ଶିଵପୁରାଣମ୍

ପୁରୁଷାଣାଂ ଚ ନାରୀଣାମଧିକାରୋତ୍ର ନିଶ୍ଚିତମ୍ ନଦ୍ଯାଂ ତଡାଗେ କୂପେ ଵା ଜଲାଂତର୍ମୃଦମାହରେତ୍

ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ, ଦୁହିଁଠାରେ ଏହି ଅଧିକାର ନିଶ୍ଚିତ; ନଦୀ, ପୋଖରୀ କିମ୍ବା କୁଆଁରୁ ଜଳ ତଳର ମାଟି ଆଣିବା ଉଚିତ।

ସଂଶୋଧ୍ଯ ଗଂଧଚୂର୍ଣେନ ପେଷଯିତ୍ଵା ସୁମଂଡପେ ହସ୍ତେନ ପ୍ରତିମାଂ କୁର୍ଯାତ୍କ୍ଷୀରେଣ ଚ ସୁସଂସ୍କୃତାମ୍

ସେ ମାଟିକୁ ସୁଗନ୍ଧ ଚୂର୍ଣ୍ଣରେ ଶୁଧ୍ଧ କରି, ସୁପରିସ୍କୃତ ମଣ୍ଡପରେ ଭଲଭାବେ ଚକୁଟି କରି, ହାତରେ ଦୁଧ ମିଶାଇ ଭଲ ଭାବେ ପ୍ରତିମା ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।

ଅଂଗପ୍ରତ୍ଯଂଗକୋପେତାମାଯୁଧୈଶ୍ଚ ସମନ୍ଵିତାମ୍ ପଦ୍ମାସନସ୍ଥିତାଂ କୃତ୍ଵା ପୂଜଯେଦାଦରେଣ ହି

ସମସ୍ତ ଅଂଗ ଓ ଉପଅଂଗ ସହିତ, ଅସ୍ତ୍ର ଶସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ପଦ୍ମାସନରେ ବସାଇ, ଆଦର ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଵିଘ୍ନେଶାଦିତ୍ଯଵିଷ୍ଣୂନାମଂବାଯାଶ୍ଚ ଶିଵସ୍ଯ ଚ ଶିଵସ୍ଯଶିଵଲିଂଗଂ ଚ ସର୍ଵଦା ପୂଜଯେଦ୍ଦ୍ଵିଜ

ବିଘ୍ନେଶ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବିଷ୍ଣୁ, ମା ଓ ଶିବ ଏବଂ ଶିବଲିଙ୍ଗକୁ ସଦା ପୂଜା କରିବା ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।

ଷୋଡଶୈରୁପଚାରୈଶ୍ଚ କୁର୍ଯାତ୍ତତ୍ଫଲସିଦ୍ଧଯେ ପୁଷ୍ପେଣ ପ୍ରୋକ୍ଷଣଂ କୁର୍ଯାଦଭିଷେକଂ ସମଂତ୍ରକମ୍

ଅଭିଷ୍ଟ ଫଳ ପାଇଁ ଷୋଡଶ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା, ପୁଷ୍ପରେ ଛିଟା ଦେଇବା ଓ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ।

ଶାଲ୍ଯନ୍ନେନୈଵ ନୈଵେଦ୍ଯଂ ସର୍ଵଂ କୁଡଵମାନତଃ ଗୃହେ ତୁ କୁଡଵଂ ଜ୍ଞେଯଂ ମାନୁଷେ ପ୍ରସ୍ଥମିଷ୍ଯତେ

ପୂଜା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ନୈବେଦ୍ୟ ଚାଉଳ ଭୋଜନ ଦ୍ୱାରା, କୁଡ଼ଭ ମାପରେ ଦେବା ଉଚିତ। ଘରେ କୁଡ଼ଭ ମାପ ହିସାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ, ମଣିଷମାନେ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ଥ ମାପ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।

ଦୈଵେ ପ୍ରସ୍ଥତ୍ରଯଂ ଯୋଗ୍ଯଂ ସ୍ଵଯଂଭୋଃ ପ୍ରସ୍ଥପଞ୍ଚକମ୍ ଏଵଂ ପୂର୍ଣଫଲଂ ଵିଦ୍ଯାଦଧିକଂ ଵୈ ଦ୍ଵଯଂ ତ୍ରଯମ୍

ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ତିନି ପ୍ରସ୍ଥ ଯୋଗ୍ୟ, ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ପାଇଁ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରସ୍ଥ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ଦେଲେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ମିଳେ, ଦୁଇ କିମ୍ବା ତିନି ଅଧିକ ଦେଲେ ତାହାଠାରୁ ବେଶି ଫଳ ମିଳେ।

ସହସ୍ରପୂଜଯା ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଲୋକଂ ଲଭେଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ ଦ୍ଵାଦଶାଂଗୁଲମାଯାମଂ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ଚ ତତୋ ଽଧିକମ୍

ହଜାରଥର ପୂଜା କଲେ, ନିଶ୍ଚୟ ଦ୍ୱିଜ ଲୋକେ ସତ୍ୟଲୋକ ପାଇଥାଏ। ଏହାର ମାପ ଦ୍ୱାଦଶ ଆଙ୍ଗୁଳ ଲମ୍ବା, କିମ୍ବା ଏହାଠାରୁ ଦୁଇଗୁଣା କିମ୍ବା ଅଧିକ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ।

ପ୍ରମାଣମଂଗୁଲସ୍ଯୈକଂ ତଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ପଞ୍ଚକତ୍ରଯମ୍ ଅଯୋଦାରୁକୃତଂ ପାତ୍ରଂ ଶିଵମିତ୍ଯୁଚ୍ଯତେ ବୁଧୈଃ

ଏକ ଆଙ୍ଗୁଳ ଉପରେ ତିନି ପଞ୍ଚକ ମାପ ହୁଏ। ଲୋହା କିମ୍ବା କାଠରେ ତିଆରି ପାତ୍ରକୁ ପଣ୍ଡିତମାନେ 'ଶିବ' ବୋଲି କହନ୍ତି।

ତଦଷ୍ଟଭାଗଃ ପ୍ରସ୍ଥଃ ସ୍ଯାତ୍ତଚ୍ଚତୁଃକୁଡଵଂ ମତମ୍ ଦଶପ୍ରସ୍ଥଂ ଶତପ୍ରସ୍ଥଂ ସହସ୍ରପ୍ରସ୍ଥମେଵ ଚ

ପ୍ରସ୍ଥର ଅଷ୍ଟମଂଶକୁ ପ୍ରସ୍ଥ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ। ଏହା ଚାରି କୁଡ଼ଭ ହୁଏ, ଦଶ ପ୍ରସ୍ଥ, ଶତ ପ୍ରସ୍ଥ ଏବଂ ହଜାର ପ୍ରସ୍ଥ ମଧ୍ୟ ହୁଏ।

ଜଲତୈଲାଦିଗଂଧାନାଂ ଯଥାଯୋଗ୍ଯଂ ଚ ମାନତଃ ମାନୁଷାର୍ଷସ୍ଵଯଂଭୂନାଂ ମହାପୂଜେତି କଥ୍ଯତେ

ପାଣି, ତେଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ ପାଇଁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ମାପ ଦେଖିବା ଉଚିତ। ମଣିଷ, ଋଷି ଓ ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ମହାପୂଜା ବର୍ଣ୍ଣିତ।

ଅଭିଷେକାଦାତ୍ମଶୁଦ୍ଧିର୍ଗଂଧାତ୍ପୁଣ୍ଯମଵାପ୍ଯତେ ଆଯୁସ୍ତୃପ୍ତିଶ୍ଚ ନୈଵେଦ୍ଯାଦ୍ଧୂପାଦର୍ଥମଵାପ୍ଯତେ

ଅଭିଷେକ ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ, ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ନୈବେଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଆୟୁ ଓ ତୃପ୍ତି ମିଳେ, ଧୂପ ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ହୁଏ।

ଦୀପାଜ୍ଜ୍ଞାନମଵାପ୍ନୋତି ତାଂବୂଲାଦ୍ଭୋଗମାପ୍ନୁଯାତ୍ ତସ୍ମାତ୍ସ୍ନାନାଦିକଂ ଷଟ୍କଂ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ପ୍ରସାଧଯେତ୍

ଦୀପ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ ମିଳେ, ତାମ୍ବୁଳ ଦ୍ୱାରା ଭୋଗ ମିଳେ। ତେଣୁ ସ୍ନାନ ଆଦି ଛଅଟି କାର୍ଯ୍ୟ କୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ।

ନମସ୍କାରୋ ଜପଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵାଭୀଷ୍ଟପ୍ରଦାଵୁଭୌ ପୂଜାନ୍ତେ ଚ ସଦାକାର୍ଯୌ ଭୋଗମୋକ୍ଷାର୍ଥିଭିର୍ନରୈଃ

ନମସ୍କାର ଓ ଜପ, ଦୁହିଁ ମିଳି ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ପୂଜା ଶେଷରେ ଭୋଗ କିମ୍ବା ମୋକ୍ଷ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକମାନେ ଏହା ସଦା କରିବା ଉଚିତ।

ସଂପୂଜ୍ଯ ମନସା ପୂର୍ଵଂ କୁର୍ଯାତ୍ତତ୍ତତ୍ସଦା ନରଃ ଦେଵାନାଂ ପୂଜଯା ଚୈଵ ତତ୍ତଲ୍ଲୋକମଵାପ୍ନୁଯାତ୍

ପ୍ରଥମେ ମନରେ ପୂଜା କରି, ପରେ ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ସଦା କରିବା ଉଚିତ। ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ ସେମାନଙ୍କ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।

ତଦଵାଂତରଲୋକେ ଚ ଯଥେଷ୍ଟଂ ଭୋଗ୍ଯମାପ୍ଯତେ ତଦ୍ଵିଶେଷାନ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁତ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଦ୍ଵିଜାଃ

ସେଇ ମଧ୍ୟ ଲୋକରେ ଇଚ୍ଛାମତ ଭୋଗ ମିଳେ। ଏହାର ବିଶେଷତା ମୁଁ କହିବି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଶୁଣ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ।

ଵିଘ୍ନେଶପୂଜଯା ସମ୍ଯଗ୍ଭୂର୍ଲୋକେ ଽଭୀଷ୍ଟମାପ୍ନୁଯାତ୍ ଶୁକ୍ରଵାରେ ଚତୁର୍ଥ୍ଯାଂ ଚ ସିତେ ଶ୍ରାଵଣଭାଦ୍ରକେ

ଠିକ୍ ଭାବେ ବିଘ୍ନେଶଙ୍କ ପୂଜା କଲେ ଭୂଲୋକରେ ଚାହିଦା ଫଳ ମିଳେ। ବିଶେଷ କରି ଶୁକ୍ରବାର କିମ୍ବା ଶ୍ରାବଣ କିମ୍ବା ଭାଦ୍ରପଦର ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଥୀରେ।

ଭିଷଗୃକ୍ଷେ ଧନୁର୍ମାସେ ଵିଘ୍ନେଶଂ ଵିଧିଵଦ୍ଯଜେତ୍ ଶତଂ ପୂଜାସହସ୍ରଂ ଵା ତତ୍ସଂଖ୍ଯାକଦିନୈର୍ଵ୍ରଜେତ୍

ବୈଦ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ଧନୁ ମାସରେ ବିଧିମତ ଭାବେ ବିଘ୍ନେଶଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଶତ କିମ୍ବା ହଜାର ପୂଜା ଯେତେ ଦିନ ଲାଗିବ, ସେତେ ଦିନରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଦେଵାଗ୍ନିଶ୍ରଦ୍ଧଯା ନିତ୍ଯଂ ପୁତ୍ରଦଂ ଚେଷ୍ଟଦଂ ନୃଣାମ୍ ସର୍ଵପାପପ୍ରଶମନଂ ତତ୍ତଦ୍ଦୁରିତନାଶନମ୍

ଦେବତା ଓ ଅଗ୍ନିର ପୂଜା ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ସଦା କଲେ ପୁଅ ଓ ଆବଶ୍ୟକ ଜିନିଷ ମିଳେ, ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୁଏ, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦୁଃଖ ନଶ୍ୱ।

ଵାରପୂଜାଂଶିଵାଦୀନାମାତ୍ମଶୁଦ୍ଧିପ୍ରଦାଂ ଵିଦୁଃ ତୀଥିନକ୍ଷତ୍ରଯୋଗାନାମାଧାରଂ ସାର୍ଵକାମିକମ୍

ସପ୍ତାହର ଦିନରେ ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପୂଜା ଆତ୍ମଶୁଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ। ଏହା ତିଥି, ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ଯୋଗ ଆଦି ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣର ଆଧାର।

ତଥା ବୃଦ୍ଧିକ୍ଷଯାଭାଵାତ୍ପୂର୍ଣବ୍ରହ୍ମାତ୍ମକଂ ଵିଦୁଃ ଉଦଯାଦୁଦଯଂ ଵାରୋ ବ୍ରହ୍ମପ୍ରଭୃତି କର୍ମଣାମ୍

ଏଭଳି, ବୃଦ୍ଧି କିମ୍ବା କ୍ଷୟ ନଥିବାରୁ, ଏହାକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱର ରୂପ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟରୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦିନ, ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି କାର୍ଯ୍ୟର ଆଧାର।

ତିଥ୍ଯାଦୌ ଦେଵପୂଜା ହି ପୂର୍ଣଭୋଗପ୍ରଦା ନୃଣାମ୍ ପୂର୍ଵଭାଗଃ ପିତ୍ଃଣାଂ ତୁ ନିଶି ଯୁକ୍ତଃ ପ୍ରଶସ୍ଯତେ

ତିଥି ଆଦି ଦିନରେ ଦେବପୂଜା ମଣିଷଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୋଗ ଦେଇଥାଏ। ପୂର୍ବ ଅଂଶ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ, ବିଶେଷ କରି ରାତିରେ ଉତ୍ତମ।

ପରଭାଗସ୍ତୁ ଦେଵାନାଂ ଦିଵା ଯୁକ୍ତଃ ପ୍ରଶାସ୍ଯତେ ଉଦଯଵ୍ଯାପିନୀ ଗ୍ରାହ୍ଯା ମଧ୍ଯାହ୍ନେ ଯଦି ସା ତିଥିଃ

ପରେ ଅଂଶ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ, ବିଶେଷ କରି ଦିନେ ଉତ୍ତମ। ଯଦି ତିଥି ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ, ତେବେ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଦେଵକାର୍ଯେ ତଥା ଗ୍ରାହ୍ଯାସ୍ଥିତି ଋକ୍ଷାଦିକାଃ ଶୁଭାଃ ସମ୍ଯଗ୍ଵିଚାର୍ଯ ଵାରାଦୀନ୍କୁର୍ଯାତ୍ପୂଜାଜପାଦିକମ୍

ଦେବତାଙ୍କର କାମରେ ଶୁଭ ତାରା, ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଶୁଭ ସମୟକୁ ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରି, ଠିକ୍ ଦିନରେ ପୂଜା, ଜପ ଓ ଅନ୍ୟ ଆଚାର କରିବା ଉଚିତ।

ପୂଜାର୍ଯତେ ହ୍ଯନେନେତି ଵେଦେଷ୍ଵର୍ଥସ୍ଯ ଯୋଜନା ପୂର୍ଣଭୋଗଫଲସିଦ୍ଧିଶ୍ଚ ଜାଯତେ ତେନ କର୍ମଣା

ବେଦରେ କୁହାଯାଇଛି, ଏହିପରି ଉପାୟରେ ପୂଜା କରାଯାଏ; ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅର୍ଥକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ଲାଗୁ କଲେ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୋଗ ଓ ଫଳ ମିଳେ।

ମନୋଭାଵାଂସ୍ତଥା ଜ୍ଞାନମିଷ୍ଟଭୋଗାର୍ଥଯୋଜନାତ୍ ପୂଜାଶବ୍ଦର୍ଥ ଏଵଂ ହି ଵିଶ୍ରୁତୋ ଲୋକଵେଦଯୋଃ

‘ପୂଜା’ ଶବ୍ଦଟି ସାଧାରଣ ଓ ବେଦ ଦୁଇଁଠି ମଧ୍ୟ ଖ୍ୟାତ, କାହିଁକିନା ଇଚ୍ଛିତ ଭୋଗ ପାଇଁ ମନର ଭାବ ଓ ଜ୍ଞାନକୁ ଲାଗୁ କରାଯାଏ।

ନିତ୍ଯନୈମିତ୍ତିକଂ କାଲାତ୍ସଦ୍ଯଃ କାମ୍ଯେ ସ୍ଵନୁଷ୍ଠିତେ ନିତ୍ଯଂ ମାସଂ ଚ ପକ୍ଷଂ ଚ ଵର୍ଷଂ ଚୈଵ ଯଥାକ୍ରମମ୍

ନିତ୍ୟ ଓ ନୈମିତ୍ତିକ କାର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ସମୟରେ କରିବା ଉଚିତ; ଇଚ୍ଛାପୂର୍ତ୍ତି ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ ତୁରନ୍ତ କରିବା ଦରକାର, ଯେଉଁଠି ନିତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦିନକୁ, ମାସକୁ, ପକ୍ଷକୁ, ବର୍ଷକୁ ଅନୁସାରେ କରାଯାଏ।

ତତ୍ତତ୍କର୍ମଫଲପ୍ରାପ୍ତିସ୍ତାଦୃକ୍ପାପକ୍ଷଯଃ କ୍ରମାତ୍ ମହାଗଣପତେଃ ପୂଜା ଚତୁର୍ଥ୍ଯାଂ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷକେ

ପ୍ରତ୍ୟେକ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ତାହାଅନୁଯାୟୀ ମିଳେ, ଓ ପାପ କ୍ରମେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ମହାଗଣପତିଙ୍କ ପୂଜା କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଥୀ ତିଥିରେ କରିବା ଉଚିତ।

ପକ୍ଷପାପକ୍ଷଯକରୀ ପକ୍ଷଭୋଗଫଲପ୍ରଦା ଚୈତ୍ରେ ଚତୁର୍ଥ୍ଯାଂ ପୂଜା ଚ କୃତା ମାସଫଲପ୍ରଦା

ଏହି ପୂଜା ପକ୍ଷର ପାପ ଦୂର କରେ ଓ ପକ୍ଷର ଭୋଗର ଫଳ ଦିଏ; ଚୈତ୍ର ମାସର ଚତୁର୍ଥୀ ତିଥିରେ କଲେ, ଏହା ମାସର ଫଳ ଦିଏ।