ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଯସ୍ତ୍ଵାସନ୍ନାଂ ମୃତିଂ ମର୍ତ୍ଯୋ ଦୃଷ୍ଟାରିଷ୍ଟଂ ଚ ଭୂଯସା ସ ଯୋଗାରମ୍ଭନିରତଃ ଶିଵକ୍ଷେତ୍ରଂ ସମାଶ୍ରଯେତ୍

ଯଦି କୌଣସି ମଣିଷ ନିଜ ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟରେ ଆସୁଛି ବୋଲି ଦେଖେ କିମ୍ବା ଅନେକ ଅଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଦେଖି, ଯୋଗ ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ଚାହେଁ, ସେ ଶିବଙ୍କ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିବା ଉଚିତ।

ସ ତତ୍ର ନିଵସନ୍ନେଵ ଯଦି ଧୀରମନା ନରଃ ପ୍ରାଣାନ୍ଵିନାପି ରୋଗାଦ୍ଯୈଃ ସ୍ଵଯମେଵ ପରିତ୍ଯଜେତ୍

ସେଠି ରହୁଥିବାବେଳେ, ଯଦି ଜଣେ ଧୃଢ଼ ମନ ଥିବା ଲୋକ ରୋଗ ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାରଣ ଛାଡ଼ି ନିଜେ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରନ୍ତି।

କୃତ୍ଵାପ୍ଯନଶନଂ ଚୈଵ ହୁତ୍ଵା ଚାଂଗଂ ଶିଵାନଲେ କ୍ଷିପ୍ତ୍ଵା ଵା ଶିଵତୀର୍ଥେଷୁ ସ୍ଵଦେହମଵଗାହନାତ୍

ଉପବାସ କରି, କିମ୍ବା ନିଜ ଦେହକୁ ଶିବଙ୍କ ଅଗ୍ନିରେ ଅର୍ପଣ କରି, କିମ୍ବା ଶିବଙ୍କ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ଦେହକୁ ବିଲିନ କରି—

ଶିଵଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତଵିଧିଵତ୍ପ୍ରାଣାନ୍ଯସ୍ତୁ ପରିତ୍ଯଜେତ୍

ଶିବଶାସ୍ତ୍ରର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଯେଉଁଠି ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରାଯାଏ—

ରୋଗାଦ୍ଯୈର୍ଵାଥ ଵିଵଶଃ ଶିଵକ୍ଷେତ୍ରଂ ସମାଶ୍ରିତଃ ମ୍ରିଯତେ ଯଦି ସୋପ୍ଯେଵଂ ମୁଚ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ

କିମ୍ବା ରୋଗ ଓ ଅନ୍ୟ କଷ୍ଟରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ଯଦି କେହି ଶିବକ୍ଷେତ୍ରରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଯଥା ହି ମରଣଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠମୁଶଂତ୍ଯନଶନାଦିଭିଃ ଶାସ୍ତ୍ରଵିଶ୍ରଂଭଧୀରେଣ ମନସା କ୍ରିଯତେ ଯତଃ

ଯେପରି ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଅଟୁଟ ବିଶ୍ୱାସ ଓ ଧୃଢ଼ ମନ ରଖି, ଉପବାସ ଇତ୍ୟାଦି ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୃତ୍ୟୁ ଲାଭ କରାଯାଏ—

ଶିଵନିନ୍ଦାରତଂ ହତ୍ଵା ପୀଡିତଃ ସ୍ଵଯମେଵ ଵା ଯସ୍ତ୍ଯଜେଦ୍ଦୁସ୍ତ୍ଯଜାନ୍ପ୍ରାଣାନ୍ନ ସ ଭୂଯଃ ପ୍ରଜାଯତେ

ଯେଉଁଠି ଶିବନିନ୍ଦାରେ ଲିନ ଥିବା କାହାକୁ ମାରି, କିମ୍ବା ନିଜେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଯେଉଁଠି ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରାଯାଏ, ସେ ଆଉ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଇନାହାନ୍ତି।

ଶିଵନିନ୍ଦାରତଂ ହଂତୁମଶକ୍ତୋ ଯଃ ସ୍ଵଯଂ ମୃତଃ ସଦ୍ଯ ଏଵ ପ୍ରମୁଚ୍ଯେତ ତ୍ରିଃ ସପ୍ତକୁଲସଂଯୁତଃ

ଯଦି କେହି ଶିବନିନ୍ଦାକୁ ମାରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ନିଜେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲେ, ସେ ତୁରନ୍ତ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି ଓ ତାଙ୍କ ସାଥିରେ ସତେଇ ପିଢ଼ି ପରିବାର ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି।

ଶିଵାର୍ଥେ ଯସ୍ତ୍ଯଜେତ୍ପ୍ରାଣାଞ୍ଛିଵଭକ୍ତାର୍ଥମେଵ ଵା ନ ତେନ ସଦୃଶଃ କଶ୍ଚିନ୍ମୁକ୍ତିମାର୍ଗସ୍ଥିତୋ ନରଃ

ଯେଉଁଠି କେହି ଶିବଙ୍କ ପାଇଁ କିମ୍ବା ଶିବଭକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ମୁକ୍ତିର ପଥରେ ତାଙ୍କ ସମାନ କେହି ନାହାନ୍ତି।

ତସ୍ମାଚ୍ଛୀଘ୍ରତରା ମୁକ୍ତିସ୍ତସ୍ଯ ସଂସାରମଂଡଲାତ୍ ଏତେଷ୍ଵନ୍ଯତମୋପାଯଂ କଥମପ୍ଯଵଲମ୍ବ୍ଯ ଵା

ଏହିପରି ଉପାୟମାନଙ୍କୁ ଯେଭଳି ହେଉ, ଗ୍ରହଣ କରିଲେ, ସେ ଲୋକ ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁର ଚକ୍ରରୁ ଶୀଘ୍ର ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି।

ଷଡଧ୍ଵଶୁଦ୍ଧିଂ ଵିଧିଵତ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ଵା ମ୍ରିଯତେ ଯଦି ପଶୂନାମିଵ ତସ୍ଯେହ ନ କୁର୍ଯାଦୌର୍ଧ୍ଵଦୈହିକମ୍

ଯଦି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଷଡ଼ଅଧ୍ୱ ଶୁଦ୍ଧି ଲାଭ କରି, କେହି ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରନ୍ତି, ତେବେ ପଶୁମାନଙ୍କ ପରି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏଠି କୌଣସି ପିତୃକ୍ରିୟା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।

ନୈଵାଶୌଚଂ ପ୍ରପଦ୍ଯେତ ତତ୍ପୁତ୍ରାଦିଵିଶେଷତଃ ଶିଵଚାରାର୍ଥମଥଵା ଶିଵଵିଦ୍ଯାର୍ଥମେଵ ଵା ଖନେଦ୍ଵା ଭୁଵି ତଦ୍ଦେହଂ ଦହେଦ୍ଵା ଶୁଚିନାଗ୍ନିନା

ଶିବଙ୍କ ପାଇଁ କିମ୍ବା ଶିବଜ୍ଞାନ ଲାଗି ଯଦି ଦେହକୁ ଛାଡିବାକୁ ପଡେ, ସେଥିରେ ପୁଅ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କାହା ପାଇଁ ମଳିନତା ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହି ଦେହକୁ ମାଟି ତଳେ ପୋତିବା କିମ୍ବା ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିରେ ପୋଡ଼ିଦେବା ଯୋଗ୍ୟ।

କ୍ଷିପେଦ୍ଵାପ୍ସୁ ଶିଵାସ୍ଵେଵ ତ୍ଯଜେଦ୍ଵା କାଷ୍ଠଲୋଷ୍ଟଵତ୍ ଅଥୈନମପି ଚୋଦ୍ଦିଶ୍ଯ କର୍ମ ଚେତ୍କର୍ତୁମୀପ୍ସିତମ୍

ଏହି ଦେହକୁ ପାଣିରେ ଫେଙ୍କିଦେବା କିମ୍ବା ଶିବଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ଛାଡିଦେବା, ଯେପରି ଲୋକେ କାଠ କିମ୍ବା ମାଟିର ଚୁଆଁ ଫେଙ୍କିଦିଏ, ସେପରି କରିପାରିବେ। ଏହାକୁ ଉପହାର ଦେଇ, ଚାହିଁଥିବା କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବେ।

କଲ୍ଯାଣମେଵ କୁର୍ଵୀତ ଶକ୍ତ୍ଯା ଭକ୍ତାଂଶ୍ଚ ତର୍ପଯେତ୍ ଧନଂ ତସ୍ଯ ଭଜେଚ୍ଛୈଵଃ ଶୈଵୀ ଚେତସ୍ଯ ସନ୍ତତିଃ

ଯେଉଁଠାରେ ଶକ୍ତି ଅଛି, ସେଠାରେ କେବଳ ଭଲ କାମ କରିବା ଉଚିତ୍। ଭକ୍ତମାନେ ଖୁସି ହେବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ୍। ଯଦି ଧନ ଶିବଭକ୍ତଙ୍କର, ତେବେ ଏହା ଶିବଭକ୍ତ କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ପରିବାରକୁ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଇତି ସ ଵିଜିତମନ୍ଯୋର୍ଯାଦଵେନୋପମନ୍ଯୋରଧିଗତମଭିଧାଯ ଜ୍ଞାନଯୋଗଂ ମୁନିଭ୍ଯଃ ପ୍ରଣତିମୁପଗତେଭ୍ଯସ୍ତେଭ୍ଯ ଉଦ୍ଭାଵିତାତ୍ମା ସପଦି ଵିଯତି ଵାଯୁଃ ସାଯମନ୍ତର୍ହିତୋ ଽଭୂତ୍

ଏପରି ଭାବେ, ଯାଦବଙ୍କଠାରୁ ଉପମନ୍ୟୁ ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନ ଓ ଯୋଗ ଲାଭ କରିଥିଲେ, ସେଥିରେ ମୁନିମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ସେମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀ ବାୟୁ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଆକାଶରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

ତତଃ ପ୍ରଭାତସମଯେ ନୈମିଷୀଯାସ୍ତପୋଧନାଃ ସତ୍ରାନ୍ତେ ଽଵଭୃଥଂ କର୍ତୁଂ ସର୍ଵ ଏଵ ସମୁଦ୍ଯଯୁଃ

ପରେ, ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ ନୈମିଷାରଣ୍ୟର ତପସ୍ୱୀ ଋଷିମାନେ ଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତିରେ ସମସ୍ତେ ମିଶି ଅବଭୃଥ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଯାଇଲେ।

ତଦା ବ୍ରହ୍ମସମାଦେଶାଦ୍ଦେଵୀ ସାକ୍ଷାତ୍ସରସ୍ଵତୀ ପ୍ରସନ୍ନା ସ୍ଵାଦୁସଲିଲା ପ୍ରାଵର୍ତତ ନଦୀଶୁଭା

ସେବେଳେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀ ନିଜେ ଖୁସି ହୋଇ, ମଧୁର ଓ ପବିତ୍ର ଜଳ ଭରି ନଦୀରୂପେ ବହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ସରସ୍ଵତୀଂ ନଦୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୁନଯୋ ହୃଷ୍ଟମାନସାଃ ସମାପ୍ଯ ସତ୍ରଂ ପ୍ରାରବ୍ଧଂ ଚକ୍ରୁସ୍ତତ୍ରାଵଗାହନମ୍

ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀକୁ ଦେଖି, ମୁନିମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ସେମାନେ ଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତ କରି, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ।

ଅଥ ସଂତର୍ପ୍ଯ ଦେଵାଦୀଂସ୍ତଦୀଯୈଃ ସଲିଲୈଃ ଶିଵୈଃ ସ୍ମରନ୍ତଃ ପୂର୍ଵଵୃତ୍ତାନ୍ତଂ ଯଯୁର୍ଵାରାଣସୀଂ ପ୍ରତି

ତାପରେ, ସେଇ ପବିତ୍ର ଜଳରେ ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ପୂର୍ବ ଘଟଣା ସ୍ମରଣ କରି, ସେମାନେ ବାରାଣସୀ ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ।

ତଦା ତେ ହିମଵତ୍ପାଦାତ୍ପଂତତୀଂ ଦକ୍ଷିଣାମୁଖୀମ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭାଗୀରଥୀ ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ତତ୍ତୀରତୋ ଯଯୁଃ

ସେବେଳେ, ହିମାଳୟ ପାଦ ଠାରୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ବହୁଥିବା ଭାଗୀରଥୀ ନଦୀକୁ ଦେଖି, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ତାହାର କୂଳରୁ ଚାଲିଗଲେ।

ତତୋ ଵାରାଣସୀଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମୁଦିତାସ୍ସର୍ଵ ଏଵ ତେ ତଦୋତ୍ତରପ୍ରଵାହାଯାଂ ଗଂଗାଯାମଵଗାହ୍ଯ ଚ

ତାପରେ, ବାରାଣସୀକୁ ପହଞ୍ଚି, ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦରେ ଉତ୍ସାହିତ ହେଲେ। ସେମାନେ ଉତ୍ତରକୁ ବହୁଥିବା ଗଙ୍ଗାରେ ଗୋତିଏଠି ଯାଇ ସ୍ନାନ କଲେ।

ଅଵିମୁକ୍ତେଶ୍ଵରଂ ଲିଂଗଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଵିଧାନତଃ ପ୍ରଯାତୁମୁଦ୍ଯତାସ୍ତତ୍ର ଦଦୃଶୁର୍ଦିଵି ଭାସ୍ଵରମ୍

ଅବିମୁକ୍ତେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗକୁ ଦେଖି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପୂଜା କରି, ବିଦାୟ ହେବାକୁ ଯିବା ବେଳେ, ସେମାନେ ଆକାଶରେ ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଲୋକ ଦେଖିଲେ।

ସୂର୍ଯକୋଟିପ୍ରତୀକାଶଂ ତେଜୋଦିଵ୍ଯଂ ମହାଦ୍ଭୁତମ୍ ଆତ୍ମପ୍ରଭାଵିତାନେନ ଵ୍ଯାପ୍ତସର୍ଵଦିଗନ୍ତରମ୍

ସେ ଆଲୋକ ଦଶ କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଦିବ୍ୟ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ, ଯାହାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଭରିଦେଇଥିଲା।

ଅଥ ପାଶୁପତାଃ ସିଦ୍ଧାଃ ଭସ୍ମସଞ୍ଛନ୍ନଵିଗ୍ରହାଃ ମୁନଯୋ ଽଭ୍ଯେତ୍ଯ ଶତଶୋ ଲୀନାଃ ସ୍ଯୁସ୍ତତ୍ର ତେଜସି

ତାପରେ, ଶତଶଃ ପଶୁପତି ସିଦ୍ଧ ମୁନିମାନେ, ତାଙ୍କ ଦେହରେ ଭସ୍ମ ଲଗାଇ, ସେ ଆଲୋକ ପାଖକୁ ଆସି, ତାହାରେ ଲୀନ ହେଇଗଲେ।

ତଥା ଵିଲୀଯମାନେଷୁ ତପସ୍ଵିଷୁ ମହାତ୍ମସୁ ସଦ୍ଯସ୍ତିରୋଦଧେ ତେଜସ୍ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍

ଏପରି ଭାବେ, ସେ ମହାତ୍ମା ତପସ୍ୱୀମାନେ ଲୀନ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ଆଲୋକ ଏକକ୍ଷଣରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲା।

ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହଦାଶ୍ଚର୍ଯଂ ନୈମିଷୀଯା ମହର୍ଷଯଃ କିମେତଦିତ୍ଯଜାନନ୍ତୋ ଯଯୁର୍ବ୍ରହ୍ମଵନଂ ପ୍ରତି

ଏହି ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ନୈମିଷାରଣ୍ୟର ମହାର୍ଷିମାନେ, ଏହା କଣ ତାହା ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମବନ ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ।

ପ୍ରାଗେଵୈଷାଂ ତୁ ଗମନାତ୍ପଵନୋ ଲୋକପାଵନଃ ଦର୍ଶନଂ ନୈମିଷୀଯାଣାଂ ସଂଵାଦସ୍ତୈର୍ମହାତ୍ମନଃ

କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ପହଞ୍ଚିବା ପୂର୍ବରୁ, ବାୟୁ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି, ନୈମିଷୀୟ ଋଷିମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଆସି, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ କଥା ହେଲେ।

ଶଦ୍ଧାଂ ବୁଦ୍ଧିଂ ତତସ୍ତେଷାଂ ସାଂବେ ସାନୁଚରେ ଶିଵେ ସମାପ୍ତିଂ ଚାପି ସତ୍ରସ୍ଯ ଦୀର୍ଘପୂର୍ଵସ୍ଯ ସତ୍ରିଣାମ୍

ସେ ମହାତ୍ମାମାନେ ଶିବ ଓ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ବୁଦ୍ଧି ଦେଲେ, ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଚାଲିଥିବା ଯଜ୍ଞର ସମାପ୍ତି କରାଇଲେ।

ଵିଜ୍ଞାପ୍ଯ ଜଗତାଂ ଧାତ୍ରେ ବ୍ରହ୍ମଣେ ବ୍ରହ୍ମଯୋନଯେ ସ୍ଵକାର୍ଯେ ତଦନୁଜ୍ଞାତୋ ଜଗାମ ସ୍ଵପୁରଂ ପ୍ରତି

ସେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ସ୍ରଷ୍ଟା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଜଣାଇ, ତାଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ, ନିଜ ନଗରକୁ ଫେରିଗଲେ।