ଶିଵପୁରାଣମ୍

ବାଲାନାଂ ବ୍ରହ୍ମବୁଦ୍ଧ୍ଯା ହି ଦେଯଂ ଵିଦ୍ଯାର୍ଥିଭିର୍ନରୈଃ ଯୂନାଂ ଚ ଵିଷ୍ଣୁବୁଦ୍ଧ୍ଯା ହି ପୁତ୍ରକାମାର୍ଥିଭିର୍ନରୈଃ

ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ଞାନ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଭାବି ବାଳକମାନେକୁ ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଯେଉଁମାନେ ପୁଅ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଭାବି ଯୁବକମାନେକୁ ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଵୃଦ୍ଧାନାଂ ରୁଦ୍ରବୁଦ୍ଧ୍ଯା ହି ଦେଯଂ ଜ୍ଞାନାର୍ଥିଭିର୍ନରୈଃ ବାଲସ୍ତ୍ରୀଭାରତୀବୁଦ୍ଧ୍ଯା ବୁଦ୍ଧିକାମୈର୍ନରୋତ୍ତମୈଃ

ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ଞାନ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଭାବି ବୃଦ୍ଧମାନେକୁ ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଯେଉଁମାନେ ବୁଦ୍ଧି ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଭାବି ବାଳକ ଓ ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଲକ୍ଷ୍ମୀବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଯୁଵସ୍ତ୍ରୀଷୁ ଭୋଗକାମୈର୍ନରୋତ୍ତମୈଃ ଵୃଦ୍ଧାସୁ ପାର୍ଵତୀବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଦେଯମାତ୍ମାର୍ଥିଭିର୍ଜନୈଃ

ଯେଉଁମାନେ ଭୋଗ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଭାବି ଯୁବତୀମାନେକୁ ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଯେଉଁମାନେ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଭାବି ବୃଦ୍ଧାମାନେକୁ ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଶିଲଵୃତ୍ତ୍ଯୋଞ୍ଛଵୃତ୍ତ୍ଯା ଚ ଗୁରୁଦକ୍ଷିଣଯାର୍ଜିତମ୍ ଶୁଦ୍ଧଦ୍ରଵ୍ଯମିତି ପ୍ରାହୁସ୍ତତ୍ପୂର୍ଣଫଲଦଂ ଵିଦୁଃ

ଯେଉଁ ଧନ ସତ୍ୟ ଉପାୟରେ, ତପସ୍ୟା, ଭିକ୍ଷା କିମ୍ବା ଗୁରୁଦକ୍ଷିଣା ଦ୍ୱାରା ଆର୍ଜିତ, ତାହାକୁ ଶୁଦ୍ଧ ଧନ କୁହାଯାଏ। ଏହିପରି ଧନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।

ଶୁକ୍ଲପ୍ରତିଗ୍ରହାଦ୍ଦତ୍ତଂ ମଧ୍ଯମଂ ଦ୍ରଵ୍ଯମୁଚ୍ଯତେ କୃଷିଵାଣିଜ୍ଯକୋପେତମଧମଂ ଦ୍ରଵ୍ଯମୁଚ୍ଯତେ

ଯେଉଁ ଧନ ଶୁଦ୍ଧ ଦାନ ଭାବରେ ମିଳେ, ତାହାକୁ ମଧ୍ୟମ ଧନ କୁହାଯାଏ। କୃଷି କିମ୍ବା ବ୍ୟବସାୟ ଦ୍ୱାରା ଆସିଥିବା ଧନ ଅଧମ ଧନ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।

କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ ଵିଶାଂ ଚୈଵ ଶୌର୍ଯଵାଣିଜ୍ଯକାର୍ଜିତମ୍ ଉତ୍ତମଂ ଦ୍ରଵ୍ଯମିତ୍ଯାହୁଃ ଶୂଦ୍ରାଣାଂ ଭୃତକାର୍ଜିତମ୍

କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବୈଶ୍ୟମାନେ ଶୌର୍ୟ କିମ୍ବା ବ୍ୟବସାୟ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଧନ ଆର୍ଜନ କରନ୍ତି, ତାହାକୁ ଉତ୍ତମ ଧନ କୁହାଯାଏ। ଶୂଦ୍ରମାନେ ଯେଉଁ ଧନ କାମ କରି ଆର୍ଜନ କରନ୍ତି, ତାହାକୁ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଧନ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।

ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଧର୍ମାର୍ଥିନାଂ ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ପୈତୃକଂ ଭର୍ତୃକଂ ତଥା ଗଵାଦୀନାଂ ଦ୍ଵାଦଶୀନାଂ ଚୈତ୍ରାଦିଷୁ ଯଥାକ୍ରମମ୍

ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ମହିଳାମାନେ ପିତା କିମ୍ବା ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଧନ ଉପରେ ଅଧିକାରୀ। ଗାଈ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦାନ, ଦ୍ୱାଦଶୀ ଓ ଚୈତ୍ର ଆଦି ମାସରେ ଯଥାକ୍ରମେ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ସଂଭୂଯ ଵା ପୁଣ୍ଯକାଲେ ଦଦ୍ଯାଦିଷ୍ଟସମୃଦ୍ଧଯେ ଗୋଭୂତିଲହିରଣ୍ଯାଜ୍ଯଵାସୋଧାନ୍ଯଗୁଡାନି ଚ

କିମ୍ବା ଶୁଭ ସମୟରେ ସମସ୍ତେ ମିଶି ଇଛିତ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଗାଈ, ଜମି, ସୁନା, ଘିଅ, ବସ୍ତ୍ର, ଧାନ, ଗୁଡ଼ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ରୌପ୍ଯଂ ଲଵଣକୂଷ୍ମାଂଡେ କନ୍ଯାଦ୍ଵାଦଶକଂ ତଥା ଗୋଦାନାଦ୍ଦତ୍ତଗଵ୍ଯେନ ଗୋମଯେନୋପକାରିଣା

ଚାଁଦି, ଲୁଣ, କୁଁଦୁ, ଦ୍ୱାଦଶ କନ୍ୟା ଏବଂ ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଗାଈ ଦାନ କଲେ, ତାହାର ଦୁଧ ଓ ଗୋମୟ ମଧ୍ୟ ଉପକାର ପାଇଁ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଧନଧାନ୍ଯାଦ୍ଯାଶ୍ରିତାନାଂ ଦୁରିତାନାଂ ନିଵାରଣମ୍ ଜଲସ୍ନେହାଦ୍ଯାଶ୍ରିତାନାଂ ଦୁରିତାନାଂ ତୁ ଗୋଜଲୈଃ

ଯେଉଁମାନେ ଧନ କିମ୍ବା ଧାନ ଅଭାବରେ ଦୁଃଖିତ, ସେମାନଙ୍କର ଦୁର୍ଗତି ଦୂର ହୁଏ। ଯେଉଁମାନେ ପାଣି କିମ୍ବା ତେଲ ଅଭାବରେ ଦୁଃଖିତ, ସେମାନଙ୍କର ଦୁଃଖ ଗୋଦୁଧ ଓ ପାଣି ଦ୍ୱାରା ଦୂର ହୁଏ।

କାଯିକାଦିତ୍ରାଣାଂ ତୁ କ୍ଷୀରଦଧ୍ଯାଜ୍ଯକୈସ୍ତଥା ତଥା ତେଷାଂ ଚ ପୁଷ୍ଟିଶ୍ଚ ଵିଜ୍ଞେଯା ହି ଵିପଶ୍ଚିତା

ଶରୀର ରକ୍ଷା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପକାର ପାଇଁ ଦୁଧ, ଦହି ଓ ଘିଅ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଏହା ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କର ପୋଷଣ ହୁଏ ବୋଲି ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଜାଣନ୍ତି।

ଭୂଦାନଂ ତୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠାର୍ଥମିହ ଚା ଽମୁତ୍ର ଚ ଦ୍ଵିଜାଃ ତିଲଦାନଂ ବଲାର୍ଥଂ ହି ସଦା ମୃତ୍ଯୁଜଯଂ ଵିଦୁଃ

ଏଠାରେ ଓ ପରଲୋକରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ଭୂମି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ସଦା ବଳ ପାଇଁ ତିଳ ଦାନ କରିବା ମୃତ୍ୟୁ ଉପରେ ଜୟ ଦେଇଥାଏ।

ହିରଣ୍ଯଂ ଜାଠରାଗ୍ନେସ୍ତୁ ଵୃଦ୍ଧିଦଂ ଵୀର୍ଯଦଂ ତଥା ଆଜ୍ଯଂ ପୁଷ୍ଟିକରଂ ଵିଦ୍ଯାଦ୍ଵସ୍ତ୍ରମାଯୁଷ୍କରଂ ଵିଦୁଃ

ସୁନା ଜଠର ଅଗ୍ନି ବଢ଼ାଏ ଓ ଶକ୍ତି ଦେଉଛି। ଘିଅ ପୋଷଣ ଦେଉଛି, ବସ୍ତ୍ର ଦୀର୍ଘାୟୁ ଦେଉଛି ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।

ଧାନ୍ଯମନ୍ନଂ ସମୃଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ମଧୁରାହାରଦଂ ଗୁଡମ୍ ରୌପ୍ଯଂ ରେତୋଭିଵୃଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ଷଡ୍ରସାର୍ଥଂ ତୁ ଲାଵଣମ୍

ଧାନ ଓ ଅନ୍ନ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ଗୁଡ଼ ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ, ଚାଁଦି ବୀର୍ୟ ବଢ଼ାଇବାକୁ, ଲୁଣ ଛଅ ରସ ପାଇଁ ଦିଆଯାଏ।

ସର୍ଵଂ ସର୍ଵସମୃଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ କୂଷ୍ମାଂଡଂ ପୁଷ୍ଟିଦଂ ଵିଦୁଃ ପ୍ରାପ୍ତିଦଂ ସର୍ଵଭୋଗାନାମିହ ଚା ଽମୁତ୍ର ଚ ଦ୍ଵିଜାଃ

ଏହି ସମସ୍ତ ଦାନ ସମସ୍ତ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ। କୁଁଦୁ ପୋଷଣ ଦେଉଛି, ଏହା ଏଠାରେ ଓ ପରଲୋକରେ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ପ୍ରଦାନ କରେ।

ଯାଵଜ୍ଜୀଵନମୁକ୍ତଂ ହି କନ୍ଯାଦାନଂ ତୁ ଭୋଗଦମ୍ ପନସାମ୍ରକପିତ୍ଥାନାଂ ଵୃକ୍ଷାଣାଂ ଫଲମେଵ ଚ

ଏକଥର କନ୍ୟା ଦାନ କଲେ ସାରା ଜୀବନ ଭୋଗ ମିଳେ। ଏହିପରି ପନସ, ଆମ୍ବ, କପିଥ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଛର ଫଳ ମଧ୍ୟ ଏପରି ଫଳ ଦେଇଥାଏ।

କଦଲ୍ଯାଦ୍ଯୌଷଧୀନାଂ ଚ ଫଲଂ ଗୁଲ୍ମୋଦ୍ଭଵଂ ତଥା ମାଷାଦୀନାଂ ଚ ମୁଦ୍ଗାନାଂ ଫଲଂ ଶାକାଦିକଂ ତଥା

କଦଳୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଔଷଧି ଗଛର ଫଳ, ଗୁଲ୍ମ ଜାତ ଫଳ, ମାଷ ଓ ମୁଗ ଓ ଶାକ ଆଦିର ଫଳ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଫଳ ଦେଇଥାଏ।

ମରୀଚିସର୍ଷପାଦ୍ଯାନାଂ ଶାକୋପକରଣଂ ତଥା ଯଦୃତୌ ଯତ୍ଫଲଂ ସିଦ୍ଧଂ ତଦ୍ଦେଯଂ ହି ଵିପଶ୍ଚିତା

ଋତୁ ଅନୁଯାୟୀ, କଳାମରିଚ, ସରସପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶାକସବ୍ଜି, ଏବଂ ସେ ସମୟରେ ମିଳୁଥିବା ଫଳ ଯେଉଁଠି ଉପଲବ୍ଧ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ଦେବା ଉଚିତ।

ଶ୍ରୋତ୍ରାଦୀଂଦ୍ରିଯତୃପ୍ତିଶ୍ଚ ସଦା ଦେଯା ଵିପଶ୍ଚିତା ଶବ୍ଦାଦିଦଶଭୋଗାର୍ଥଂ ଦିଗାଦୀନାଂ ଚ ତୁଷ୍ଟିଦା

ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ସଦା ଶ୍ରବଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଭୋଗ ପାଇଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଦେବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଦିଗ୍ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଦେବା ଉଚିତ।

ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରଂ ସମାଦାଯ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ଗୁରୁମୁଖାତ୍ସ୍ଵଯମ୍ କର୍ମଣାଂ ଫଲମସ୍ତୀତି ବୁଦ୍ଧିରାସ୍ତିକ୍ଯମୁଚ୍ଯତେ

ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ଗୁରୁଙ୍କ ଠାରୁ ଶିଖି, କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଅଛି ବୋଲି ଯେଉଁ ବୁଝିବା, ଏହି ବୁଧିକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ବଂଧୁରାଜଭଯାଦ୍ବୁଦ୍ଧିଶ୍ରଦ୍ଧା ସା ଚ କନୀଯସୀ ସର୍ଵାଭାଵେ ଦରିଦ୍ରସ୍ତୁ ଵାଚା ଵା କର୍ମଣା ଯଜେତ୍

ସମ୍ବନ୍ଧୀ କିମ୍ବା ରାଜାଙ୍କ ଭୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଅତି କମ୍; ଯଦି କିଛି ନାହିଁ, ତେବେ ଦରିଦ୍ର ଲୋକେ ମଧ୍ୟ କଥା କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିପାରିବେ।

ଵାଚିକଂ ଯଜନଂ ଵିଦ୍ଯାନ୍ମଂତ୍ରସ୍ତୋତ୍ରଜପାଦିକମ୍ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଵ୍ରତାଦ୍ଯଂ ହି କାଯିକଂ ଯଜନଂ ଵିଦୁଃ

ମନ୍ତ୍ର, ସ୍ତୋତ୍ର, ଜପ ଇତ୍ୟାଦି ଉଚ୍ଚାରଣ ଯାହାକୁ ବାଚିକ ପୂଜା କୁହାଯାଏ; ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା, ବ୍ରତ ଓ ଏପରି ଯାହାକୁ କାୟିକ ପୂଜା ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।

ଯେନ କେନାପ୍ଯୁପାଯେନ ହ୍ଯଲ୍ପଂ ଵା ଯଦି ଵା ବହୁ ଦେଵତାର୍ପଣବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଚ କୃତଂ ଭୋଗାଯ କଲ୍ପତେ

ଯେଉଁଠି ଯେପରି ଉପାୟରେ, କମ୍ କିମ୍ବା ବେଶି, ଯେଉଁ ଜିନିଷ ଦେବତାକୁ ଉପହାର ଭାବେ ଦିଆଯାଏ, ସେଠି ସେ ଭୋଗ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ।

ତପଶ୍ଚର୍ଯା ଚ ଦାନଂ ଚ କର୍ତଵ୍ଯମୁଭଯଂ ସଦା ପ୍ରତିଶ୍ରଯଂ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯଂ ସ୍ଵଵର୍ଣଗୁଣଶୋଭିତମ୍

ତପସ୍ୟା ଓ ଦାନ ସଦା କରିବା ଉଚିତ; ନିଜ ଜାତିର ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ ଆଶ୍ରୟ ଦେବା ଉଚିତ।

ଦେଵାନାଂ ତୃପ୍ତଯେ ଽତ୍ଯର୍ଥଂ ସର୍ଵଭୋଗପ୍ରଦଂ ବୁଧୈଃ ଇହା ଽମୁତ୍ରୋତ୍ତମଂ ଜନ୍ମସଦାଭୋଗଂ ଲଭେଦ୍ବୁଧଃ ଈଶ୍ଵରାର୍ପଣବୁଦ୍ଧ୍ଯା ହି କୃତ୍ଵା ମୋକ୍ଷଫଲଂ ଲଭେତ୍

ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି ଯେ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଦେଲେ ଏହି ଜନ୍ମ ଓ ପରଜନ୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ମିଳେ; ଭଗବାନଙ୍କୁ ଉପହାର ଭାବେ ଦେଲେ ମୋକ୍ଷ ଫଳ ମିଳେ।

ଯ ଇମଂ ପଠତେ ଽଧ୍ଯାଯଂ ଯଃ ଶୃଣୋତି ସଦା ନରଃ ତସ୍ଯ ଵୈଧର୍ମବୁଦ୍ଧିଶ୍ଚ ଜ୍ଞାନସିଦ୍ଧିଃ ପ୍ରଜାଯତେ

ଯେଉଁ ଲୋକେ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟକୁ ପଢ଼ନ୍ତି କିମ୍ବା ସଦା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ନିର୍ମଳ ବୁଧି ଓ ଜ୍ଞାନ ସିଦ୍ଧି ହୁଏ।

ପାର୍ଥିଵପ୍ରତିମାପୂଜାଵିଧାନଂ ବ୍ରୂହି ସତ୍ତମ ଯେନ ପୂଜାଵିଧାନେନ ସର୍ଵାଭିଷ୍ଟମଵାପ୍ଯତେ

ହେ ଉତ୍ତମ, ମାଟିର ପ୍ରତିମା ପୂଜା କେମିତି କରିବା ଯାଏ, ଯାହା ଠାରୁ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ, ତାହା କୁହ।

ସୁସାଧୁପୃଷ୍ଟଂ ଯୁଷ୍ମାଭିଃ ସଦା ସର୍ଵାର୍ଥଦାଯକମ୍ ସଦ୍ଯୋ ଦୁଃଖସ୍ଯ ଶମନଂ ଶୃଣୁତ ପ୍ରବ୍ରଵୀମି ଵଃ

ତୁମେ ଭଲ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ; ଏହା ସଦା ସମସ୍ତ ଲାଭ ଦେଇଥାଏ। ଏହା ଶୁଣ, ମୁଁ କହୁଛି, ଯାହା ତୁରନ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ।

ଅପମୃତ୍ଯୁହରଂ କାଲମୃତ୍ଯୋଶ୍ଚାପି ଵିନାଶନମ୍ ସଦ୍ଯଃ କଲତ୍ରପୁତ୍ରାଦିଧନଧାନ୍ଯପ୍ରଦଂ ଦ୍ଵିଜାଃ

ଏହା ଅକାଳମୃତ୍ୟୁ ଦୂର କରେ ଓ କାଳମୃତ୍ୟୁକୁ ନଶ୍ୱନ କରେ; ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଏହା ତୁରନ୍ତ ଜନାନୀ, ପୁତ୍ର, ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟ ଦେଇଥାଏ।