ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଆଦିସୃଷ୍ଟୌ ମହାଦେଵଃ ସର୍ଵଜ୍ଞଃ କରୁଣାକରଃ ସର୍ଵଲୋକୋପକାରାର୍ଥଂ ଵାରାନ୍କଲ୍ପିତଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ

ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିବା ଓ କରୁଣାମୟ ମହାଦେବ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ ଦିନଗୁଡ଼ିକୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଥିଲେ।

ସଂସାରଵୈଦ୍ଯଃ ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ସର୍ଵଭେଷଜଭେଷଜମ୍ ଆଦାଵାରୋଗ୍ଯଦଂ ଵାରଂ ସ୍ଵଵାରଂ କୃତଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ

ସମସ୍ତ ଜଗତର ଚିକିତ୍ସକ ଓ ସବୁ ଔଷଧର ଉପଚାରକ ମହାଦେବ ପ୍ରଥମେ ନିଜ ଦିନକୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟଦାୟକ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଥିଲେ।

ସଂପତ୍କାରଂ ସ୍ଵମାଯାଯା ଵରଂ ଚ କୃତଵାଂସ୍ତତଃ ଜନନେ ଦୁର୍ଗତିକ୍ରାଂତେ କୁମାରସ୍ଯ ତତଃ ପରମ୍

ତାପରେ ସ୍ୱମାୟାଙ୍କର ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଏକ ଦିନ ଏବଂ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିଲେ। ତାପରେ ଜନ୍ମ ଓ ଅପମୃତ୍ୟୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ କୁମାରଙ୍କ ପାଇଁ ଦିନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଥିଲେ।

ଆଲସ୍ଯଦୁରିତକ୍ରାଂତ୍ଯୈ ଵାରଂ କଲ୍ପିତଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ ରକ୍ଷକସ୍ଯ ତଥା ଵିଷ୍ଣୋର୍ଲୋକାନାଂ ହିତକାମ୍ଯଯା

ଆଳସ୍ୟ ଓ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରଭୁ ଏକ ଦିନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ରକ୍ଷକ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏକ ଦିନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ।

ପୁଷ୍ଟ୍ଯର୍ଥଂ ଚୈଵ ରକ୍ଷାର୍ଥଂ ଵାରଂ କଲ୍ପିତଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ ଆଯୁଷ୍କରଂ ତତୋ ଵାରମାଯୁଷାଂ କର୍ତୁରେଵ ହି

ପୋଷଣ ଓ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରଭୁ ଏକ ଦିନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ। ତାପରେ ଆୟୁଷ୍ୟ ଦେବା ପାଇଁ ଆୟୁଷ୍ୟ ଦାତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦିନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ।

ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସୃଷ୍ଟିକର୍ତୁର୍ହି ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପରମେଷ୍ଠିନଃ ଜଗଦାଯୁଷ୍ଯସିଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ଵାରଂ କଲ୍ପିତଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ

ତିନି ଲୋକର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପରମେଷ୍ଠୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଇଁ ଜଗତର ଦୀର୍ଘାୟୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରଭୁ ଏକ ଦିନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ।

ଆଦୌ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵୃଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ପୁଣ୍ଯପାପେ ପ୍ରକଲ୍ପିତେ ତଯୋଃ କର୍ତ୍ରୋସ୍ତତୋ ଵାରମିଂଦ୍ରସ୍ଯ ଚ ଯମସ୍ଯ ଚ

ଆରମ୍ଭରେ ତିନି ଲୋକର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହେବା ପରେ, ତାହାର କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଯମଙ୍କ ପାଇଁ ଦିନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ।

ଭୋଗପ୍ରଦଂ ମୃତ୍ଯୁହରଂ ଲୋକାନାଂ ଚ ପ୍ରକଲ୍ପିତମ୍ ଆଦିତ୍ଯାଦୀନ୍ସ୍ଵସ୍ଵରୂପାନ୍ସୁଖଦୁଃଖସ୍ଯ ସୂଚକାନ୍

ଭୋଗ ଦେବା, ମୃତ୍ୟୁ ଦୂର କରିବା ଓ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଦିନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ହେଲା। ଆଦିତ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସୁଖ ଦୁଃଖର ଚିହ୍ନ, ସେମାନଙ୍କର ରୂପ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରାଗଲା।

ଵାରେଶାନ୍କଲ୍ପଯିତ୍ଵାଦୌ ଜ୍ଯୋତିଶ୍ଚକ୍ରେପ୍ରତିଷ୍ଠିତାନ୍ ସ୍ଵସ୍ଵଵାରେ ତୁ ତେଷାଂ ତୁ ପୂଜା ସ୍ଵସ୍ଵଫଲପ୍ରଦା

ପ୍ରଥମେ ଦିନଙ୍କର ଅଧିପତିମାନେ ଜ୍ୟୋତିର ଚକ୍ରରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହେଲେ। ସେମାନଙ୍କର ନିଜ ଦିନରେ ପୂଜା କଲେ ନିଜ ନିଜ ଫଳ ମିଳେ।

ଆରୋଗ୍ଯଂ ସଂପଦଶ୍ଚୈଵ ଵ୍ଯାଧୀନାଂ ଶାଂତିରେଵ ଚ ପୁଷ୍ଟିରାଯୁସ୍ତଥା ଭୋଗୋ ମୃତେର୍ହାନିର୍ଯଥାକ୍ରମମ୍

ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ସମୃଦ୍ଧି, ରୋଗ ଶାନ୍ତି, ପୋଷଣ, ଦୀର୍ଘାୟୁଷ୍ୟ, ଭୋଗ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଦୂର କରିବା—ଏହି ସବୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ଲଭ୍ୟ।

ଵାରକ୍ରମଫଲଂ ପ୍ରାହୁର୍ଦେଵପ୍ରୀତିପୁରଃସରମ୍ ଅନ୍ଯେଷାମପି ଦେଵାନାଂ ପୂଜାଯାଃ ଫଲଦଃ ଶିଵଃ

ଦିନଗୁଡ଼ିକର ଫଳ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଲେ ମିଳେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜାର ଫଳ ମଧ୍ୟ ଶିବ ଦେଇଥାନ୍ତି।

ଦେଵାନାଂ ପ୍ରୀତଯେ ପୂଜାପଞ୍ଚଧୈଵ ପ୍ରକଲ୍ପିତା ତତ୍ତନ୍ମଂତ୍ରଜପୋ ହୋମୋ ଦାନଂ ଚୈଵ ତପସ୍ତଥା

ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ପଞ୍ଚ ପ୍ରକାରର ପୂଜା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ—ସେମାନଙ୍କର ମନ୍ତ୍ର ଜପ, ହୋମ, ଦାନ ଓ ତପସ୍ୟା।

ସ୍ଥଂଡିଲେ ପ୍ରତିମାଯାଂ ଚ ହ୍ଯଗ୍ନୌ ବ୍ରାହ୍ମଣଵିଗ୍ରହେ ସମାରାଧନମିତ୍ଯେଵଂ ଷୋଡଶୈରୁପଚାରକୈଃ

ମାଟିର ଉଚ୍ଚାସ୍ଥଳ, ପ୍ରତିମା, ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣର ରୂପରେ—ଏଭଳି ଷୋଡ଼ଶ ଉପଚାର ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।

ଉତ୍ତରୋତ୍ତରଵୈଶିଷ୍ଟ୍ଯାତ୍ପୂର୍ଵାଭାଵେ ତଥୋତ୍ତରମ୍ ନେତ୍ରଯୋଃ ଶିରସୋ ରୋଗେ ତଥା କୁଷ୍ଠସ୍ଯ ଶାଂତଯେ

ପୂର୍ବ ଉପାୟ ନ ଥିଲେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଉପାୟ ନିଅ, ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ପୂର୍ବପୂର୍ବ ଠାରୁ ଉତ୍ତମ। ଦୁଇ ଚକ୍ଷୁ, ମୁଣ୍ଡ ରୋଗ ଓ କୁଷ୍ଠ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଏହିପରି କରିବା ଉଚିତ୍।

ଆଦିତ୍ଯଂ ପୂଜଯିତ୍ଵା ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଭୋଜଯେତ୍ତତଃ ଦିନଂ ମାସଂ ତଥା ଵର୍ଷଂ ଵର୍ଷତ୍ରଯମଥଵାପି ଵା

ଆଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ସେପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି ଏକ ଦିନ, ଏକ ମାସ, ଏକ ବର୍ଷ କିମ୍ବା ତିନି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କରିପାରିବେ।

ପ୍ରାରବ୍ଧଂ ପ୍ରବଲଂ ଚେତ୍ସ୍ଯାନ୍ନଶ୍ଯେଦ୍ରୋଗଜରାଦିକମ୍ ଜପାଦ୍ଯମିଷ୍ଟଦେଵସ୍ଯ ଵାରାଦୀନାଂ ଫଲଂ ଵିଦୁଃ

ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କର୍ମ, ଯେପରିକି ରୋଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୁଃଖ, ପ୍ରିୟ ଦେବତାଙ୍କର ଜପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ସପ୍ତାହର ଦିନଗୁଡ଼ିକର ଉପବାସ ଓ ପୂଜା ଫଳ ଏଭଳି ମିଳେ ବୋଲି ବୁଦ୍ଧିମାନ୍‌ମାନେ ଜାଣନ୍ତି।

ପାପଶାଂତିର୍ଵିଶେଷେଣ ହ୍ଯାଦିଵାରେ ନିଵେଦଯେତ୍ ଆଦିତ୍ଯସ୍ଯୈଵ ଦେଵାନାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଵିଶିଷ୍ଟଦମ୍

ପାପ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ବିଶେଷ ଭାବେ, ସପ୍ତାହର ପ୍ରଥମ ଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଦେବତାମାନେ ଓ ମହାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଉପହାର ଦେବା ଉଚିତ।

ସୋମଵାରେ ଚ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯାଦୀନ୍ସଂପଦର୍ଥଂ ଯଜେଦ୍ବୁଧଃ ଆଜ୍ଯାନ୍ନେନ ତଥା ଵିପ୍ରାନ୍ସପତ୍ନୀକାଂଶ୍ଚ ଭୋଜଯେତ୍

ସୋମବାରେ, ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବୀଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଘିଅ ଓ ଚାଉଳ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଭୋଜନ କରାଯିବା ଉଚିତ।

କାଲ୍ଯାଦୀନ୍ଭୌମ ଵାରେ ତୁ ଯଜେଦ୍ରୋଗପ୍ରଶାଂତଯେ ମାଷମୁଦ୍ଗାଢକାନ୍ନେନ ବ୍ରହ୍ମଣାଂଶ୍ଚୈଵ ଭୋଜଯେତ୍

ମଙ୍ଗଳବାରେ, ରୋଗ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ କାଳୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ମାଛ, ମୁଗ ଓ ଚାଉଳ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରାଯିବା ଉଚିତ।

ସୌମ୍ଯଵାରେ ତଥା ଵିଷ୍ଣୁଂ ଦଧ୍ଯନ୍ନେନ ଯଜେଦ୍ବୁଧଃ ପୁତ୍ରମିତ୍ରକଲତ୍ରାଦିପୁଷ୍ଟିର୍ଭଵତି ସର୍ଵଦା

ବୁଧବାରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦହି ଓ ଚାଉଳ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିବା ଉଚିତ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ସନ୍ତାନ, ବନ୍ଧୁ, ଜୀବନସଂଗିନୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଆଶୀର୍ବାଦ ସବୁବେଳେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।

ଆଯୁଷ୍କାମୋ ଗୁରୋର୍ଵାରେ ଦେଵାନାଂ ପୁଷ୍ଟିସିଦ୍ଧଯେ ଉପଵୀତେନ ଵସ୍ତ୍ରେଣ କ୍ଷୀରାଜ୍ଯେନ ଯଜେଦ୍ବୁଧଃ

ଆୟୁଷ୍ୟ ଆଶା କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଗୁରୁବାରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ପାଇଁ, ଉପବୀତ, ବସ୍ତ୍ର, ଖୀର ଓ ଘିଅ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ଭୋଗାର୍ଥଂ ଭୃଗଵାରେ ତୁ ଯଜେଦ୍ଦେଵାନ୍ସମାହିତଃ ଷଡ୍ରସୋପେତମନ୍ନଂ ଚ ଦଦ୍ଯାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣତୃପ୍ତଯେ

ଭୋଗ ଲାଗି, ଶୁକ୍ରବାରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଛଅ ରସ ଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ।

ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଚ ତୃପ୍ତଯେ ତଦ୍ଵଦ୍ଦେଯଂ ଵସ୍ତ୍ରାଦିକଂ ଶୁଭମ୍ ଅପମୃତ୍ଯୁହରେ ମଂଦେ ରୁଦ୍ରାଦ୍ରୀଂଶ୍ଚ ଯଜେଦ୍ବୁଧଃ

ସ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ, ସେହିପରି ଶୁଭ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ; ଅକାଳମୃତ୍ୟୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ, ଶନିବାରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତି ରୁଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ତିଲହୋମେନ ଦାନେନ ତିଲାନ୍ନେନ ଚ ଭୋଜଯେତ୍ ଇତ୍ଥଂ ଯଜେଚ୍ଚ ଵିବୁଧାନାରୋଗ୍ଯାଦିଫଲଂ ଲଭେତ୍

ତିଳ ହୋମ, ଦାନ ଓ ତିଳ ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଯିବା ଉଚିତ; ଏଭଳି ଭାବେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ଆରୋଗ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଫଳ ମିଳେ।

ଦେଵାନାଂ ନିତ୍ଯଯଜନେ ଵିଶେଷଯଜନେପି ଚ ସ୍ନାନେ ଦାନେ ଜପେ ହୋମେ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଚ ତର୍ପଣେ

ଦେବତାଙ୍କର ନିତ୍ୟ ପୂଜା ଓ ବିଶେଷ ପୂଜା, ସ୍ନାନ, ଦାନ, ଜପ, ହୋମ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ତୃପ୍ତି କରାଇବାରେ,

ତିଥିନକ୍ଷତ୍ରଯୋଗେ ଚ ତତ୍ତଦ୍ଦେଵପ୍ରପୂଜନେ ଆଦିଵାରାଦିଵାରେଷୁ ସର୍ଵଜ୍ଞୋ ଜଗଦୀଶ୍ଵରଃ

ତିଥି ଓ ନକ୍ଷତ୍ର ଯୋଗରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବତାଙ୍କର ଉଚିତ ପୂଜାରେ, ଏବଂ ସପ୍ତାହର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନରେ, ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣିଥିବା ଜଗତ୍‌ନାଥ,

ତତଦ୍ରୂପେଣ ସର୍ଵେଷାମାରୋଗ୍ଯାଦିଫଲପ୍ରଦଃ ଦେଶକାଲାନୁସାରେଣ ତଥା ପାତ୍ରାନୁସାରତଃ

ସେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ରୂପରେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଶ, କାଳ ଓ ଯୋଗ୍ୟତା ଅନୁଯାୟୀ ଆରୋଗ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି।

ଦ୍ରଵ୍ଯଶ୍ରଦ୍ଧାନୁସାରେଣ ତଥା ଲୋକାନୁସାରତଃ ତାରତମ୍ଯକ୍ରମାଦ୍ଦେଵସ୍ତ୍ଵାରୋଗ୍ଯାଦୀନ୍ପ୍ରଯଚ୍ଛତି

ଦ୍ରବ୍ୟ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଚଳିତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ଅନୁଯାୟୀ, ଦେବତା ଆରୋଗ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି।

ଶୁଭାଦାଵଶୁଭାଂତେ ଚ ଜନ୍ମର୍କ୍ଷେଷୁ ଗୃହେ ଗୃହୀ ଆରୋଗ୍ଯାଦିସମୃଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥମାଦିତ୍ଯାଦୀନ୍ଗ୍ରହାନ୍ଯଜେତ୍

ଶୁଭ ଆରମ୍ଭ ଓ ଅଶୁଭ ଶେଷରେ, ଜନ୍ମ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଓ ଘରେ, ଗୃହସ୍ଥ ଲୋକେ ଆରୋଗ୍ୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଆଦିତ୍ୟ ଆଦି ଗ୍ରହମାନେଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।