ଶିଵପୁରାଣମ୍

କାଯିକାଦିତ୍ରାଣାଂ ତୁ କ୍ଷୀରଦଧ୍ଯାଜ୍ଯକୈସ୍ତଥା ତଥା ତେଷାଂ ଚ ପୁଷ୍ଟିଶ୍ଚ ଵିଜ୍ଞେଯା ହି ଵିପଶ୍ଚିତା

ଶରୀର ରକ୍ଷା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପକାର ପାଇଁ ଦୁଧ, ଦହି ଓ ଘିଅ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଏହା ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କର ପୋଷଣ ହୁଏ ବୋଲି ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଜାଣନ୍ତି।

ଭୂଦାନଂ ତୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠାର୍ଥମିହ ଚା ଽମୁତ୍ର ଚ ଦ୍ଵିଜାଃ ତିଲଦାନଂ ବଲାର୍ଥଂ ହି ସଦା ମୃତ୍ଯୁଜଯଂ ଵିଦୁଃ

ଏଠାରେ ଓ ପରଲୋକରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ଭୂମି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ସଦା ବଳ ପାଇଁ ତିଳ ଦାନ କରିବା ମୃତ୍ୟୁ ଉପରେ ଜୟ ଦେଇଥାଏ।

ହିରଣ୍ଯଂ ଜାଠରାଗ୍ନେସ୍ତୁ ଵୃଦ୍ଧିଦଂ ଵୀର୍ଯଦଂ ତଥା ଆଜ୍ଯଂ ପୁଷ୍ଟିକରଂ ଵିଦ୍ଯାଦ୍ଵସ୍ତ୍ରମାଯୁଷ୍କରଂ ଵିଦୁଃ

ସୁନା ଜଠର ଅଗ୍ନି ବଢ଼ାଏ ଓ ଶକ୍ତି ଦେଉଛି। ଘିଅ ପୋଷଣ ଦେଉଛି, ବସ୍ତ୍ର ଦୀର୍ଘାୟୁ ଦେଉଛି ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।

ଧାନ୍ଯମନ୍ନଂ ସମୃଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ମଧୁରାହାରଦଂ ଗୁଡମ୍ ରୌପ୍ଯଂ ରେତୋଭିଵୃଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ଷଡ୍ରସାର୍ଥଂ ତୁ ଲାଵଣମ୍

ଧାନ ଓ ଅନ୍ନ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ଗୁଡ଼ ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ, ଚାଁଦି ବୀର୍ୟ ବଢ଼ାଇବାକୁ, ଲୁଣ ଛଅ ରସ ପାଇଁ ଦିଆଯାଏ।

ସର୍ଵଂ ସର୍ଵସମୃଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ କୂଷ୍ମାଂଡଂ ପୁଷ୍ଟିଦଂ ଵିଦୁଃ ପ୍ରାପ୍ତିଦଂ ସର୍ଵଭୋଗାନାମିହ ଚା ଽମୁତ୍ର ଚ ଦ୍ଵିଜାଃ

ଏହି ସମସ୍ତ ଦାନ ସମସ୍ତ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ। କୁଁଦୁ ପୋଷଣ ଦେଉଛି, ଏହା ଏଠାରେ ଓ ପରଲୋକରେ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ପ୍ରଦାନ କରେ।

ଯାଵଜ୍ଜୀଵନମୁକ୍ତଂ ହି କନ୍ଯାଦାନଂ ତୁ ଭୋଗଦମ୍ ପନସାମ୍ରକପିତ୍ଥାନାଂ ଵୃକ୍ଷାଣାଂ ଫଲମେଵ ଚ

ଏକଥର କନ୍ୟା ଦାନ କଲେ ସାରା ଜୀବନ ଭୋଗ ମିଳେ। ଏହିପରି ପନସ, ଆମ୍ବ, କପିଥ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଛର ଫଳ ମଧ୍ୟ ଏପରି ଫଳ ଦେଇଥାଏ।

କଦଲ୍ଯାଦ୍ଯୌଷଧୀନାଂ ଚ ଫଲଂ ଗୁଲ୍ମୋଦ୍ଭଵଂ ତଥା ମାଷାଦୀନାଂ ଚ ମୁଦ୍ଗାନାଂ ଫଲଂ ଶାକାଦିକଂ ତଥା

କଦଳୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଔଷଧି ଗଛର ଫଳ, ଗୁଲ୍ମ ଜାତ ଫଳ, ମାଷ ଓ ମୁଗ ଓ ଶାକ ଆଦିର ଫଳ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଫଳ ଦେଇଥାଏ।

ମରୀଚିସର୍ଷପାଦ୍ଯାନାଂ ଶାକୋପକରଣଂ ତଥା ଯଦୃତୌ ଯତ୍ଫଲଂ ସିଦ୍ଧଂ ତଦ୍ଦେଯଂ ହି ଵିପଶ୍ଚିତା

ଋତୁ ଅନୁଯାୟୀ, କଳାମରିଚ, ସରସପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶାକସବ୍ଜି, ଏବଂ ସେ ସମୟରେ ମିଳୁଥିବା ଫଳ ଯେଉଁଠି ଉପଲବ୍ଧ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ଦେବା ଉଚିତ।

ଶ୍ରୋତ୍ରାଦୀଂଦ୍ରିଯତୃପ୍ତିଶ୍ଚ ସଦା ଦେଯା ଵିପଶ୍ଚିତା ଶବ୍ଦାଦିଦଶଭୋଗାର୍ଥଂ ଦିଗାଦୀନାଂ ଚ ତୁଷ୍ଟିଦା

ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ସଦା ଶ୍ରବଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଭୋଗ ପାଇଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଦେବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଦିଗ୍ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଦେବା ଉଚିତ।

ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରଂ ସମାଦାଯ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ଗୁରୁମୁଖାତ୍ସ୍ଵଯମ୍ କର୍ମଣାଂ ଫଲମସ୍ତୀତି ବୁଦ୍ଧିରାସ୍ତିକ୍ଯମୁଚ୍ଯତେ

ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ଗୁରୁଙ୍କ ଠାରୁ ଶିଖି, କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଅଛି ବୋଲି ଯେଉଁ ବୁଝିବା, ଏହି ବୁଧିକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ବଂଧୁରାଜଭଯାଦ୍ବୁଦ୍ଧିଶ୍ରଦ୍ଧା ସା ଚ କନୀଯସୀ ସର୍ଵାଭାଵେ ଦରିଦ୍ରସ୍ତୁ ଵାଚା ଵା କର୍ମଣା ଯଜେତ୍

ସମ୍ବନ୍ଧୀ କିମ୍ବା ରାଜାଙ୍କ ଭୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଅତି କମ୍; ଯଦି କିଛି ନାହିଁ, ତେବେ ଦରିଦ୍ର ଲୋକେ ମଧ୍ୟ କଥା କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିପାରିବେ।

ଵାଚିକଂ ଯଜନଂ ଵିଦ୍ଯାନ୍ମଂତ୍ରସ୍ତୋତ୍ରଜପାଦିକମ୍ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଵ୍ରତାଦ୍ଯଂ ହି କାଯିକଂ ଯଜନଂ ଵିଦୁଃ

ମନ୍ତ୍ର, ସ୍ତୋତ୍ର, ଜପ ଇତ୍ୟାଦି ଉଚ୍ଚାରଣ ଯାହାକୁ ବାଚିକ ପୂଜା କୁହାଯାଏ; ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା, ବ୍ରତ ଓ ଏପରି ଯାହାକୁ କାୟିକ ପୂଜା ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।

ଯେନ କେନାପ୍ଯୁପାଯେନ ହ୍ଯଲ୍ପଂ ଵା ଯଦି ଵା ବହୁ ଦେଵତାର୍ପଣବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଚ କୃତଂ ଭୋଗାଯ କଲ୍ପତେ

ଯେଉଁଠି ଯେପରି ଉପାୟରେ, କମ୍ କିମ୍ବା ବେଶି, ଯେଉଁ ଜିନିଷ ଦେବତାକୁ ଉପହାର ଭାବେ ଦିଆଯାଏ, ସେଠି ସେ ଭୋଗ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ।

ତପଶ୍ଚର୍ଯା ଚ ଦାନଂ ଚ କର୍ତଵ୍ଯମୁଭଯଂ ସଦା ପ୍ରତିଶ୍ରଯଂ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯଂ ସ୍ଵଵର୍ଣଗୁଣଶୋଭିତମ୍

ତପସ୍ୟା ଓ ଦାନ ସଦା କରିବା ଉଚିତ; ନିଜ ଜାତିର ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ ଆଶ୍ରୟ ଦେବା ଉଚିତ।

ଦେଵାନାଂ ତୃପ୍ତଯେ ଽତ୍ଯର୍ଥଂ ସର୍ଵଭୋଗପ୍ରଦଂ ବୁଧୈଃ ଇହା ଽମୁତ୍ରୋତ୍ତମଂ ଜନ୍ମସଦାଭୋଗଂ ଲଭେଦ୍ବୁଧଃ ଈଶ୍ଵରାର୍ପଣବୁଦ୍ଧ୍ଯା ହି କୃତ୍ଵା ମୋକ୍ଷଫଲଂ ଲଭେତ୍

ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି ଯେ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଦେଲେ ଏହି ଜନ୍ମ ଓ ପରଜନ୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ମିଳେ; ଭଗବାନଙ୍କୁ ଉପହାର ଭାବେ ଦେଲେ ମୋକ୍ଷ ଫଳ ମିଳେ।

ଯ ଇମଂ ପଠତେ ଽଧ୍ଯାଯଂ ଯଃ ଶୃଣୋତି ସଦା ନରଃ ତସ୍ଯ ଵୈଧର୍ମବୁଦ୍ଧିଶ୍ଚ ଜ୍ଞାନସିଦ୍ଧିଃ ପ୍ରଜାଯତେ

ଯେଉଁ ଲୋକେ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟକୁ ପଢ଼ନ୍ତି କିମ୍ବା ସଦା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ନିର୍ମଳ ବୁଧି ଓ ଜ୍ଞାନ ସିଦ୍ଧି ହୁଏ।

ପାର୍ଥିଵପ୍ରତିମାପୂଜାଵିଧାନଂ ବ୍ରୂହି ସତ୍ତମ ଯେନ ପୂଜାଵିଧାନେନ ସର୍ଵାଭିଷ୍ଟମଵାପ୍ଯତେ

ହେ ଉତ୍ତମ, ମାଟିର ପ୍ରତିମା ପୂଜା କେମିତି କରିବା ଯାଏ, ଯାହା ଠାରୁ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ, ତାହା କୁହ।

ସୁସାଧୁପୃଷ୍ଟଂ ଯୁଷ୍ମାଭିଃ ସଦା ସର୍ଵାର୍ଥଦାଯକମ୍ ସଦ୍ଯୋ ଦୁଃଖସ୍ଯ ଶମନଂ ଶୃଣୁତ ପ୍ରବ୍ରଵୀମି ଵଃ

ତୁମେ ଭଲ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ; ଏହା ସଦା ସମସ୍ତ ଲାଭ ଦେଇଥାଏ। ଏହା ଶୁଣ, ମୁଁ କହୁଛି, ଯାହା ତୁରନ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ।

ଅପମୃତ୍ଯୁହରଂ କାଲମୃତ୍ଯୋଶ୍ଚାପି ଵିନାଶନମ୍ ସଦ୍ଯଃ କଲତ୍ରପୁତ୍ରାଦିଧନଧାନ୍ଯପ୍ରଦଂ ଦ୍ଵିଜାଃ

ଏହା ଅକାଳମୃତ୍ୟୁ ଦୂର କରେ ଓ କାଳମୃତ୍ୟୁକୁ ନଶ୍ୱନ କରେ; ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଏହା ତୁରନ୍ତ ଜନାନୀ, ପୁତ୍ର, ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟ ଦେଇଥାଏ।

ଅନ୍ନାଦିଭୋଜ୍ଯଂ ଵସ୍ତ୍ରାଦିସର୍ଵମୁତ୍ପଦ୍ଯତେ ଯତଃ ତତୋ ମୃଦାଦିପ୍ରତିମାପୂଜାଭୀଷ୍ଟପ୍ରଦା ଭୁଵି

ଯେଉଁଠାରୁ ଅନ୍ନ ଓ ଭୋଜ୍ୟ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେଥିପାଇଁ ମାଟି ଓ ଏପରି ଦ୍ରବ୍ୟର ପ୍ରତିମା ପୂଜା ଭୂମିରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ।

ପୁରୁଷାଣାଂ ଚ ନାରୀଣାମଧିକାରୋତ୍ର ନିଶ୍ଚିତମ୍ ନଦ୍ଯାଂ ତଡାଗେ କୂପେ ଵା ଜଲାଂତର୍ମୃଦମାହରେତ୍

ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ, ଦୁହିଁଠାରେ ଏହି ଅଧିକାର ନିଶ୍ଚିତ; ନଦୀ, ପୋଖରୀ କିମ୍ବା କୁଆଁରୁ ଜଳ ତଳର ମାଟି ଆଣିବା ଉଚିତ।

ସଂଶୋଧ୍ଯ ଗଂଧଚୂର୍ଣେନ ପେଷଯିତ୍ଵା ସୁମଂଡପେ ହସ୍ତେନ ପ୍ରତିମାଂ କୁର୍ଯାତ୍କ୍ଷୀରେଣ ଚ ସୁସଂସ୍କୃତାମ୍

ସେ ମାଟିକୁ ସୁଗନ୍ଧ ଚୂର୍ଣ୍ଣରେ ଶୁଧ୍ଧ କରି, ସୁପରିସ୍କୃତ ମଣ୍ଡପରେ ଭଲଭାବେ ଚକୁଟି କରି, ହାତରେ ଦୁଧ ମିଶାଇ ଭଲ ଭାବେ ପ୍ରତିମା ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।

ଅଂଗପ୍ରତ୍ଯଂଗକୋପେତାମାଯୁଧୈଶ୍ଚ ସମନ୍ଵିତାମ୍ ପଦ୍ମାସନସ୍ଥିତାଂ କୃତ୍ଵା ପୂଜଯେଦାଦରେଣ ହି

ସମସ୍ତ ଅଂଗ ଓ ଉପଅଂଗ ସହିତ, ଅସ୍ତ୍ର ଶସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ପଦ୍ମାସନରେ ବସାଇ, ଆଦର ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଵିଘ୍ନେଶାଦିତ୍ଯଵିଷ୍ଣୂନାମଂବାଯାଶ୍ଚ ଶିଵସ୍ଯ ଚ ଶିଵସ୍ଯଶିଵଲିଂଗଂ ଚ ସର୍ଵଦା ପୂଜଯେଦ୍ଦ୍ଵିଜ

ବିଘ୍ନେଶ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବିଷ୍ଣୁ, ମା ଓ ଶିବ ଏବଂ ଶିବଲିଙ୍ଗକୁ ସଦା ପୂଜା କରିବା ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।

ଷୋଡଶୈରୁପଚାରୈଶ୍ଚ କୁର୍ଯାତ୍ତତ୍ଫଲସିଦ୍ଧଯେ ପୁଷ୍ପେଣ ପ୍ରୋକ୍ଷଣଂ କୁର୍ଯାଦଭିଷେକଂ ସମଂତ୍ରକମ୍

ଅଭିଷ୍ଟ ଫଳ ପାଇଁ ଷୋଡଶ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା, ପୁଷ୍ପରେ ଛିଟା ଦେଇବା ଓ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ।

ଶାଲ୍ଯନ୍ନେନୈଵ ନୈଵେଦ୍ଯଂ ସର୍ଵଂ କୁଡଵମାନତଃ ଗୃହେ ତୁ କୁଡଵଂ ଜ୍ଞେଯଂ ମାନୁଷେ ପ୍ରସ୍ଥମିଷ୍ଯତେ

ପୂଜା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ନୈବେଦ୍ୟ ଚାଉଳ ଭୋଜନ ଦ୍ୱାରା, କୁଡ଼ଭ ମାପରେ ଦେବା ଉଚିତ। ଘରେ କୁଡ଼ଭ ମାପ ହିସାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ, ମଣିଷମାନେ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ଥ ମାପ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।

ଦୈଵେ ପ୍ରସ୍ଥତ୍ରଯଂ ଯୋଗ୍ଯଂ ସ୍ଵଯଂଭୋଃ ପ୍ରସ୍ଥପଞ୍ଚକମ୍ ଏଵଂ ପୂର୍ଣଫଲଂ ଵିଦ୍ଯାଦଧିକଂ ଵୈ ଦ୍ଵଯଂ ତ୍ରଯମ୍

ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ତିନି ପ୍ରସ୍ଥ ଯୋଗ୍ୟ, ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ପାଇଁ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରସ୍ଥ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ଦେଲେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ମିଳେ, ଦୁଇ କିମ୍ବା ତିନି ଅଧିକ ଦେଲେ ତାହାଠାରୁ ବେଶି ଫଳ ମିଳେ।

ସହସ୍ରପୂଜଯା ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଲୋକଂ ଲଭେଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ ଦ୍ଵାଦଶାଂଗୁଲମାଯାମଂ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ଚ ତତୋ ଽଧିକମ୍

ହଜାରଥର ପୂଜା କଲେ, ନିଶ୍ଚୟ ଦ୍ୱିଜ ଲୋକେ ସତ୍ୟଲୋକ ପାଇଥାଏ। ଏହାର ମାପ ଦ୍ୱାଦଶ ଆଙ୍ଗୁଳ ଲମ୍ବା, କିମ୍ବା ଏହାଠାରୁ ଦୁଇଗୁଣା କିମ୍ବା ଅଧିକ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ।

ପ୍ରମାଣମଂଗୁଲସ୍ଯୈକଂ ତଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ପଞ୍ଚକତ୍ରଯମ୍ ଅଯୋଦାରୁକୃତଂ ପାତ୍ରଂ ଶିଵମିତ୍ଯୁଚ୍ଯତେ ବୁଧୈଃ

ଏକ ଆଙ୍ଗୁଳ ଉପରେ ତିନି ପଞ୍ଚକ ମାପ ହୁଏ। ଲୋହା କିମ୍ବା କାଠରେ ତିଆରି ପାତ୍ରକୁ ପଣ୍ଡିତମାନେ 'ଶିବ' ବୋଲି କହନ୍ତି।