ଶିଵପୁରାଣମ୍

ତତ୍ର ଵଃ କାଲ ଏଵୈଷ ଦୈଵାଦୁପନତଃ ସ୍ଵଯମ୍ ପ୍ରଯାତ ଦକ୍ଷିଣଂ ମେରୋଃ ଶିଖରଂ ଦେଵସେଵିତମ୍

ଏବେ ତୁମ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ଆସିଛି; ଏଉଁ ସମୟରେ ଦେବତାମାନେ ପୂଜିଥିବା ମେରୁ ପର୍ବତର ଦକ୍ଷିଣ ଶିଖରକୁ ଚାଲିଯାଅ।

ସନତ୍କୁମାରୋ ଯତ୍ରାସ୍ତେ ମମ ପୁତ୍ରଃ ପରୋ ମୁନିଃ ପ୍ରତୀକ୍ଷ୍ଯାଗମନଂ ସାକ୍ଷାଦ୍ଭୂତନାଥସ୍ଯ ନଂଦିନଃ

ସେଠାରେ ମୋର ପୁଅ, ମହାନ ମୁନି ସନତ୍କୁମାର ବସିଛନ୍ତି, ସେ ସ୍ୱୟଂ ଭୂତନାଥ ନନ୍ଦିଙ୍କ ଆଗମନ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।

ପୁରା ସନତ୍କୁମାରୋପି ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାପି ପରମେଶ୍ଵରମ୍ ଅଜ୍ଞାନାତ୍ସର୍ଵଯୋଗୀନ୍ଦ୍ରମାନୀ ଵିନଯଦୂଷିତଃ

ପୂର୍ବେ ସନତ୍କୁମାର ମଧ୍ୟ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ଯୋଗୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆତ୍ମଗର୍ବ ଓ ଅଜ୍ଞାନରୁ ନମ୍ରତା ଦେଖାଇନଥିଲେ।

ଅଭ୍ଯୁତ୍ଥାନାଦିକଂ ଯୁକ୍ତମକୁର୍ଵନ୍ନତିନିର୍ଭଯଃ ତତୋ ଽପରାଧାତ୍କ୍ରୁଦ୍ଧେନ ମହୋଷ୍ଟ୍ରୋ ନଂଦିନା କୃତଃ

ସେ ଉଠି ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଅଭିବାଦନ କରିନଥିଲେ, ଭୟ ଓ ନମ୍ରତା ନଥିଲା; ଏହି ଅପରାଧ ପାଇଁ କ୍ରୁଧ୍ଧ ନନ୍ଦି ତାଙ୍କୁ ବଡ଼ ଉଠରେ ପରିଣତ କରିଦେଲେ।

ଅଥ କାଲେନ ମହତା ତଦର୍ଥେ ଶୋଚତା ମଯା ଉପାସ୍ଯ ଦେଵଂ ଦେଵୀଞ୍ଚ ନଂଦିନଂ ଚାନୁନୀଯ ଵୈ

ପରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ଏହି ଦୁଃଖରେ ମୁଁ ଦେବ ଓ ଦେବୀଙ୍କୁ ଉପାସନା କରି, ନନ୍ଦିଙ୍କୁ ମନାଇଥିଲି।

କଥଂଚିଦୁଷ୍ଟ୍ରତା ତସ୍ଯ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ନିଵାରିତା ପ୍ରାପିତୋ ହି ଯଥାପୂର୍ଵଂ ସନତ୍ପୂର୍ଵାଂ କୁମାରତାମ୍

ବଡ଼ ପ୍ରୟାସରେ ତାଙ୍କର ଉଠ ଦେହ କେମିତି ହେଉନାହିଁ, ସେଠାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସନତ୍କୁମାର ପୁନି ପୂର୍ବ ଯୁବା ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।

ତଦାହ ଚ ମହାଦେଵଃ ସ୍ମଯନ୍ନିଵ ଗଣାଧିପମ୍ ଅଵଜ୍ଞାଯ ହି ମାମେଵ ତଥାହଂକୃତଵାନ୍ମୁନିଃ

ତାପରେ ମହାଦେବ ହସି ଗଣାଧିପତିଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ମୋତେ ଅବମାନ କରି, ଏହି ମୁନି ଏଭଳି ଅହଂକାର କରିଥିଲେ।'

ଅତସ୍ତ୍ଵମେଵ ଯାଥାତ୍ମ୍ଯଂ ମମାସ୍ମୈ କଥଯାନଘ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୂର୍ଵଜଃ ପୁତ୍ରୋ ମାଂ ମୂଢ ଇଵ ସଂସ୍ମରନ୍

ତେଣୁ, ହେ ନିଷ୍ପାପ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ମୋର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ କହିଦିଅ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁଅ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ମୋତେ ଅଜ୍ଞାନରେ ମନେ କରେ।

ମଯୈଵ ଶିଷ୍ଯତେ ଦତ୍ତୋ ମମ ଜ୍ଞାନପ୍ରଵର୍ତକଃ ଧର୍ମାଧ୍ଯକ୍ଷାଭିଷେକଂ ଚ ତଵ ନିର୍ଵର୍ତଯିଷ୍ଯତି

ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ତୁମ ଶିଷ୍ୟ କରିଛି, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ ଦେବ; ସେ ତୁମର ଧର୍ମ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରିବ।

ସ ଏଵଂ ଵ୍ଯାହୃତୋ ଭୂଯସ୍ସର୍ଵଭୂତଗଣାଗ୍ରଣୀଃ ଯତ୍ପରାଜ୍ଞାପନଂ ମୂର୍ଧ୍ନା ପ୍ରାତଃ ପ୍ରତିଗୃହୀତଵାନ୍

ଏଭଳି କହିଲେ, ସମସ୍ତ ଭୂତଗଣଙ୍କ ନେତା ପ୍ରଭାତରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଆଜ୍ଞା ଗ୍ରହଣ କଲେ।

ତଥା ସନତ୍କୁମାରୋ ଽପି ମେରୌ ମଦନୁଶାସନାତ୍ ପ୍ରସାଦାର୍ଥଂ ଗଣସ୍ଯାସ୍ଯ ତପଶ୍ଚରତି ଦୁଶ୍ଚରମ୍

ଏଭଳି, ସନତ୍କୁମାର ମଧ୍ୟ ମୋର ଆଜ୍ଞାରେ ମେରୁ ପର୍ବତରେ ଏହି ଗଣଙ୍କ ଦୟା ପାଇଁ କଠିନ ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି।

ଦ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯଶ୍ଚେତି ଯୁଷ୍ମାଭିଃ ପ୍ରାଗ୍ଗଣେଶସମାଗମାତ୍ ତତ୍ପ୍ରସାଦାର୍ଥମଚିରାନ୍ନଂଦୀ ତତ୍ରାଗମିଷ୍ଯତି

ଗଣେଶଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ମିଶିବା ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ହେବ; ଏହି କ୍ଷମା ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର ନନ୍ଦି ସେଠାକୁ ଆସିବେ।

ଇତି ସତ୍ଵରମାଦିଶ୍ଯ ପ୍ରେଷିତା ଵିଶ୍ଵଯୋଗିନା କୁମାରଶିଖରଂ ମେରୋର୍ଦକ୍ଷିଣଂ ମୁନଯୋ ଯଯୁଃ

ଏଭଳି ବିଶ୍ୱଯୋଗୀଙ୍କ ଆଦେଶରେ ମୁନିମାନେ ତୁରନ୍ତ କୁମାର ଶିଖର, ମେରୁର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଯାଇଲେ।

ତତ୍ର ସ୍କଂଦସରୋ ନାମ ସରସ୍ସାଗରସନ୍ନିଭମ୍ ଅମୃତସ୍ଵାଦୁଶିଶିରସ୍ଵଚ୍ଛା ଗାଧଲଘୂଦକମ୍

ସେଠାରେ ସ୍କନ୍ଦସର ନାମର ଏକ ବଡ଼ ଝିଅ ଅଛି, ଯାହା ସାଗର ପରି ବିଶାଳ, ତାହାର ଜଳ ଅମୃତ ସ୍ୱାଦୁ, ଶିତଳ, ପରିଷ୍କାର, ଗଭୀର ଓ କେତେକଠି ହଳକା।

ସମଂତତଃ ସଂଘଟିତଂ ସ୍ଫଟିକୋ ପଲସଂଚଯୈଃ ସର୍ଵର୍ତୁକୁସୁମୈଃ ଫୁଲ୍ଲୈଶ୍ଛାଦିତାଖିଲଦିଙ୍ମୁଖମ୍

ଏହି ଝିଅର ଚାରିପାଖରେ ସ୍ଫଟିକ ପାହାଡ଼ ର ତଳ ରହିଛି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗର କୂଳ ଚିରନ୍ତନ ରୁତୁର ଫୁଲରେ ମୁଡ଼ିଯାଇଛି।

ଶୈଵଲୈରୁତ୍ପଲୈଃ ପଦ୍ମୈଃ କୁମୁଦୈସ୍ତାରକୋପମୈଃ ତରଂଗୈରଭ୍ରସଂକାଶୈରାକାଶମିଵ ଭୂମିଗମ୍

ଶାଇଳ ଶାଉଳ, ନୀଳ ଉତ୍ପଳ, ଲାଲ ପଦ୍ମ ଓ ଧଳା କୁମୁଦ ଯେଉଁମାନେ ତାରା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କ ସହିତ ତରଙ୍ଗ ମେଘ ପରି ଚମକୁଥିଲା । ଏହା ଦେଖିଲେ ଲାଗୁଥିଲା ଯେ ଆକାଶ ଏହି ଭୂମିରେ ଅବତରିଛି ।

ସୁଖାଵତରଣାରୋହୈଃ ସ୍ଥଲୈର୍ନୀଲଶିଲାମଯୈଃ ସୋପାନମାର୍ଗୌ ରୁଚିରୈଶ୍ଶୋଭମାନାଷ୍ଟଦିଙ୍ମୁଖମ୍

ସୁଖଦାୟକ ପ୍ରବେଶ ଓ ପ୍ରସ୍ଥାନ ସ୍ଥାନ, ନୀଳ ପଥରରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଘାଟ ଓ ସିଢ଼ି, ସମସ୍ତ ଅଠ ଦିଗରେ ରୂପ ଓ ଚମକ ଦେଖାଉଥିଲା ।

ତତ୍ରାଵତୀର୍ଣୈଶ୍ଚ ଯଥା ତତ୍ରୋତ୍ତୀର୍ଣଶ୍ଚ ଭୂଯସା ସ୍ନାତୈଃ ସିତୋପଵୀତୈଶ୍ଚ ଶୁକ୍ଲାକୌପୀନଵଲ୍କଲୈଃ

ସେଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ଅବତରିଥିଲେ ଓ ଯେଉଁମାନେ ଉପରକୁ ଆସିଥିଲେ, ସେମାନେ ସ୍ନାନ କରି, ଧଳା ଉପବୀତ ଓ ଶୁଭ୍ର କଉପୀନ ଓ ବାର୍କ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିଥିଲେ ।

ଜଟାଶିଖାଯନୈର୍ମୁଂଡୈସ୍ତ୍ରିପୁଂଡ୍ରକୃତମଂଡନୈଃ ଵିରାଗଵିଵଶସ୍ମେରମୁଖୈର୍ମୁନିକୁମାରକୈଃ

ଜଟା ଶିଖା ଓ ମୁଣ୍ଡି ମୁଣ୍ଡି, ତିନି ଧାଡ଼ି ଚିହ୍ନ ଦେଇ ଶୋଭିତ, ବିରାଗ ଭାବରେ ହସୁଥିବା ମୁଖ, ଏହିପରି ମୁନି କୁମାରମାନେ ଥିଲେ ।

ଘଟୈଃ କମଲିନୀପତ୍ରପୁଟୈଶ୍ଚ କଲଶୈଃ ଶିଵୈଃ କମଣ୍ଡଲୁଭିରନ୍ଯୈଶ୍ଚ ତାଦୃଶୈଃ କରକାଦିଭିଃ

ଘଟ, କମଳିନୀ ପତ୍ରର ମାଟି ମାନ୍ଦା, ଶିବ ଜଳପାତ୍ର, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାତ୍ର ଓ ଚମଚ ହାତରେ ଧରିଥିଲେ ।

ଆତ୍ମାର୍ଥଂ ଚ ପରାର୍ଥଂ ଚ ଦେଵତାର୍ଥଂ ଵିଶେଷତଃ ଆନୀଯମାନସଲିଲମାତ୍ତପୁଷ୍ପଂ ଚ ନିତ୍ଯଶଃ

ନିଜ ପାଇଁ, ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଓ ବିଶେଷ କରି ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ, ସେମାନେ ସଦା ଜଳ ଓ ତାଜା ଫୁଲ ଆଣିଥିଲେ ।

ଅଂତର୍ଜଲଶିଲାରୂଢୈର୍ନୀଚାନାଂ ସ୍ପର୍ଶଶଂକଯା ଆଚାରଵଦ୍ଭିର୍ମୁନିଭିଃ କୃତଭସ୍ମାଂଗଧୂସରୈଃ

କେହି ଜଳ ଭିତରେ ପଥର ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ନିମ୍ନ ଶ୍ରେଣୀ ଲୋକଙ୍କୁ ଛୁଇଁବାର ଭୟରେ, ଆଚାର ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ମୁନିମାନେ, ଦେହରେ ଭସ୍ମ ଲଗାଇ ଥିଲେ ।

ଇତସ୍ତତୋ ଽପ୍ସୁ ମଜ୍ଜଦ୍ଭିରିଷ୍ଟଶିଷ୍ଟୈଃ ଶିଲାଗତୈଃ ତିଲୈଶ୍ଚ ସାକ୍ଷତୈଃ ପୁଷ୍ପୈସ୍ତ୍ଯକ୍ତଦର୍ଭପଵିତ୍ରକୈଃ

ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି, କେହି ଜଳରେ ଡୁବିବା କିମ୍ବା ବାହାରିବା, କେହି ପଥର ଉପରେ ବସି, ତିଳ ଚିହ୍ନ ଦେଇ, ଫୁଲ ଓ ପବିତ୍ର ଦର୍ଭା ପତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରି ପ୍ରଦାନ କରୁଥିଲେ ।

ଦେଵାଦ୍ଯମୃଷିମଧ୍ଯଂ ଚ ନିର୍ଵର୍ତ୍ଯ ପିତୃତର୍ପଣମ୍ ନିଵେଦଯେଦଭିଜ୍ଞେଭ୍ଯୋ ନିତ୍ଯସ୍ନାନଗତାନ୍ ଦ୍ଵିଜାନ୍

ଦେବତା, ଋଷି ଓ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ତର୍ପଣ କରି, ସେମାନେ ଏହି ଜଳ ଜ୍ଞାନୀ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଦିନେ ଦିନେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଆସନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଥିଲେ ।

ସ୍ଥାନେସ୍ଥାନେ କୃତାନେକବଲିପୁଷ୍ପସମୀରଣୈଃ ସୌରାର୍ଘ୍ଯପୂର୍ଵଂ କୁର୍ଵଦ୍ଭିଃସ୍ଥଂଡଲେଭ୍ଯର୍ଚନାଦିକମ୍

ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ଥାନରେ ବିଭିନ୍ନ ଭୋଜ୍ୟ ଓ ଫୁଲ ଦେଇ, ପଙ୍କା ଝଲାଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଜଳ ଦେଇ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାରରେ ଅଲତାରରେ ପୂଜା କରୁଥିଲେ ।

କ୍ଵଚିନ୍ନିମଜ୍ଜଦୁନ୍ମଜ୍ଜତ୍ପ୍ରସ୍ରସ୍ତଗଜଯୂଥପମ୍ କ୍ଵଚିଚ୍ଚ ତୃଷଯାଯାତମୃଗୀମୃଗତୁରଂଗମମ୍

କେଉଁଠି ଭାଗ ଭାଗ ହାତୀ ଡୁବିବା ଓ ବାହାରିବା, କେଉଁଠି ତୃଷ୍ଣାରେ ହରିଣ, କୃଷ୍ଣସାର ଓ ଘୋଡ଼ା ଆସୁଥିଲେ ।

କ୍ଵଚିତ୍ପୀତଜନୋତ୍ତୀର୍ଣମଯୂରଵରଵାରଣମ୍ କ୍ଵଚିତ୍କୃତତଟାଘାତଵୃଷପ୍ରତିଵୃଷୋଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍

ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି, ପିଇ ଉପରେ ଆସୁଥିବା ମୟୂର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀ, ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ତଟ ମାରିଥିବା ବୃଷ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ମୁହାଁ ଦେଇ ଚମକୁଥିଲେ ।

କ୍ଵଚିତ୍କାରଂଡଵରଵୈଃ କ୍ଵଚିତ୍ସାରସକୂଜିତୈଃ କ୍ଵଚିଚ୍ଚ କୋକନିନଦୈଃ କ୍ଵଚିଦ୍ଭ୍ରମରଗୀତିଭିଃ

କେଉଁଠି କାରଣ୍ଡବ ହଁସ ରବ, କେଉଁଠି ସାରସ ଚିତ୍କାର, ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି କୋକିଳ ନିସ୍ୱନ, ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ଭ୍ରମର ଗୀତ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା ।

ସ୍ନାନପାନାଦିକରଣୈଃ ସ୍ଵସଂପଦ୍ଦ୍ରୁମଜୀଵିଭିଃ ପ୍ରଣଯାତ୍ପ୍ରାଣିଭିସ୍ତୈସ୍ତୈର୍ଭାଷମାଣମିଵାସକୃତ୍

ଗଛରେ ବସୁଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ସ୍ନାନ, ପାନ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟସ୍ତ, ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟ ସହ ପ୍ରେମରେ ଏବଂ ସଦା ଅନ୍ତରଙ୍ଗ କଥା କରୁଥିବା ପରି ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲେ ।