ଶିଵପୁରାଣମ୍

ତଥା ସନତ୍କୁମାରୋ ଽପି ମେରୌ ମଦନୁଶାସନାତ୍ ପ୍ରସାଦାର୍ଥଂ ଗଣସ୍ଯାସ୍ଯ ତପଶ୍ଚରତି ଦୁଶ୍ଚରମ୍

ଏଭଳି, ସନତ୍କୁମାର ମଧ୍ୟ ମୋର ଆଜ୍ଞାରେ ମେରୁ ପର୍ବତରେ ଏହି ଗଣଙ୍କ ଦୟା ପାଇଁ କଠିନ ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି।

ଦ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯଶ୍ଚେତି ଯୁଷ୍ମାଭିଃ ପ୍ରାଗ୍ଗଣେଶସମାଗମାତ୍ ତତ୍ପ୍ରସାଦାର୍ଥମଚିରାନ୍ନଂଦୀ ତତ୍ରାଗମିଷ୍ଯତି

ଗଣେଶଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ମିଶିବା ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ହେବ; ଏହି କ୍ଷମା ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର ନନ୍ଦି ସେଠାକୁ ଆସିବେ।

ଇତି ସତ୍ଵରମାଦିଶ୍ଯ ପ୍ରେଷିତା ଵିଶ୍ଵଯୋଗିନା କୁମାରଶିଖରଂ ମେରୋର୍ଦକ୍ଷିଣଂ ମୁନଯୋ ଯଯୁଃ

ଏଭଳି ବିଶ୍ୱଯୋଗୀଙ୍କ ଆଦେଶରେ ମୁନିମାନେ ତୁରନ୍ତ କୁମାର ଶିଖର, ମେରୁର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଯାଇଲେ।

ତତ୍ର ସ୍କଂଦସରୋ ନାମ ସରସ୍ସାଗରସନ୍ନିଭମ୍ ଅମୃତସ୍ଵାଦୁଶିଶିରସ୍ଵଚ୍ଛା ଗାଧଲଘୂଦକମ୍

ସେଠାରେ ସ୍କନ୍ଦସର ନାମର ଏକ ବଡ଼ ଝିଅ ଅଛି, ଯାହା ସାଗର ପରି ବିଶାଳ, ତାହାର ଜଳ ଅମୃତ ସ୍ୱାଦୁ, ଶିତଳ, ପରିଷ୍କାର, ଗଭୀର ଓ କେତେକଠି ହଳକା।

ସମଂତତଃ ସଂଘଟିତଂ ସ୍ଫଟିକୋ ପଲସଂଚଯୈଃ ସର୍ଵର୍ତୁକୁସୁମୈଃ ଫୁଲ୍ଲୈଶ୍ଛାଦିତାଖିଲଦିଙ୍ମୁଖମ୍

ଏହି ଝିଅର ଚାରିପାଖରେ ସ୍ଫଟିକ ପାହାଡ଼ ର ତଳ ରହିଛି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗର କୂଳ ଚିରନ୍ତନ ରୁତୁର ଫୁଲରେ ମୁଡ଼ିଯାଇଛି।

ଶୈଵଲୈରୁତ୍ପଲୈଃ ପଦ୍ମୈଃ କୁମୁଦୈସ୍ତାରକୋପମୈଃ ତରଂଗୈରଭ୍ରସଂକାଶୈରାକାଶମିଵ ଭୂମିଗମ୍

ଶାଇଳ ଶାଉଳ, ନୀଳ ଉତ୍ପଳ, ଲାଲ ପଦ୍ମ ଓ ଧଳା କୁମୁଦ ଯେଉଁମାନେ ତାରା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କ ସହିତ ତରଙ୍ଗ ମେଘ ପରି ଚମକୁଥିଲା । ଏହା ଦେଖିଲେ ଲାଗୁଥିଲା ଯେ ଆକାଶ ଏହି ଭୂମିରେ ଅବତରିଛି ।

ସୁଖାଵତରଣାରୋହୈଃ ସ୍ଥଲୈର୍ନୀଲଶିଲାମଯୈଃ ସୋପାନମାର୍ଗୌ ରୁଚିରୈଶ୍ଶୋଭମାନାଷ୍ଟଦିଙ୍ମୁଖମ୍

ସୁଖଦାୟକ ପ୍ରବେଶ ଓ ପ୍ରସ୍ଥାନ ସ୍ଥାନ, ନୀଳ ପଥରରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଘାଟ ଓ ସିଢ଼ି, ସମସ୍ତ ଅଠ ଦିଗରେ ରୂପ ଓ ଚମକ ଦେଖାଉଥିଲା ।

ତତ୍ରାଵତୀର୍ଣୈଶ୍ଚ ଯଥା ତତ୍ରୋତ୍ତୀର୍ଣଶ୍ଚ ଭୂଯସା ସ୍ନାତୈଃ ସିତୋପଵୀତୈଶ୍ଚ ଶୁକ୍ଲାକୌପୀନଵଲ୍କଲୈଃ

ସେଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ଅବତରିଥିଲେ ଓ ଯେଉଁମାନେ ଉପରକୁ ଆସିଥିଲେ, ସେମାନେ ସ୍ନାନ କରି, ଧଳା ଉପବୀତ ଓ ଶୁଭ୍ର କଉପୀନ ଓ ବାର୍କ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିଥିଲେ ।

ଜଟାଶିଖାଯନୈର୍ମୁଂଡୈସ୍ତ୍ରିପୁଂଡ୍ରକୃତମଂଡନୈଃ ଵିରାଗଵିଵଶସ୍ମେରମୁଖୈର୍ମୁନିକୁମାରକୈଃ

ଜଟା ଶିଖା ଓ ମୁଣ୍ଡି ମୁଣ୍ଡି, ତିନି ଧାଡ଼ି ଚିହ୍ନ ଦେଇ ଶୋଭିତ, ବିରାଗ ଭାବରେ ହସୁଥିବା ମୁଖ, ଏହିପରି ମୁନି କୁମାରମାନେ ଥିଲେ ।

ଘଟୈଃ କମଲିନୀପତ୍ରପୁଟୈଶ୍ଚ କଲଶୈଃ ଶିଵୈଃ କମଣ୍ଡଲୁଭିରନ୍ଯୈଶ୍ଚ ତାଦୃଶୈଃ କରକାଦିଭିଃ

ଘଟ, କମଳିନୀ ପତ୍ରର ମାଟି ମାନ୍ଦା, ଶିବ ଜଳପାତ୍ର, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାତ୍ର ଓ ଚମଚ ହାତରେ ଧରିଥିଲେ ।

ଆତ୍ମାର୍ଥଂ ଚ ପରାର୍ଥଂ ଚ ଦେଵତାର୍ଥଂ ଵିଶେଷତଃ ଆନୀଯମାନସଲିଲମାତ୍ତପୁଷ୍ପଂ ଚ ନିତ୍ଯଶଃ

ନିଜ ପାଇଁ, ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଓ ବିଶେଷ କରି ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ, ସେମାନେ ସଦା ଜଳ ଓ ତାଜା ଫୁଲ ଆଣିଥିଲେ ।

ଅଂତର୍ଜଲଶିଲାରୂଢୈର୍ନୀଚାନାଂ ସ୍ପର୍ଶଶଂକଯା ଆଚାରଵଦ୍ଭିର୍ମୁନିଭିଃ କୃତଭସ୍ମାଂଗଧୂସରୈଃ

କେହି ଜଳ ଭିତରେ ପଥର ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ନିମ୍ନ ଶ୍ରେଣୀ ଲୋକଙ୍କୁ ଛୁଇଁବାର ଭୟରେ, ଆଚାର ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ମୁନିମାନେ, ଦେହରେ ଭସ୍ମ ଲଗାଇ ଥିଲେ ।

ଇତସ୍ତତୋ ଽପ୍ସୁ ମଜ୍ଜଦ୍ଭିରିଷ୍ଟଶିଷ୍ଟୈଃ ଶିଲାଗତୈଃ ତିଲୈଶ୍ଚ ସାକ୍ଷତୈଃ ପୁଷ୍ପୈସ୍ତ୍ଯକ୍ତଦର୍ଭପଵିତ୍ରକୈଃ

ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି, କେହି ଜଳରେ ଡୁବିବା କିମ୍ବା ବାହାରିବା, କେହି ପଥର ଉପରେ ବସି, ତିଳ ଚିହ୍ନ ଦେଇ, ଫୁଲ ଓ ପବିତ୍ର ଦର୍ଭା ପତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରି ପ୍ରଦାନ କରୁଥିଲେ ।

ଦେଵାଦ୍ଯମୃଷିମଧ୍ଯଂ ଚ ନିର୍ଵର୍ତ୍ଯ ପିତୃତର୍ପଣମ୍ ନିଵେଦଯେଦଭିଜ୍ଞେଭ୍ଯୋ ନିତ୍ଯସ୍ନାନଗତାନ୍ ଦ୍ଵିଜାନ୍

ଦେବତା, ଋଷି ଓ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ତର୍ପଣ କରି, ସେମାନେ ଏହି ଜଳ ଜ୍ଞାନୀ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଦିନେ ଦିନେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଆସନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଥିଲେ ।

ସ୍ଥାନେସ୍ଥାନେ କୃତାନେକବଲିପୁଷ୍ପସମୀରଣୈଃ ସୌରାର୍ଘ୍ଯପୂର୍ଵଂ କୁର୍ଵଦ୍ଭିଃସ୍ଥଂଡଲେଭ୍ଯର୍ଚନାଦିକମ୍

ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ଥାନରେ ବିଭିନ୍ନ ଭୋଜ୍ୟ ଓ ଫୁଲ ଦେଇ, ପଙ୍କା ଝଲାଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଜଳ ଦେଇ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାରରେ ଅଲତାରରେ ପୂଜା କରୁଥିଲେ ।

କ୍ଵଚିନ୍ନିମଜ୍ଜଦୁନ୍ମଜ୍ଜତ୍ପ୍ରସ୍ରସ୍ତଗଜଯୂଥପମ୍ କ୍ଵଚିଚ୍ଚ ତୃଷଯାଯାତମୃଗୀମୃଗତୁରଂଗମମ୍

କେଉଁଠି ଭାଗ ଭାଗ ହାତୀ ଡୁବିବା ଓ ବାହାରିବା, କେଉଁଠି ତୃଷ୍ଣାରେ ହରିଣ, କୃଷ୍ଣସାର ଓ ଘୋଡ଼ା ଆସୁଥିଲେ ।

କ୍ଵଚିତ୍ପୀତଜନୋତ୍ତୀର୍ଣମଯୂରଵରଵାରଣମ୍ କ୍ଵଚିତ୍କୃତତଟାଘାତଵୃଷପ୍ରତିଵୃଷୋଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍

ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି, ପିଇ ଉପରେ ଆସୁଥିବା ମୟୂର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀ, ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ତଟ ମାରିଥିବା ବୃଷ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ମୁହାଁ ଦେଇ ଚମକୁଥିଲେ ।

କ୍ଵଚିତ୍କାରଂଡଵରଵୈଃ କ୍ଵଚିତ୍ସାରସକୂଜିତୈଃ କ୍ଵଚିଚ୍ଚ କୋକନିନଦୈଃ କ୍ଵଚିଦ୍ଭ୍ରମରଗୀତିଭିଃ

କେଉଁଠି କାରଣ୍ଡବ ହଁସ ରବ, କେଉଁଠି ସାରସ ଚିତ୍କାର, ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି କୋକିଳ ନିସ୍ୱନ, ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ଭ୍ରମର ଗୀତ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା ।

ସ୍ନାନପାନାଦିକରଣୈଃ ସ୍ଵସଂପଦ୍ଦ୍ରୁମଜୀଵିଭିଃ ପ୍ରଣଯାତ୍ପ୍ରାଣିଭିସ୍ତୈସ୍ତୈର୍ଭାଷମାଣମିଵାସକୃତ୍

ଗଛରେ ବସୁଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ସ୍ନାନ, ପାନ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟସ୍ତ, ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟ ସହ ପ୍ରେମରେ ଏବଂ ସଦା ଅନ୍ତରଙ୍ଗ କଥା କରୁଥିବା ପରି ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲେ ।

କୂଲଶାଖିଶିଖାଲୀନକୋକିଲାକୁଲକୂଜିତୈଃ ଆତପୋପହତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ନାମଂତ୍ରଯଦିଵାନିଶମ୍

କୂଳର ଶାଖା ଶିଖାରେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟ କୋକିଳ ରବରେ ଭରିଯାଇ, ଦିନ ରାତି ତାଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ, ତାପରେ କ୍ଳାନ୍ତ ।

ଉତ୍ତରେ ତସ୍ଯ ସରସସ୍ତୀରେ କଲ୍ପତରୋରଧଃ ଵେଦ୍ଯାଂ ଵଜ୍ରଶିଲାମଯ୍ଯାଂ ମୃଦୁଲେ ମୃଗଚର୍ମଣି

ସେ ହ୍ରଦର ଉତ୍ତର ତୀରରେ, କଳ୍ପତରୁ ତଳେ, ବଜ୍ର ପଥରର ଭୂମିରେ, ମୃଦୁ ମୃଗଚର୍ମ ଉପରେ—

ସନତ୍କୁମାରମାସୀନଂ ଶଶ୍ଵଦ୍ବାଲଵପୁର୍ଧରମ୍ ତତ୍କାଲମାତ୍ରୋପରତଂ ସମାଧେରଚଲାତ୍ମନଃ

ସନତ୍କୁମାର ଏଠାରେ ବସିଥିଲେ, ସଦା ଶିଶୁ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସମାଧିରୁ ଏମାତ୍ର ଉଠି, ମନ ଅଚଳ ।

ଉପାସ୍ଯମାନଂ ମୁନିଭିର୍ଯୋଗୀଂଦ୍ରୈରପି ପୂଜିତମ୍ ଦଦୃଶୁର୍ନୈମିଷେଯାସ୍ତେ ପ୍ରଣତାଶ୍ଚୋପତସ୍ଥିରେ

ମୁନିମାନେ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଗୀମାନେ ପୂଜା କରୁଥିବା, ନୈମିଷ ମୁନିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ନମସ୍କାର କରି ଆଗକୁ ଆସିଥିଲେ ।

ଯାଵତ୍ପୃଷ୍ଟଵତେ ତସ୍ମୈ ପ୍ରୋଚୁଃ ସ୍ଵାଗତକାରଣମ୍ ତୁମୁଲଃ ଶୁଶ୍ରୁଵେ ତାଵଦ୍ଦିଵି ଦୁଂଦୁଭିନିସ୍ଵନଃ

ସେମାନେ ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଆସିବାର କାରଣ ପଚାରୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଆକାଶରେ ଦେବତାଙ୍କ ଢୋଳର ଉତ୍ତେଜିତ ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଗଲା।

ଦଦୃଶେ ତତ୍କ୍ଷଣେ ତସ୍ମିନ୍ଵିମାନଂ ଭାନୁସନ୍ନିଭମ୍ ଗଣେଶ୍ଵରୈରସଂଖ୍ଯେଯୈଃ ସଂଵୃତଂ ଚ ସମଂତତଃ

ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏକ ବିମାନ ଦେଖାଗଲା, ଯାହା ଚାରିପାଖରେ ଅସଂଖ୍ୟ ଗଣପତିମାନେ ଘେରି ରହିଥିଲେ।

ଅପ୍ସରୋଗଣସଂକୀର୍ଣଂ ରୁଦ୍ରକନ୍ଯାଭିରାଵୃତମ୍ ମୃଦଂଗମୁରଜୋଦ୍ଘୁଷ୍ଟଂ ଵେଣୁଵୀଣାରଵାନ୍ଵିତମ୍

ସେ ବିମାନରେ ଅନେକ ଅପ୍ସରାମାନେ ଥିଲେ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ କନ୍ୟାମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଘେରିଥିଲେ, ମୃଦଙ୍ଗ ଓ ମୁରଜ ର ଧ୍ୱନି, ବାଂଶୀ ଓ ବୀଣାର ସୁର ଶୁଣାଯାଉଥିଲା।

ଚିତ୍ରରତ୍ନଵିତାନାଢ୍ଯଂ ମୁକ୍ତାଦାମଵିରାଜିତମ୍ ମୁନିଭିସ୍ସିଦ୍ଧଗଂଧର୍ଵୈର୍ଯକ୍ଷଚାରଣକିନ୍ନରୈଃ

ବିଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନର ଛତା ଓ ମୁକ୍ତାମାଳାର ଶୋଭାରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ମୁନି, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ଚାରଣ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ସେଠି ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

ନୃତ୍ଯଦ୍ଭିଶ୍ଚୈଵ ଗାଯଦ୍ଭିର୍ଵାଦଯଦ୍ଭିଶ୍ଚ ସଂଵୃତମ୍ ଵୀରଗୋଵୃଷଚିହ୍ନେନ ଵିଦ୍ରମଦ୍ରୁମଯଷ୍ଟିନା

ନୃତ୍ୟ, ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟରେ ନିପୁଣ ଲୋକମାନେ ଘେରି ରହିଥିଲେ, ବୀର ବୃଷଭ ଚିହ୍ନ ଓ ବିଦ୍ରମ ଦଣ୍ଡ ସହିତ ଚିହ୍ନିତ ହୋଇଥିଲା।

କୃତଗୋପୁରସତ୍କାରଂ କେତୁନା ମାନ୍ଯହେତୁନା ତସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ଵିମାନସ୍ଯ ଚାମରଦ୍ଵିତଯାଂତରେ

ଉଚ୍ଚ ଦ୍ୱାର ଓ ପତାକା ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ଏହି ବିମାନର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଦୁଇଟି ଚାମର ମଧ୍ୟରେ,