ତଦା ତେ ହିମଵତ୍ପାଦାତ୍ପଂତତୀଂ ଦକ୍ଷିଣାମୁଖୀମ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭାଗୀରଥୀ ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ତତ୍ତୀରତୋ ଯଯୁଃ
ସେବେଳେ, ହିମାଳୟ ପାଦ ଠାରୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ବହୁଥିବା ଭାଗୀରଥୀ ନଦୀକୁ ଦେଖି, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ତାହାର କୂଳରୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତତୋ ଵାରାଣସୀଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମୁଦିତାସ୍ସର୍ଵ ଏଵ ତେ ତଦୋତ୍ତରପ୍ରଵାହାଯାଂ ଗଂଗାଯାମଵଗାହ୍ଯ ଚ
ତାପରେ, ବାରାଣସୀକୁ ପହଞ୍ଚି, ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦରେ ଉତ୍ସାହିତ ହେଲେ। ସେମାନେ ଉତ୍ତରକୁ ବହୁଥିବା ଗଙ୍ଗାରେ ଗୋତିଏଠି ଯାଇ ସ୍ନାନ କଲେ।
ଅଵିମୁକ୍ତେଶ୍ଵରଂ ଲିଂଗଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଵିଧାନତଃ ପ୍ରଯାତୁମୁଦ୍ଯତାସ୍ତତ୍ର ଦଦୃଶୁର୍ଦିଵି ଭାସ୍ଵରମ୍
ଅବିମୁକ୍ତେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗକୁ ଦେଖି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପୂଜା କରି, ବିଦାୟ ହେବାକୁ ଯିବା ବେଳେ, ସେମାନେ ଆକାଶରେ ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଲୋକ ଦେଖିଲେ।
ସୂର୍ଯକୋଟିପ୍ରତୀକାଶଂ ତେଜୋଦିଵ୍ଯଂ ମହାଦ୍ଭୁତମ୍ ଆତ୍ମପ୍ରଭାଵିତାନେନ ଵ୍ଯାପ୍ତସର୍ଵଦିଗନ୍ତରମ୍
ସେ ଆଲୋକ ଦଶ କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଦିବ୍ୟ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ, ଯାହାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଭରିଦେଇଥିଲା।
ଅଥ ପାଶୁପତାଃ ସିଦ୍ଧାଃ ଭସ୍ମସଞ୍ଛନ୍ନଵିଗ୍ରହାଃ ମୁନଯୋ ଽଭ୍ଯେତ୍ଯ ଶତଶୋ ଲୀନାଃ ସ୍ଯୁସ୍ତତ୍ର ତେଜସି
ତାପରେ, ଶତଶଃ ପଶୁପତି ସିଦ୍ଧ ମୁନିମାନେ, ତାଙ୍କ ଦେହରେ ଭସ୍ମ ଲଗାଇ, ସେ ଆଲୋକ ପାଖକୁ ଆସି, ତାହାରେ ଲୀନ ହେଇଗଲେ।
ତଥା ଵିଲୀଯମାନେଷୁ ତପସ୍ଵିଷୁ ମହାତ୍ମସୁ ସଦ୍ଯସ୍ତିରୋଦଧେ ତେଜସ୍ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍
ଏପରି ଭାବେ, ସେ ମହାତ୍ମା ତପସ୍ୱୀମାନେ ଲୀନ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ଆଲୋକ ଏକକ୍ଷଣରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲା।
ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହଦାଶ୍ଚର୍ଯଂ ନୈମିଷୀଯା ମହର୍ଷଯଃ କିମେତଦିତ୍ଯଜାନନ୍ତୋ ଯଯୁର୍ବ୍ରହ୍ମଵନଂ ପ୍ରତି
ଏହି ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ନୈମିଷାରଣ୍ୟର ମହାର୍ଷିମାନେ, ଏହା କଣ ତାହା ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମବନ ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ।
ପ୍ରାଗେଵୈଷାଂ ତୁ ଗମନାତ୍ପଵନୋ ଲୋକପାଵନଃ ଦର୍ଶନଂ ନୈମିଷୀଯାଣାଂ ସଂଵାଦସ୍ତୈର୍ମହାତ୍ମନଃ
କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ପହଞ୍ଚିବା ପୂର୍ବରୁ, ବାୟୁ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି, ନୈମିଷୀୟ ଋଷିମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଆସି, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ କଥା ହେଲେ।
ଶଦ୍ଧାଂ ବୁଦ୍ଧିଂ ତତସ୍ତେଷାଂ ସାଂବେ ସାନୁଚରେ ଶିଵେ ସମାପ୍ତିଂ ଚାପି ସତ୍ରସ୍ଯ ଦୀର୍ଘପୂର୍ଵସ୍ଯ ସତ୍ରିଣାମ୍
ସେ ମହାତ୍ମାମାନେ ଶିବ ଓ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ବୁଦ୍ଧି ଦେଲେ, ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଚାଲିଥିବା ଯଜ୍ଞର ସମାପ୍ତି କରାଇଲେ।
ଵିଜ୍ଞାପ୍ଯ ଜଗତାଂ ଧାତ୍ରେ ବ୍ରହ୍ମଣେ ବ୍ରହ୍ମଯୋନଯେ ସ୍ଵକାର୍ଯେ ତଦନୁଜ୍ଞାତୋ ଜଗାମ ସ୍ଵପୁରଂ ପ୍ରତି
ସେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ସ୍ରଷ୍ଟା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଜଣାଇ, ତାଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ, ନିଜ ନଗରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଅଥ ସ୍ଥାନଗତୋ ବ୍ରହ୍ମା ତୁମ୍ବୁରୋର୍ନାରଦସ୍ଯ ଚ ପରସ୍ପର ସ୍ପର୍ଧିତଯୋର୍ଗାନେ ଵିଵଦମାନଯୋଃ
ଏହିପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ବସିଥିବାବେଳେ, ତୁମ୍ବୁରୁ ଓ ନାରଦ ଏକାପେକା ଅନ୍ୟ ଉପରେ ଅଗ୍ରତା ଦେଖାଇ ଗୀତରେ ବିବାଦ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ତଦୁଦ୍ଭାଵିତଗାନୋତ୍ଥରସୈର୍ମାଧ୍ଯସ୍ଥମାଚରନ୍ ଗନ୍ଧର୍ଵୈରପ୍ସରୋଭିଶ୍ଚ ସୁଖମାସ୍ତେ ନିଷେଵିତଃ
ସେମାନଙ୍କର ଗୀତରୁ ଉପଜିଥିବା ମଧୁର ରାଗରେ ଆନନ୍ଦ ପାଇ ବ୍ରହ୍ମା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଦେଖାଶୁଣା କରୁଥିବା ମଧ୍ୟରେ ସୁଖରେ ବସିଥିଲେ।
ତଦାନଵସରାଦେଵ ଦ୍ଵାଃସ୍ଥୈର୍ଦ୍ଵାରି ନିଵାରିତାଃ ମୁନଯୋ ବ୍ରହ୍ମଭଵନାଦ୍ବହିଃ ପାର୍ଶ୍ଵମୁପାଵିଶନ୍
ସେ ସମୟରେ ଅବସର ନଥିବାରୁ, ଦ୍ବାରରେ ଦ୍ବାରପାଳମାନେ ଋଷିମାନେକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଘରକୁ ଯିବାକୁ ଦେଇନଥିଲେ, ତେଣୁ ସେମାନେ ବାହାରେ ବସିଗଲେ।
ଅଥ ତୁମ୍ବୁରୁଣା ଗାନେ ସମତାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ନାରଦଃ ସାହଚର୍ଯେଷ୍ଵନୁଜ୍ଞାତୋ ବ୍ରହ୍ମଣା ପରମେଷ୍ଠିନା
ତୁମ୍ବୁରୁଙ୍କ ସହିତ ଗୀତରେ ସମତା ଆସିବା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁ, ନାରଦଙ୍କୁ ସାଙ୍ଗତିରେ ଯୋଗ ଦେବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଲେ।
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପରସ୍ପରସ୍ପର୍ଧାଂ ମୈତ୍ରୀଂ ଚ ପରମାଂ ଗତଃ ସହ ତେନାପ୍ସରୋଭିଶ୍ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵୈଶ୍ଚ ସମାଵୃତଃ
ଏକାପେକା ଅନ୍ୟ ଉପରେ ଅଗ୍ରତା ଛାଡି, ସେମାନେ ଉତ୍ତମ ମିତ୍ରତାକୁ ପାଇଲେ, ଅପ୍ସରା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସହିତ ଏକସାଥି ଘିରି ରହିଲେ।
ଉପଵୀଣଯିତୁଂ ଦେଵଂ ନକୁଲୀଶ୍ଵରମୀଶ୍ଵରମ୍ ଭଵନାନ୍ନିର୍ଯଯୌ ଧାତୁର୍ଜଲଦାଦଂଶୁମାନିଵ
ପରେ, ନକୁଳୀଶ୍ୱର ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଖରେ ବୀଣା ବଜାଇବାକୁ, ନାରଦ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଘରରୁ ବାହାରିଗଲେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ମେଘରୁ ବାହାରିଯାଏ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଷଟ୍କୁଲୀଯାସ୍ତେ ନାରଦଂ ମୁନିଗୋଵୃଷମ୍ ପ୍ରଣମ୍ଯାଵସରଂ ଶଂଭୋଃ ପପ୍ରଚ୍ଛୁଃ ପରମାଦରାତ୍
ନାରଦଙ୍କୁ, ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୃଷ୍ଣି, ଦେଖି, ଷଟ୍କୁଳୀୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଶିବଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଅବସର ବିଷୟରେ ଉଚ୍ଚ ସମ୍ମାନରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ସ ଚାଵସର ଏଵାଯମିତୋଂତର୍ଗମ୍ଯତାମିତି ଵଦନ୍ଯଯାଵନ୍ଯପରସ୍ତ୍ଵରଯା ପରଯା ଯୁତଃ
ସେ କହିଲେ, 'ଏହି ଅବସର ଆସିଛି; ଚଳି ଘରଭିତରକୁ ଯିବା,' ଏବଂ ଉତ୍ସାହରେ ଅନ୍ୟମାନେକୁ ଶୀଘ୍ର ଭିତରକୁ ନେଇଗଲେ।
ତତୋ ଦ୍ଵାରି ସ୍ଥିତା ଯେ ଵୈ ବ୍ରହ୍ମଣେ ତାନ୍ନ୍ଯଵେଦଯନ୍ ତେନ ତେ ଵିଵିଶୁର୍ଵେଶ୍ମ ପିଂଡୀଭୂଯାଂଡଜନ୍ମନଃ
ଏପରେ, ଦ୍ବାରରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଇଁ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବାମାନେକୁ ସୂଚନା ଦେଲେ, ତେଣୁ ଅଣ୍ଡରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସମସ୍ତେ ଏକସାଥି ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଦୂରତୋ ଦେଵଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଭୁଵି ଦଂଡଵତ୍ ସମୀପେ ତଦନୁଜ୍ଞାତାଃ ପରିଵୃତ୍ଯୋପତସ୍ଥିରେ
ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେମାନେ ଦୂରରୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡବତ ପ୍ରଣାମ କରି, ଅନୁମତି ମିଳିବା ପରେ ସମୀପରେ ଗଲେ ଓ ଉପସ୍ଥିତ ରହିଲେ।
ତାଂସ୍ତତ୍ରାଵସ୍ଥିତାନ୍ ପୃଷ୍ଟ୍ଵା କୁଶଲଂ କମଲାସନଃ ଵୃତ୍ତାଂତଂ ଵୋ ମଯା ଜ୍ଞାତଂ ଵାଯୁରେଵାହ ନୋ ଯତଃ
ସେମାନେ ତାଁଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ କୁଶଳ ପ୍ରଶ୍ନ କରି, ପଦ୍ମାସନ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, 'ତୁମମାନଙ୍କ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଆମେ ଜାଣିଛୁ, କାରଣ ବାୟୁ ନିଜେ ଆମକୁ କହିଛନ୍ତି।'
ଭଵଦ୍ଭିଃ କିଂ କୃତଂ ପଶ୍ଚାନ୍ମାରୁତେଂତର୍ହିତେ ସତି ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵତି ଦେଵେଶେ ମୁନଯୋ ଽଵଭୃଥାତ୍ପରମ୍
ପ୍ରଭୁ ଜିଜ୍ଞାସା କଲେ, 'ବାୟୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେବା ପରେ ତୁମେ କଣ କଲେ?' ତେଣୁ ଋଷିମାନେ ସ୍ନାନ ଶେଷ କରି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଗଂଗାତୀର୍ଥେସ୍ଯ ଗମନଂ ଯାତ୍ରାଂ ଵାରାଣସୀଂ ପ୍ରତି ଦର୍ଶନଂ ତତ୍ର ଲିଂଗାନାଂ ସ୍ଥାପିତାନାଂ ସୁରେଶ୍ଵରୈଃ
ସେମାନେ ଗଙ୍ଗା ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା, ବାରାଣସୀ ଯାତ୍ରା, ଓ ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିବା ଲିଙ୍ଗ ଦର୍ଶନ ବିଷୟରେ କହିଲେ।
ଅଵିମୁକ୍ତେଶ୍ଵରସ୍ଯାପି ଲିଂଗସ୍ଯାଭ୍ଯର୍ଚନଂ ସକୃତ୍ ଆକାଶେ ମହତସ୍ତସ୍ଯ ତେଜୋରାଶେଶ୍ଚ ଦର୍ଶନମ୍
ଅବିମୁକ୍ତେଶ୍ୱରଙ୍କ ଲିଙ୍ଗକୁ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିଥିବା, ଏବଂ ଆକାଶରେ ଏହି ବଡ଼ ଆଲୋକ ଦର୍ଶନ କରିଥିବା ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ କହିଲେ।
ମୁନୀନାଂ ଵିଲଯଂ ତତ୍ର ନିରୋଧଂ ତେଜସସ୍ତତଃ ଯାଥାତ୍ମ୍ଯଵେଦନଂ ତସ୍ଯ ଚିଂତିତସ୍ଯାପି ଚାତ୍ମଭିଃ
ସେଠାରେ ଋଷିମାନଙ୍କ ବିଲୟ, ଆଲୋକରେ ନିରୋଧ ଓ ତାହାର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ଜାଣିବା, ନିଜେ ଚିନ୍ତା କରିଥିବା ବିଷୟରେ ସେମାନେ କହିଲେ।
ସର୍ଵଂ ସଵିସ୍ତରଂ ତସ୍ମୈ ପ୍ରଣମ୍ଯାହୁର୍ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ ମୁନିଭିଃ କଥିତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ଚତୁର୍ମୁଖଃ
ବାରମ୍ବାର ପ୍ରଣାମ କରି, ଋଷିମାନେ ସମସ୍ତ ବିବରଣୀ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ; ସେ କଥା ଶୁଣି, ଚତୁର୍ମୁଖ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଶୁଣିଲେ।
କଂପଯିତ୍ଵା ଶିରଃ କିଂଚିତ୍ପ୍ରାହ ଗଂଭୀରଯା ଗିରା ପ୍ରତ୍ଯାସୀଦତି ଯୁଷ୍ମାକଂ ସିଦ୍ଧିରାମୁଷ୍ମିକୀ ପରା
ସେ ଅଲ୍ପ ମୁଣ୍ଡ ହଲାଇ, ଗଭୀର ସ୍ୱରରେ କହିଲେ, 'ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସିଦ୍ଧି ଏବେ ହାତରେ ଆସିଛି।'
ଭଵଦ୍ଭିର୍ଦୀର୍ଘସତ୍ରେଣ ଚିରମାରାଧିତଃ ପ୍ରଭୁଃ ପ୍ରସାଦାଭିମୁଖୋ ଭୂତ ଇତି ଭୁତାର୍ଥସୂଚିତମ୍
'ତୁମେ ଦୀର୍ଘ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଆରାଧନା କରିଛ; ଏବେ ସେ ଦୟା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତୁମର କାର୍ଯ୍ୟର ଅର୍ଥ ଏହିପରି ଦେଖାଏ।'
ଵାରାଣସ୍ଯାଂ ତୁ ଯୁଷ୍ମାଭିର୍ଯଦ୍ଦୃଷ୍ଟଂ ଦିଵି ଦୀପ୍ତିମତ୍ ତଲ୍ଲିଂଗସଂଜ୍ଞିତଂ ସାକ୍ଷାତ୍ତେଜୋ ମାହେଶ୍ଵରଂ ପରମ୍
ବାରାଣସୀରେ ତୁମେ ଯେଉଁ ଦିନ ଆକାଶରେ ଦେଖିଥିଲ, ସେଇ ଦୀପ୍ତିମାନ ଲିଙ୍ଗ ହେଉଛି ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କର ପରମ ତେଜସ୍ୱୀ ଆଭା।
ତତ୍ର ଲୀନାଶ୍ଚ ମୁନଯଃ ଶ୍ରୌତପାଶୁପତଵ୍ରତାଃ ମୁକ୍ତା ବଭୂଵୁଃ ସ୍ଵସ୍ଥାଶ୍ଚ ନୈଷ୍ଠିକା ଦଗ୍ଧକିଲ୍ବିଷାଃ
ସେଠାରେ ବେଦ ଓ ପଶୁପତି ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିବା ମୁନିମାନେ ଏହି ତେଜରେ ଲୀନ ହୋଇ, ସ୍ୱସ୍ଥ ଓ ଦୃଢ଼ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ।