ଶିଵପୁରାଣମ୍

ବଂଧୁରାଜଭଯାଦ୍ବୁଦ୍ଧିଶ୍ରଦ୍ଧା ସା ଚ କନୀଯସୀ ସର୍ଵାଭାଵେ ଦରିଦ୍ରସ୍ତୁ ଵାଚା ଵା କର୍ମଣା ଯଜେତ୍

ସମ୍ବନ୍ଧୀ କିମ୍ବା ରାଜାଙ୍କ ଭୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଅତି କମ୍; ଯଦି କିଛି ନାହିଁ, ତେବେ ଦରିଦ୍ର ଲୋକେ ମଧ୍ୟ କଥା କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିପାରିବେ।

ଵାଚିକଂ ଯଜନଂ ଵିଦ୍ଯାନ୍ମଂତ୍ରସ୍ତୋତ୍ରଜପାଦିକମ୍ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଵ୍ରତାଦ୍ଯଂ ହି କାଯିକଂ ଯଜନଂ ଵିଦୁଃ

ମନ୍ତ୍ର, ସ୍ତୋତ୍ର, ଜପ ଇତ୍ୟାଦି ଉଚ୍ଚାରଣ ଯାହାକୁ ବାଚିକ ପୂଜା କୁହାଯାଏ; ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା, ବ୍ରତ ଓ ଏପରି ଯାହାକୁ କାୟିକ ପୂଜା ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।

ଯେନ କେନାପ୍ଯୁପାଯେନ ହ୍ଯଲ୍ପଂ ଵା ଯଦି ଵା ବହୁ ଦେଵତାର୍ପଣବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଚ କୃତଂ ଭୋଗାଯ କଲ୍ପତେ

ଯେଉଁଠି ଯେପରି ଉପାୟରେ, କମ୍ କିମ୍ବା ବେଶି, ଯେଉଁ ଜିନିଷ ଦେବତାକୁ ଉପହାର ଭାବେ ଦିଆଯାଏ, ସେଠି ସେ ଭୋଗ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ।

ତପଶ୍ଚର୍ଯା ଚ ଦାନଂ ଚ କର୍ତଵ୍ଯମୁଭଯଂ ସଦା ପ୍ରତିଶ୍ରଯଂ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯଂ ସ୍ଵଵର୍ଣଗୁଣଶୋଭିତମ୍

ତପସ୍ୟା ଓ ଦାନ ସଦା କରିବା ଉଚିତ; ନିଜ ଜାତିର ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ ଆଶ୍ରୟ ଦେବା ଉଚିତ।

ଦେଵାନାଂ ତୃପ୍ତଯେ ଽତ୍ଯର୍ଥଂ ସର୍ଵଭୋଗପ୍ରଦଂ ବୁଧୈଃ ଇହା ଽମୁତ୍ରୋତ୍ତମଂ ଜନ୍ମସଦାଭୋଗଂ ଲଭେଦ୍ବୁଧଃ ଈଶ୍ଵରାର୍ପଣବୁଦ୍ଧ୍ଯା ହି କୃତ୍ଵା ମୋକ୍ଷଫଲଂ ଲଭେତ୍

ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି ଯେ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଦେଲେ ଏହି ଜନ୍ମ ଓ ପରଜନ୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ମିଳେ; ଭଗବାନଙ୍କୁ ଉପହାର ଭାବେ ଦେଲେ ମୋକ୍ଷ ଫଳ ମିଳେ।

ଯ ଇମଂ ପଠତେ ଽଧ୍ଯାଯଂ ଯଃ ଶୃଣୋତି ସଦା ନରଃ ତସ୍ଯ ଵୈଧର୍ମବୁଦ୍ଧିଶ୍ଚ ଜ୍ଞାନସିଦ୍ଧିଃ ପ୍ରଜାଯତେ

ଯେଉଁ ଲୋକେ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟକୁ ପଢ଼ନ୍ତି କିମ୍ବା ସଦା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ନିର୍ମଳ ବୁଧି ଓ ଜ୍ଞାନ ସିଦ୍ଧି ହୁଏ।

ପାର୍ଥିଵପ୍ରତିମାପୂଜାଵିଧାନଂ ବ୍ରୂହି ସତ୍ତମ ଯେନ ପୂଜାଵିଧାନେନ ସର୍ଵାଭିଷ୍ଟମଵାପ୍ଯତେ

ହେ ଉତ୍ତମ, ମାଟିର ପ୍ରତିମା ପୂଜା କେମିତି କରିବା ଯାଏ, ଯାହା ଠାରୁ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ, ତାହା କୁହ।

ସୁସାଧୁପୃଷ୍ଟଂ ଯୁଷ୍ମାଭିଃ ସଦା ସର୍ଵାର୍ଥଦାଯକମ୍ ସଦ୍ଯୋ ଦୁଃଖସ୍ଯ ଶମନଂ ଶୃଣୁତ ପ୍ରବ୍ରଵୀମି ଵଃ

ତୁମେ ଭଲ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ; ଏହା ସଦା ସମସ୍ତ ଲାଭ ଦେଇଥାଏ। ଏହା ଶୁଣ, ମୁଁ କହୁଛି, ଯାହା ତୁରନ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ।

ଅପମୃତ୍ଯୁହରଂ କାଲମୃତ୍ଯୋଶ୍ଚାପି ଵିନାଶନମ୍ ସଦ୍ଯଃ କଲତ୍ରପୁତ୍ରାଦିଧନଧାନ୍ଯପ୍ରଦଂ ଦ୍ଵିଜାଃ

ଏହା ଅକାଳମୃତ୍ୟୁ ଦୂର କରେ ଓ କାଳମୃତ୍ୟୁକୁ ନଶ୍ୱନ କରେ; ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଏହା ତୁରନ୍ତ ଜନାନୀ, ପୁତ୍ର, ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟ ଦେଇଥାଏ।

ଅନ୍ନାଦିଭୋଜ୍ଯଂ ଵସ୍ତ୍ରାଦିସର୍ଵମୁତ୍ପଦ୍ଯତେ ଯତଃ ତତୋ ମୃଦାଦିପ୍ରତିମାପୂଜାଭୀଷ୍ଟପ୍ରଦା ଭୁଵି

ଯେଉଁଠାରୁ ଅନ୍ନ ଓ ଭୋଜ୍ୟ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେଥିପାଇଁ ମାଟି ଓ ଏପରି ଦ୍ରବ୍ୟର ପ୍ରତିମା ପୂଜା ଭୂମିରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ।

ପୁରୁଷାଣାଂ ଚ ନାରୀଣାମଧିକାରୋତ୍ର ନିଶ୍ଚିତମ୍ ନଦ୍ଯାଂ ତଡାଗେ କୂପେ ଵା ଜଲାଂତର୍ମୃଦମାହରେତ୍

ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ, ଦୁହିଁଠାରେ ଏହି ଅଧିକାର ନିଶ୍ଚିତ; ନଦୀ, ପୋଖରୀ କିମ୍ବା କୁଆଁରୁ ଜଳ ତଳର ମାଟି ଆଣିବା ଉଚିତ।

ସଂଶୋଧ୍ଯ ଗଂଧଚୂର୍ଣେନ ପେଷଯିତ୍ଵା ସୁମଂଡପେ ହସ୍ତେନ ପ୍ରତିମାଂ କୁର୍ଯାତ୍କ୍ଷୀରେଣ ଚ ସୁସଂସ୍କୃତାମ୍

ସେ ମାଟିକୁ ସୁଗନ୍ଧ ଚୂର୍ଣ୍ଣରେ ଶୁଧ୍ଧ କରି, ସୁପରିସ୍କୃତ ମଣ୍ଡପରେ ଭଲଭାବେ ଚକୁଟି କରି, ହାତରେ ଦୁଧ ମିଶାଇ ଭଲ ଭାବେ ପ୍ରତିମା ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।

ଅଂଗପ୍ରତ୍ଯଂଗକୋପେତାମାଯୁଧୈଶ୍ଚ ସମନ୍ଵିତାମ୍ ପଦ୍ମାସନସ୍ଥିତାଂ କୃତ୍ଵା ପୂଜଯେଦାଦରେଣ ହି

ସମସ୍ତ ଅଂଗ ଓ ଉପଅଂଗ ସହିତ, ଅସ୍ତ୍ର ଶସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ପଦ୍ମାସନରେ ବସାଇ, ଆଦର ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଵିଘ୍ନେଶାଦିତ୍ଯଵିଷ୍ଣୂନାମଂବାଯାଶ୍ଚ ଶିଵସ୍ଯ ଚ ଶିଵସ୍ଯଶିଵଲିଂଗଂ ଚ ସର୍ଵଦା ପୂଜଯେଦ୍ଦ୍ଵିଜ

ବିଘ୍ନେଶ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବିଷ୍ଣୁ, ମା ଓ ଶିବ ଏବଂ ଶିବଲିଙ୍ଗକୁ ସଦା ପୂଜା କରିବା ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।

ଷୋଡଶୈରୁପଚାରୈଶ୍ଚ କୁର୍ଯାତ୍ତତ୍ଫଲସିଦ୍ଧଯେ ପୁଷ୍ପେଣ ପ୍ରୋକ୍ଷଣଂ କୁର୍ଯାଦଭିଷେକଂ ସମଂତ୍ରକମ୍

ଅଭିଷ୍ଟ ଫଳ ପାଇଁ ଷୋଡଶ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା, ପୁଷ୍ପରେ ଛିଟା ଦେଇବା ଓ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ।

ଶାଲ୍ଯନ୍ନେନୈଵ ନୈଵେଦ୍ଯଂ ସର୍ଵଂ କୁଡଵମାନତଃ ଗୃହେ ତୁ କୁଡଵଂ ଜ୍ଞେଯଂ ମାନୁଷେ ପ୍ରସ୍ଥମିଷ୍ଯତେ

ପୂଜା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ନୈବେଦ୍ୟ ଚାଉଳ ଭୋଜନ ଦ୍ୱାରା, କୁଡ଼ଭ ମାପରେ ଦେବା ଉଚିତ। ଘରେ କୁଡ଼ଭ ମାପ ହିସାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ, ମଣିଷମାନେ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ଥ ମାପ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।

ଦୈଵେ ପ୍ରସ୍ଥତ୍ରଯଂ ଯୋଗ୍ଯଂ ସ୍ଵଯଂଭୋଃ ପ୍ରସ୍ଥପଞ୍ଚକମ୍ ଏଵଂ ପୂର୍ଣଫଲଂ ଵିଦ୍ଯାଦଧିକଂ ଵୈ ଦ୍ଵଯଂ ତ୍ରଯମ୍

ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ତିନି ପ୍ରସ୍ଥ ଯୋଗ୍ୟ, ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ପାଇଁ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରସ୍ଥ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ଦେଲେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ମିଳେ, ଦୁଇ କିମ୍ବା ତିନି ଅଧିକ ଦେଲେ ତାହାଠାରୁ ବେଶି ଫଳ ମିଳେ।

ସହସ୍ରପୂଜଯା ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଲୋକଂ ଲଭେଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ ଦ୍ଵାଦଶାଂଗୁଲମାଯାମଂ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ଚ ତତୋ ଽଧିକମ୍

ହଜାରଥର ପୂଜା କଲେ, ନିଶ୍ଚୟ ଦ୍ୱିଜ ଲୋକେ ସତ୍ୟଲୋକ ପାଇଥାଏ। ଏହାର ମାପ ଦ୍ୱାଦଶ ଆଙ୍ଗୁଳ ଲମ୍ବା, କିମ୍ବା ଏହାଠାରୁ ଦୁଇଗୁଣା କିମ୍ବା ଅଧିକ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ।

ପ୍ରମାଣମଂଗୁଲସ୍ଯୈକଂ ତଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ପଞ୍ଚକତ୍ରଯମ୍ ଅଯୋଦାରୁକୃତଂ ପାତ୍ରଂ ଶିଵମିତ୍ଯୁଚ୍ଯତେ ବୁଧୈଃ

ଏକ ଆଙ୍ଗୁଳ ଉପରେ ତିନି ପଞ୍ଚକ ମାପ ହୁଏ। ଲୋହା କିମ୍ବା କାଠରେ ତିଆରି ପାତ୍ରକୁ ପଣ୍ଡିତମାନେ 'ଶିବ' ବୋଲି କହନ୍ତି।

ତଦଷ୍ଟଭାଗଃ ପ୍ରସ୍ଥଃ ସ୍ଯାତ୍ତଚ୍ଚତୁଃକୁଡଵଂ ମତମ୍ ଦଶପ୍ରସ୍ଥଂ ଶତପ୍ରସ୍ଥଂ ସହସ୍ରପ୍ରସ୍ଥମେଵ ଚ

ପ୍ରସ୍ଥର ଅଷ୍ଟମଂଶକୁ ପ୍ରସ୍ଥ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ। ଏହା ଚାରି କୁଡ଼ଭ ହୁଏ, ଦଶ ପ୍ରସ୍ଥ, ଶତ ପ୍ରସ୍ଥ ଏବଂ ହଜାର ପ୍ରସ୍ଥ ମଧ୍ୟ ହୁଏ।

ଜଲତୈଲାଦିଗଂଧାନାଂ ଯଥାଯୋଗ୍ଯଂ ଚ ମାନତଃ ମାନୁଷାର୍ଷସ୍ଵଯଂଭୂନାଂ ମହାପୂଜେତି କଥ୍ଯତେ

ପାଣି, ତେଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ ପାଇଁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ମାପ ଦେଖିବା ଉଚିତ। ମଣିଷ, ଋଷି ଓ ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ମହାପୂଜା ବର୍ଣ୍ଣିତ।

ଅଭିଷେକାଦାତ୍ମଶୁଦ୍ଧିର୍ଗଂଧାତ୍ପୁଣ୍ଯମଵାପ୍ଯତେ ଆଯୁସ୍ତୃପ୍ତିଶ୍ଚ ନୈଵେଦ୍ଯାଦ୍ଧୂପାଦର୍ଥମଵାପ୍ଯତେ

ଅଭିଷେକ ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ, ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ନୈବେଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଆୟୁ ଓ ତୃପ୍ତି ମିଳେ, ଧୂପ ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ହୁଏ।

ଦୀପାଜ୍ଜ୍ଞାନମଵାପ୍ନୋତି ତାଂବୂଲାଦ୍ଭୋଗମାପ୍ନୁଯାତ୍ ତସ୍ମାତ୍ସ୍ନାନାଦିକଂ ଷଟ୍କଂ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ପ୍ରସାଧଯେତ୍

ଦୀପ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ ମିଳେ, ତାମ୍ବୁଳ ଦ୍ୱାରା ଭୋଗ ମିଳେ। ତେଣୁ ସ୍ନାନ ଆଦି ଛଅଟି କାର୍ଯ୍ୟ କୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ।

ନମସ୍କାରୋ ଜପଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵାଭୀଷ୍ଟପ୍ରଦାଵୁଭୌ ପୂଜାନ୍ତେ ଚ ସଦାକାର୍ଯୌ ଭୋଗମୋକ୍ଷାର୍ଥିଭିର୍ନରୈଃ

ନମସ୍କାର ଓ ଜପ, ଦୁହିଁ ମିଳି ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ପୂଜା ଶେଷରେ ଭୋଗ କିମ୍ବା ମୋକ୍ଷ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକମାନେ ଏହା ସଦା କରିବା ଉଚିତ।

ସଂପୂଜ୍ଯ ମନସା ପୂର୍ଵଂ କୁର୍ଯାତ୍ତତ୍ତତ୍ସଦା ନରଃ ଦେଵାନାଂ ପୂଜଯା ଚୈଵ ତତ୍ତଲ୍ଲୋକମଵାପ୍ନୁଯାତ୍

ପ୍ରଥମେ ମନରେ ପୂଜା କରି, ପରେ ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ସଦା କରିବା ଉଚିତ। ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ ସେମାନଙ୍କ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।

ତଦଵାଂତରଲୋକେ ଚ ଯଥେଷ୍ଟଂ ଭୋଗ୍ଯମାପ୍ଯତେ ତଦ୍ଵିଶେଷାନ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁତ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଦ୍ଵିଜାଃ

ସେଇ ମଧ୍ୟ ଲୋକରେ ଇଚ୍ଛାମତ ଭୋଗ ମିଳେ। ଏହାର ବିଶେଷତା ମୁଁ କହିବି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଶୁଣ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ।

ଵିଘ୍ନେଶପୂଜଯା ସମ୍ଯଗ୍ଭୂର୍ଲୋକେ ଽଭୀଷ୍ଟମାପ୍ନୁଯାତ୍ ଶୁକ୍ରଵାରେ ଚତୁର୍ଥ୍ଯାଂ ଚ ସିତେ ଶ୍ରାଵଣଭାଦ୍ରକେ

ଠିକ୍ ଭାବେ ବିଘ୍ନେଶଙ୍କ ପୂଜା କଲେ ଭୂଲୋକରେ ଚାହିଦା ଫଳ ମିଳେ। ବିଶେଷ କରି ଶୁକ୍ରବାର କିମ୍ବା ଶ୍ରାବଣ କିମ୍ବା ଭାଦ୍ରପଦର ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଥୀରେ।

ଭିଷଗୃକ୍ଷେ ଧନୁର୍ମାସେ ଵିଘ୍ନେଶଂ ଵିଧିଵଦ୍ଯଜେତ୍ ଶତଂ ପୂଜାସହସ୍ରଂ ଵା ତତ୍ସଂଖ୍ଯାକଦିନୈର୍ଵ୍ରଜେତ୍

ବୈଦ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ଧନୁ ମାସରେ ବିଧିମତ ଭାବେ ବିଘ୍ନେଶଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଶତ କିମ୍ବା ହଜାର ପୂଜା ଯେତେ ଦିନ ଲାଗିବ, ସେତେ ଦିନରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଦେଵାଗ୍ନିଶ୍ରଦ୍ଧଯା ନିତ୍ଯଂ ପୁତ୍ରଦଂ ଚେଷ୍ଟଦଂ ନୃଣାମ୍ ସର୍ଵପାପପ୍ରଶମନଂ ତତ୍ତଦ୍ଦୁରିତନାଶନମ୍

ଦେବତା ଓ ଅଗ୍ନିର ପୂଜା ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ସଦା କଲେ ପୁଅ ଓ ଆବଶ୍ୟକ ଜିନିଷ ମିଳେ, ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୁଏ, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦୁଃଖ ନଶ୍ୱ।