ୍ଣିତ।

ତସ୍ମାଜ୍ଜନ୍ମନିଵୃତ୍ତ୍ଯର୍ଥଂଶିଵଲିଂଗଂପ୍ରପୂଜଯେତ୍ ମାତାଦେଵୀବିଂଦୁରୂପାନାଦରୂପଃ ଶିଵଃ ପିତା

ତେଣୁ ଜନ୍ମରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଶିବଲିଙ୍ଗର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ମା ଦେବୀ ବିନ୍ଦୁ ରୂପେ, ବାପା ଶିବ ନାଦ ରୂପେ।

ପୂଜିତାଭ୍ଯାଂପିତୃଭ୍ଯାଂତୁପରମାନଂଦ ଏଵ ହି ପରମାନଂଦଲାଭାର୍ଥଂଶିଵଲିଂଗଂପ୍ରପୂଜଯେତ୍

ମା ବାପାଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ପରମ ଆନନ୍ଦ ମିଳେ। ଏହି ପରମ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ଶିବଲିଙ୍ଗର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ସାଦେଵୀଜଗତାଂମାତାସଶିଵୋଜଗତଃ ପିତା ପିତ୍ରୋଃ ଶୁଶ୍ରୂଷକେନିତ୍ଯଂକୃପାଧିକ୍ଯଂ ହି ଵର୍ଧତେ

ଦେବୀ ସମସ୍ତ ଜଗତର ମା, ଶିବ ସମସ୍ତ ଜଗତର ବାପା। ମା ବାପାଙ୍କୁ ସଦା ସେବା କଲେ କୃପା ବଢ଼ିଯାଏ।

କୃପଯାଂତର୍ଗତୈଶ୍ଵର୍ଯଂପୂଜକସ୍ଯଦଦାତିହି ତସ୍ମାଦଂତର୍ଗତାନଂଦଲାଭାର୍ଥଂମୁନିପୁଂଗଵାଃ

କୃପା ଦ୍ୱାରା ପୂଜକଙ୍କୁ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଶକ୍ତି ମିଳେ। ତେଣୁ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଏହି ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ପିତୃମାତୃସ୍ଵରୂପେଣଶିଵଲିଂଗଂପ୍ରପୂଜଯେତ୍ ଭର୍ଗଃ ପୁରୁଷରୂପୋ ହି ଭର୍ଗାପ୍ରକୃତିରୁଚ୍ଯତେ

ପିତା ଓ ମାତା ରୂପେ ଶିବଲିଙ୍ଗର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଭର୍ଗ ପୁରୁଷର ରୂପ ବୋଲି ଓ ଭର୍ଗା ପ୍ରକୃତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଅଵ୍ଯକ୍ତାଂତରଧିଷ୍ଠାନଂ ଗର୍ଭଃ ପୁରୁଷ ଉଚ୍ଯତେ ସୁଵ୍ଯକ୍ତାଂତରଧିଷ୍ଠାନଂଗର୍ଭଃ ପ୍ରକୃତିରୁଚ୍ଯତେ

ଅପ୍ରକଟ ଅନ୍ତର୍ନିବାସ ଯାହାର, ସେହି ଗର୍ଭକୁ ପୁରୁଷ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସ୍ପଷ୍ଟ ଅନ୍ତର୍ନିବାସ ଯାହାର, ସେହି ଗର୍ଭକୁ ପ୍ରକୃତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ପୁରୁଷତ୍ଵାଦିଗର୍ଭୋହିଗର୍ଭଵାଞ୍ଜନକୋଯତଃ ପୁରୁଷାତ୍ପ୍ରକୃତୋଯୁକ୍ତଂପ୍ରଥମଂଜନ୍ମକଥ୍ଯତେ

ଗର୍ଭ ପୁରୁଷ, କାରଣ ସେ ଉତ୍ପାଦକ। ପୁରୁଷ ଓ ପ୍ରକୃତି ଏକତ୍ର ହେଲେ ପ୍ରଥମ ଜନ୍ମ ହୁଏ।

ପ୍ରକୃତେର୍ଵ୍ଯକ୍ତତାଂଯାତଂଦ୍ଵିତୀଯଂ ଜନ୍ମ କଥ୍ଯତେ ଜନ୍ମଜଂତୁର୍ମୃତ୍ଯୁଜନ୍ମ ପୁରୁଷାତ୍ପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ

ପ୍ରକୃତି ପ୍ରକଟ ହେଲେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଜନ୍ମ ହୁଏ। ଜନ୍ମରୁ ଜନ୍ମିତ ପ୍ରାଣୀ, ପୁରୁଷ ଠାରୁ ମୃତ୍ୟୁ ପାଏ।

ଅନ୍ଯତୋଭାଵ୍ଯତେ ଽଵଶ୍ଯଂମାଯଯାଜନ୍ମକଥ୍ଯତେ ଜୀର୍ଯତେଜନ୍ମକାଲାଦ୍ଯତ୍ତସ୍ମାଜ୍ଜୀଵ ଇତି ସ୍ମୃତଃ

ଅନ୍ୟଥା, ମାୟା ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜନ୍ମ ହୁଏ। ଯାହା ଜନ୍ମିତ, ସମୟରେ ଶେଷ ହୁଏ, ଏହିପରି ଜୀବ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଜନ୍ମତେତନ୍ଯତେ ପାଶୈର୍ଜୀଵଶବ୍ଦାର୍ଥ ଏଵ ହି ଜନ୍ମପାଶନିଵୃତ୍ତ୍ଯର୍ଥଂଜନ୍ମଲିଂଗଂପ୍ରପୂଜଯେତ୍

ଜନ୍ମ ମାନେ ଆତ୍ମାକୁ ବନ୍ଧନରେ ପକାଇ ଦିଏ; 'ଜୀବ' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ଏହି ଅଟୁଟ ବନ୍ଧନ। ଏହି ଜନ୍ମର ବନ୍ଧନ ହଟାଇବା ପାଇଁ, ଜନ୍ମର ଚିହ୍ନକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଭଂ ଵୃଦ୍ଧିଂ ଗଚ୍ଛତୀତ୍ଯର୍ଥାଦ୍ଭଗଃପ୍ରକୃତିରୁଚ୍ଯତେ ପ୍ରାକୃତୈଃ ଶବ୍ଦମାତ୍ରାଦ୍ଯୈଃ ପ୍ରାକୃତେଂଦ୍ରିଯଭୋଜନାତ୍

'ଭ' ଅର୍ଥ ହେଉଛି ବୃଦ୍ଧି ହେବା, ଏହିଥିରୁ 'ଭଗ' କୁ ସ୍ୱରୂପ ବୋଲାଯାଏ। ସାଧାରଣ ଶବ୍ଦ ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ଉପାୟରେ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଆନନ୍ଦ ଦ୍ୱାରା, ଏହାକୁ ପ୍ରକୃତି ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।

ଭଗସ୍ଯେଦଂ ଭୋଗମିତି ଶବ୍ଦାର୍ଥୋ ମୁଖ୍ଯତଃ ଶ୍ରୁତଃ ମୁଖ୍ଯୋ ଭଗସ୍ତୁ ପ୍ରକୃତିର୍ଭଗଵାଞ୍ଛିଵ ଉଚ୍ଯତେ

'ଭଗ' ର ମୂଳ ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଭୋଗ କିମ୍ବା ଆନନ୍ଦ; ଏହି ଅର୍ଥ ମୁଖ୍ୟ ଭାବେ ଶୁଣାଯାଏ। ପ୍ରଧାନ 'ଭଗ' ହେଉଛି ପ୍ରକୃତି, ଏବଂ ଶିବଙ୍କୁ 'ଭଗବାନ୍' ବୋଲାଯାଏ।

ଭଗଵାନ୍ଭୋଗଦାତାହିନା ଽନ୍ଯୋଭୋଗପ୍ରଦାଯକଃ ଭଗସ୍ଵାମୀଚଭଗଵାନ୍ଭର୍ଗ ଇତ୍ଯୁଚ୍ଯତେବୁଧୈଃ

ଭଗବାନ୍ ହେଉଛନ୍ତି ଭୋଗ ଦେବାରେ ସମର୍ଥ; ଅନ୍ୟ କେହି ଏହି ଆନନ୍ଦ ଦେଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଭଗର ସ୍ୱାମୀକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ମାନେ 'ଭର୍ଗ' ବୋଲି କହନ୍ତି।

ଭଗେନସହିତଂଲିଂଗଂ ଭଗଂଲିଂଗେନସଂଯୁତମ୍ ଇହାମୁତ୍ରଚଭୋଗାର୍ଥଂନିତ୍ଯଭୋଗାର୍ଥମେଵ ଚ

ଭଗ ସହିତ ଯୋଗ ଥିବା ଲିଙ୍ଗ, କିମ୍ବା ଲିଙ୍ଗ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ଭଗ, ଏହି ଜନ୍ମରେ ଓ ପରଲୋକରେ ଭୋଗ ପାଇଁ, ଏବଂ ଚିରକାଳ ଭୋଗ ପାଇଁ ଅଟୁଟ ଅଟେ।

ଭଗଵଂତଂମହାଦେଵଂ ଶିଵଲିଂଗଂପ୍ରପୂଜଯେତ୍ ଲୋକପ୍ରସଵିତାସୂର୍ଯସ୍ତଚ୍ଚିହ୍ନଂ ପ୍ରସଵାଦ୍ଭଵେତ୍

ମହାଦେବଙ୍କୁ ଶିବଲିଙ୍ଗ ଭାବେ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଏହି ଚିହ୍ନ ସୃଷ୍ଟିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

ଲିଂଗାର୍ଥଗମକଂଚିହ୍ନଂଲିଂଗମିତ୍ଯଭିଧୀଯତେ

ଯେଉଁ ଚିହ୍ନ ଲିଙ୍ଗର ଅର୍ଥକୁ ବୁଝାଏ, ସେହି ଚିହ୍ନକୁ 'ଲିଙ୍ଗ' ବୋଲାଯାଏ।

ଲିଂଗମର୍ଥଂହିପୁରୁଷଂ ଶିଵଂଗମଯତୀତ୍ଯଦଃ ଶିଵଶକ୍ତ୍ଯୋଶ୍ଚଚିହ୍ନସ୍ଯମେଲନଂଲିଂଗମୁଚ୍ଯତେ

ଲିଙ୍ଗ ଅର୍ଥ ହେଉଛି ପୁରୁଷର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ, କାରଣ ଏହା ଶିବ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୁଏ। ଶିବ ଓ ଶକ୍ତି ଚିହ୍ନର ଏକତାକୁ 'ଲିଙ୍ଗ' ବୋଲାଯାଏ।

ସ୍ଵଚିହ୍ନପୂଜନାତ୍ପ୍ରୀତଶ୍ଚିହ୍ନକାର୍ଯଂ ନ ଵୀଯତେ ଚିହ୍ନକାର୍ଯଂତୁଜନ୍ମାଦିଜନ୍ମାଦ୍ଯଂଵିନିଵର୍ତତେ

ନିଜ ଚିହ୍ନକୁ ପୂଜିଲେ ଆନନ୍ଦ ମିଳେ; ଚିହ୍ନର କାର୍ଯ୍ୟ କେବେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ। ଜନ୍ମ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଚିହ୍ନର କାର୍ଯ୍ୟ ହଟିଯାଏ।

ପ୍ରାକୃତୈଃ ପୁରୁଷୈଶ୍ଚାପିବାହ୍ଯାଭ୍ଯଂତରସଂଭଵୈଃ ଷୋଡଶୈରୁପଚାରୈଶ୍ଚ ଶିଵଲିଂଗଂପ୍ରପୂଜଯେତ୍

ସାଧାରଣ ଲୋକ ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ ଉପାୟରେ, ବାହ୍ୟ ଓ ଆନ୍ତରିକ ଷୋଳ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ଶିବଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ଏଵମାଦିତ୍ଯଵାରେହିପୂଜାଜନ୍ମନିଵର୍ତିକା ଆଦିଵାରେମହାଲିଂଗଂପ୍ରଣଵେନୈଵପୂଜଯେତ୍

ଏଭଳି, ଆଦିତ୍ୟବାରରେ ପୂଜା କଲେ ଜନ୍ମ ହଟିଯାଏ; ପ୍ରଥମ ଦିନରେ ମହାଲିଙ୍ଗକୁ ପବିତ୍ର ମନ୍ତ୍ରରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ଆଦିଵାରେ ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯୈରଭିଷେକୋ ଵିଶିଷ୍ଯତେ ଗୋମଯଂଗୋଜଲଂକ୍ଷୀରଂଦଧ୍ଯାଜ୍ଯଂ ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯକମ୍

ପ୍ରଥମ ଦିନରେ ଗୋମୟ, ଗୋମୂତ୍ର, ଦୁଧ, ଦହି ଓ ଘିଅ — ଏହି ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ ବିଶେଷ ଭାବରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।

କ୍ଷୀରାଦ୍ଯଂଚପୃଥକ୍ଚ୍ଚୈଵମଧୁନାଚେକ୍ଷୁସାରକୈଃ ଗଵ୍ଯକ୍ଷୀରାନ୍ନନୈଵେଦ୍ଯଂପ୍ରଣଵେନୈଵକାରଯେତ୍

ଦୁଧ ଓ ଏହା ସହ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଦାର୍ଥ, ମଧୁ ଓ ଇଖୁରସ ସହିତ, ଗୋଦୁଧ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ନୈବେଦ୍ୟ ପବିତ୍ର ମନ୍ତ୍ରରେ ଦେବା ଉଚିତ।

ପ୍ରଣଵଂଧ୍ଵନିଲିଂଗଂତୁନାଦଲିଂଗଂସ୍ଵଯଂଭୁଵଃ ବିଂଦୁଲିଂଗଂ ତୁ ଯଂତ୍ରଂସ୍ଯାନ୍ମକାରଂତୁପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍

ଧ୍ୱନି ର ଲିଙ୍ଗ ହେଉଛି ପବିତ୍ର ମନ୍ତ୍ର; ନାଦ ର ଲିଙ୍ଗ ସ୍ୱୟଂଭୂ; ବିନ୍ଦୁ ର ଲିଙ୍ଗ ହେଉଛି ଯନ୍ତ୍ର, ଏବଂ 'ମ' ଅକ୍ଷର ସ୍ଥିର ଅଟେ।