ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଭଵଦ୍ଭିଃ କିଂ କୃତଂ ପଶ୍ଚାନ୍ମାରୁତେଂତର୍ହିତେ ସତି ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵତି ଦେଵେଶେ ମୁନଯୋ ଽଵଭୃଥାତ୍ପରମ୍

ପ୍ରଭୁ ଜିଜ୍ଞାସା କଲେ, 'ବାୟୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେବା ପରେ ତୁମେ କଣ କଲେ?' ତେଣୁ ଋଷିମାନେ ସ୍ନାନ ଶେଷ କରି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

ଗଂଗାତୀର୍ଥେସ୍ଯ ଗମନଂ ଯାତ୍ରାଂ ଵାରାଣସୀଂ ପ୍ରତି ଦର୍ଶନଂ ତତ୍ର ଲିଂଗାନାଂ ସ୍ଥାପିତାନାଂ ସୁରେଶ୍ଵରୈଃ

ସେମାନେ ଗଙ୍ଗା ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା, ବାରାଣସୀ ଯାତ୍ରା, ଓ ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିବା ଲିଙ୍ଗ ଦର୍ଶନ ବିଷୟରେ କହିଲେ।

ଅଵିମୁକ୍ତେଶ୍ଵରସ୍ଯାପି ଲିଂଗସ୍ଯାଭ୍ଯର୍ଚନଂ ସକୃତ୍ ଆକାଶେ ମହତସ୍ତସ୍ଯ ତେଜୋରାଶେଶ୍ଚ ଦର୍ଶନମ୍

ଅବିମୁକ୍ତେଶ୍ୱରଙ୍କ ଲିଙ୍ଗକୁ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିଥିବା, ଏବଂ ଆକାଶରେ ଏହି ବଡ଼ ଆଲୋକ ଦର୍ଶନ କରିଥିବା ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ କହିଲେ।

ମୁନୀନାଂ ଵିଲଯଂ ତତ୍ର ନିରୋଧଂ ତେଜସସ୍ତତଃ ଯାଥାତ୍ମ୍ଯଵେଦନଂ ତସ୍ଯ ଚିଂତିତସ୍ଯାପି ଚାତ୍ମଭିଃ

ସେଠାରେ ଋଷିମାନଙ୍କ ବିଲୟ, ଆଲୋକରେ ନିରୋଧ ଓ ତାହାର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ଜାଣିବା, ନିଜେ ଚିନ୍ତା କରିଥିବା ବିଷୟରେ ସେମାନେ କହିଲେ।

ସର୍ଵଂ ସଵିସ୍ତରଂ ତସ୍ମୈ ପ୍ରଣମ୍ଯାହୁର୍ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ ମୁନିଭିଃ କଥିତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ଚତୁର୍ମୁଖଃ

ବାରମ୍ବାର ପ୍ରଣାମ କରି, ଋଷିମାନେ ସମସ୍ତ ବିବରଣୀ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ; ସେ କଥା ଶୁଣି, ଚତୁର୍ମୁଖ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଶୁଣିଲେ।

କଂପଯିତ୍ଵା ଶିରଃ କିଂଚିତ୍ପ୍ରାହ ଗଂଭୀରଯା ଗିରା ପ୍ରତ୍ଯାସୀଦତି ଯୁଷ୍ମାକଂ ସିଦ୍ଧିରାମୁଷ୍ମିକୀ ପରା

ସେ ଅଲ୍ପ ମୁଣ୍ଡ ହଲାଇ, ଗଭୀର ସ୍ୱରରେ କହିଲେ, 'ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସିଦ୍ଧି ଏବେ ହାତରେ ଆସିଛି।'

ଭଵଦ୍ଭିର୍ଦୀର୍ଘସତ୍ରେଣ ଚିରମାରାଧିତଃ ପ୍ରଭୁଃ ପ୍ରସାଦାଭିମୁଖୋ ଭୂତ ଇତି ଭୁତାର୍ଥସୂଚିତମ୍

'ତୁମେ ଦୀର୍ଘ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଆରାଧନା କରିଛ; ଏବେ ସେ ଦୟା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତୁମର କାର୍ଯ୍ୟର ଅର୍ଥ ଏହିପରି ଦେଖାଏ।'

ଵାରାଣସ୍ଯାଂ ତୁ ଯୁଷ୍ମାଭିର୍ଯଦ୍ଦୃଷ୍ଟଂ ଦିଵି ଦୀପ୍ତିମତ୍ ତଲ୍ଲିଂଗସଂଜ୍ଞିତଂ ସାକ୍ଷାତ୍ତେଜୋ ମାହେଶ୍ଵରଂ ପରମ୍

ବାରାଣସୀରେ ତୁମେ ଯେଉଁ ଦିନ ଆକାଶରେ ଦେଖିଥିଲ, ସେଇ ଦୀପ୍ତିମାନ ଲିଙ୍ଗ ହେଉଛି ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କର ପରମ ତେଜସ୍ୱୀ ଆଭା।

ତତ୍ର ଲୀନାଶ୍ଚ ମୁନଯଃ ଶ୍ରୌତପାଶୁପତଵ୍ରତାଃ ମୁକ୍ତା ବଭୂଵୁଃ ସ୍ଵସ୍ଥାଶ୍ଚ ନୈଷ୍ଠିକା ଦଗ୍ଧକିଲ୍ବିଷାଃ

ସେଠାରେ ବେଦ ଓ ପଶୁପତି ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିବା ମୁନିମାନେ ଏହି ତେଜରେ ଲୀନ ହୋଇ, ସ୍ୱସ୍ଥ ଓ ଦୃଢ଼ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ।

ପ୍ରାପ୍ଯାନେନ ଯଥା ମୁକ୍ତିରଚିରାଦ୍ଭଵତାମପି ସ ଚାଯମର୍ଥଃ ସୂଚ୍ଯେତ ଯୁଷ୍ମଦ୍ଦୃଷ୍ଟେନ ତେଜସା

ଏହି ଉପାୟରେ ତୁମେମାନେ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ମୁକ୍ତି ପାଇବ; ତୁମେ ଦେଖିଥିବା ଏହି ତେଜର ଏହି ଅର୍ଥ।

ତତ୍ର ଵଃ କାଲ ଏଵୈଷ ଦୈଵାଦୁପନତଃ ସ୍ଵଯମ୍ ପ୍ରଯାତ ଦକ୍ଷିଣଂ ମେରୋଃ ଶିଖରଂ ଦେଵସେଵିତମ୍

ଏବେ ତୁମ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ଆସିଛି; ଏଉଁ ସମୟରେ ଦେବତାମାନେ ପୂଜିଥିବା ମେରୁ ପର୍ବତର ଦକ୍ଷିଣ ଶିଖରକୁ ଚାଲିଯାଅ।

ସନତ୍କୁମାରୋ ଯତ୍ରାସ୍ତେ ମମ ପୁତ୍ରଃ ପରୋ ମୁନିଃ ପ୍ରତୀକ୍ଷ୍ଯାଗମନଂ ସାକ୍ଷାଦ୍ଭୂତନାଥସ୍ଯ ନଂଦିନଃ

ସେଠାରେ ମୋର ପୁଅ, ମହାନ ମୁନି ସନତ୍କୁମାର ବସିଛନ୍ତି, ସେ ସ୍ୱୟଂ ଭୂତନାଥ ନନ୍ଦିଙ୍କ ଆଗମନ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।

ପୁରା ସନତ୍କୁମାରୋପି ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାପି ପରମେଶ୍ଵରମ୍ ଅଜ୍ଞାନାତ୍ସର୍ଵଯୋଗୀନ୍ଦ୍ରମାନୀ ଵିନଯଦୂଷିତଃ

ପୂର୍ବେ ସନତ୍କୁମାର ମଧ୍ୟ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ଯୋଗୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆତ୍ମଗର୍ବ ଓ ଅଜ୍ଞାନରୁ ନମ୍ରତା ଦେଖାଇନଥିଲେ।

ଅଭ୍ଯୁତ୍ଥାନାଦିକଂ ଯୁକ୍ତମକୁର୍ଵନ୍ନତିନିର୍ଭଯଃ ତତୋ ଽପରାଧାତ୍କ୍ରୁଦ୍ଧେନ ମହୋଷ୍ଟ୍ରୋ ନଂଦିନା କୃତଃ

ସେ ଉଠି ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଅଭିବାଦନ କରିନଥିଲେ, ଭୟ ଓ ନମ୍ରତା ନଥିଲା; ଏହି ଅପରାଧ ପାଇଁ କ୍ରୁଧ୍ଧ ନନ୍ଦି ତାଙ୍କୁ ବଡ଼ ଉଠରେ ପରିଣତ କରିଦେଲେ।

ଅଥ କାଲେନ ମହତା ତଦର୍ଥେ ଶୋଚତା ମଯା ଉପାସ୍ଯ ଦେଵଂ ଦେଵୀଞ୍ଚ ନଂଦିନଂ ଚାନୁନୀଯ ଵୈ

ପରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ଏହି ଦୁଃଖରେ ମୁଁ ଦେବ ଓ ଦେବୀଙ୍କୁ ଉପାସନା କରି, ନନ୍ଦିଙ୍କୁ ମନାଇଥିଲି।

କଥଂଚିଦୁଷ୍ଟ୍ରତା ତସ୍ଯ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ନିଵାରିତା ପ୍ରାପିତୋ ହି ଯଥାପୂର୍ଵଂ ସନତ୍ପୂର୍ଵାଂ କୁମାରତାମ୍

ବଡ଼ ପ୍ରୟାସରେ ତାଙ୍କର ଉଠ ଦେହ କେମିତି ହେଉନାହିଁ, ସେଠାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସନତ୍କୁମାର ପୁନି ପୂର୍ବ ଯୁବା ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।

ତଦାହ ଚ ମହାଦେଵଃ ସ୍ମଯନ୍ନିଵ ଗଣାଧିପମ୍ ଅଵଜ୍ଞାଯ ହି ମାମେଵ ତଥାହଂକୃତଵାନ୍ମୁନିଃ

ତାପରେ ମହାଦେବ ହସି ଗଣାଧିପତିଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ମୋତେ ଅବମାନ କରି, ଏହି ମୁନି ଏଭଳି ଅହଂକାର କରିଥିଲେ।'

ଅତସ୍ତ୍ଵମେଵ ଯାଥାତ୍ମ୍ଯଂ ମମାସ୍ମୈ କଥଯାନଘ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୂର୍ଵଜଃ ପୁତ୍ରୋ ମାଂ ମୂଢ ଇଵ ସଂସ୍ମରନ୍

ତେଣୁ, ହେ ନିଷ୍ପାପ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ମୋର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ କହିଦିଅ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁଅ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ମୋତେ ଅଜ୍ଞାନରେ ମନେ କରେ।

ମଯୈଵ ଶିଷ୍ଯତେ ଦତ୍ତୋ ମମ ଜ୍ଞାନପ୍ରଵର୍ତକଃ ଧର୍ମାଧ୍ଯକ୍ଷାଭିଷେକଂ ଚ ତଵ ନିର୍ଵର୍ତଯିଷ୍ଯତି

ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ତୁମ ଶିଷ୍ୟ କରିଛି, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ ଦେବ; ସେ ତୁମର ଧର୍ମ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରିବ।

ସ ଏଵଂ ଵ୍ଯାହୃତୋ ଭୂଯସ୍ସର୍ଵଭୂତଗଣାଗ୍ରଣୀଃ ଯତ୍ପରାଜ୍ଞାପନଂ ମୂର୍ଧ୍ନା ପ୍ରାତଃ ପ୍ରତିଗୃହୀତଵାନ୍

ଏଭଳି କହିଲେ, ସମସ୍ତ ଭୂତଗଣଙ୍କ ନେତା ପ୍ରଭାତରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଆଜ୍ଞା ଗ୍ରହଣ କଲେ।

ତଥା ସନତ୍କୁମାରୋ ଽପି ମେରୌ ମଦନୁଶାସନାତ୍ ପ୍ରସାଦାର୍ଥଂ ଗଣସ୍ଯାସ୍ଯ ତପଶ୍ଚରତି ଦୁଶ୍ଚରମ୍

ଏଭଳି, ସନତ୍କୁମାର ମଧ୍ୟ ମୋର ଆଜ୍ଞାରେ ମେରୁ ପର୍ବତରେ ଏହି ଗଣଙ୍କ ଦୟା ପାଇଁ କଠିନ ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି।

ଦ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯଶ୍ଚେତି ଯୁଷ୍ମାଭିଃ ପ୍ରାଗ୍ଗଣେଶସମାଗମାତ୍ ତତ୍ପ୍ରସାଦାର୍ଥମଚିରାନ୍ନଂଦୀ ତତ୍ରାଗମିଷ୍ଯତି

ଗଣେଶଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ମିଶିବା ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ହେବ; ଏହି କ୍ଷମା ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର ନନ୍ଦି ସେଠାକୁ ଆସିବେ।

ଇତି ସତ୍ଵରମାଦିଶ୍ଯ ପ୍ରେଷିତା ଵିଶ୍ଵଯୋଗିନା କୁମାରଶିଖରଂ ମେରୋର୍ଦକ୍ଷିଣଂ ମୁନଯୋ ଯଯୁଃ

ଏଭଳି ବିଶ୍ୱଯୋଗୀଙ୍କ ଆଦେଶରେ ମୁନିମାନେ ତୁରନ୍ତ କୁମାର ଶିଖର, ମେରୁର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଯାଇଲେ।

ତତ୍ର ସ୍କଂଦସରୋ ନାମ ସରସ୍ସାଗରସନ୍ନିଭମ୍ ଅମୃତସ୍ଵାଦୁଶିଶିରସ୍ଵଚ୍ଛା ଗାଧଲଘୂଦକମ୍

ସେଠାରେ ସ୍କନ୍ଦସର ନାମର ଏକ ବଡ଼ ଝିଅ ଅଛି, ଯାହା ସାଗର ପରି ବିଶାଳ, ତାହାର ଜଳ ଅମୃତ ସ୍ୱାଦୁ, ଶିତଳ, ପରିଷ୍କାର, ଗଭୀର ଓ କେତେକଠି ହଳକା।

ସମଂତତଃ ସଂଘଟିତଂ ସ୍ଫଟିକୋ ପଲସଂଚଯୈଃ ସର୍ଵର୍ତୁକୁସୁମୈଃ ଫୁଲ୍ଲୈଶ୍ଛାଦିତାଖିଲଦିଙ୍ମୁଖମ୍

ଏହି ଝିଅର ଚାରିପାଖରେ ସ୍ଫଟିକ ପାହାଡ଼ ର ତଳ ରହିଛି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗର କୂଳ ଚିରନ୍ତନ ରୁତୁର ଫୁଲରେ ମୁଡ଼ିଯାଇଛି।

ଶୈଵଲୈରୁତ୍ପଲୈଃ ପଦ୍ମୈଃ କୁମୁଦୈସ୍ତାରକୋପମୈଃ ତରଂଗୈରଭ୍ରସଂକାଶୈରାକାଶମିଵ ଭୂମିଗମ୍

ଶାଇଳ ଶାଉଳ, ନୀଳ ଉତ୍ପଳ, ଲାଲ ପଦ୍ମ ଓ ଧଳା କୁମୁଦ ଯେଉଁମାନେ ତାରା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କ ସହିତ ତରଙ୍ଗ ମେଘ ପରି ଚମକୁଥିଲା । ଏହା ଦେଖିଲେ ଲାଗୁଥିଲା ଯେ ଆକାଶ ଏହି ଭୂମିରେ ଅବତରିଛି ।

ସୁଖାଵତରଣାରୋହୈଃ ସ୍ଥଲୈର୍ନୀଲଶିଲାମଯୈଃ ସୋପାନମାର୍ଗୌ ରୁଚିରୈଶ୍ଶୋଭମାନାଷ୍ଟଦିଙ୍ମୁଖମ୍

ସୁଖଦାୟକ ପ୍ରବେଶ ଓ ପ୍ରସ୍ଥାନ ସ୍ଥାନ, ନୀଳ ପଥରରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଘାଟ ଓ ସିଢ଼ି, ସମସ୍ତ ଅଠ ଦିଗରେ ରୂପ ଓ ଚମକ ଦେଖାଉଥିଲା ।

ତତ୍ରାଵତୀର୍ଣୈଶ୍ଚ ଯଥା ତତ୍ରୋତ୍ତୀର୍ଣଶ୍ଚ ଭୂଯସା ସ୍ନାତୈଃ ସିତୋପଵୀତୈଶ୍ଚ ଶୁକ୍ଲାକୌପୀନଵଲ୍କଲୈଃ

ସେଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ଅବତରିଥିଲେ ଓ ଯେଉଁମାନେ ଉପରକୁ ଆସିଥିଲେ, ସେମାନେ ସ୍ନାନ କରି, ଧଳା ଉପବୀତ ଓ ଶୁଭ୍ର କଉପୀନ ଓ ବାର୍କ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିଥିଲେ ।

ଜଟାଶିଖାଯନୈର୍ମୁଂଡୈସ୍ତ୍ରିପୁଂଡ୍ରକୃତମଂଡନୈଃ ଵିରାଗଵିଵଶସ୍ମେରମୁଖୈର୍ମୁନିକୁମାରକୈଃ

ଜଟା ଶିଖା ଓ ମୁଣ୍ଡି ମୁଣ୍ଡି, ତିନି ଧାଡ଼ି ଚିହ୍ନ ଦେଇ ଶୋଭିତ, ବିରାଗ ଭାବରେ ହସୁଥିବା ମୁଖ, ଏହିପରି ମୁନି କୁମାରମାନେ ଥିଲେ ।