ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଅଗ୍ନୌ ଜୁହୋତି ଯଦ୍ଦ୍ରଵ୍ଯମଗ୍ନିଯଜ୍ଞଃ ସ ଉଚ୍ଯତେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯାଶ୍ରମସ୍ଥାନାଂ ସମିଦାଧାନମେଵ ହି

ଯେଉଁ ଦ୍ରବ୍ୟ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ, ତାହାକୁ ଅଗ୍ନିୟଜ୍ଞ ବୋଲାଯାଏ। ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କଣ୍ଡ ଅର୍ପଣ କରିବା ନିୟମ ଅଟୁଟ।

ସମିଦଗ୍ରୌ ଵ୍ରତାଦ୍ଯଂ ଚ ଵିଶେଷଯଜନାଦିକମ୍ ପ୍ରଥମାଶ୍ରମିଣାମେଵଂ ଯାଵଦୌପାସନଂ ଦ୍ଵିଜାଃ

ଅଗ୍ନିରେ କଣ୍ଡ ଦେବା, ପ୍ରଥମ ବ୍ରତ ଓ ବିଶେଷ ଯଜ୍ଞାଦି କାର୍ଯ୍ୟ, ଏସବୁ ପ୍ରଥମ ଆଶ୍ରମରେ ଥିବା ଦ୍ୱିଜମାନେ କରିଥାନ୍ତି, ଆଉ ଏହା ଆଉପାସନା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୁଏ।

ଆତ୍ମନ୍ଯାରୋପିତାଗ୍ନୀନାଂ ଵନିନାଂ ଯତିନାଂ ଦ୍ଵିଜାଃ ହିତଂ ଚ ମିତମେଧ୍ଯାନ୍ନଂ ସ୍ଵକାଲେ ଭୋଜନଂ ହୁତିଃ

ଅରଣ୍ୟବାସୀ ଓ ଯତିମାନେ ନିଜ ଶରୀରରେ ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ନିଜ ସମୟରେ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ମିତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବାକୁ ହବିଷ୍ୟ ବୋଲି ମନାଯାଏ।

ଔପାସନାଗ୍ନିସଂଧାନଂ ସମାରଭ୍ଯ ସୁରକ୍ଷିତମ୍ କୁଂଡେ ଵାପ୍ଯଥ ଭାଂଡେ ଵା ତଦଜସ୍ରଂ ସମୀରିତମ୍

ଆଉପାସନା ଅଗ୍ନିକୁ ଯେଉଁଠି ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଛି ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିଛି, କୁଣ୍ଡ କିମ୍ବା ପାତ୍ରରେ ଯେଉଁଠି ରହୁଛି, ସେଉଁଠି ଏହା ସଦା ଚାଲିଥାଏ।

ଅଗ୍ନିମାତ୍ମନ୍ଯରଣ୍ଯାଂ ଵା ରାଜଦୈଵଵଶାଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍ ଅଗ୍ନିତ୍ଯାଗଭଯାଦୁକ୍ତଂ ସମାରୋପିତମୁଚ୍ଯତେ

ଅଗ୍ନି ନିଜ ଶରୀରରେ କିମ୍ବା ଅରଣ୍ୟରେ ରଖାଯାଇପାରେ, ରାଜା କିମ୍ବା ଦେବତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ। ଅଗ୍ନିକୁ ଛାଡ଼ିଦେବା ଭୟ ଥିଲେ, ଏହାକୁ ଶରୀରରେ ସ୍ଥାପିତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ସଂପତ୍କରୀ ତଥା ଜ୍ଞେଯା ସାଯମଗ୍ନ୍ଯାହୁତିର୍ଦ୍ଵିଜାଃ ଆଯୁଷ୍କରୀତି ଵିଜ୍ଞେଯା ପ୍ରାତଃ ସୂର୍ଯାହୁତିସ୍ତଥା

ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଅଗ୍ନିକୁ ଯେଉଁ ହବିଷ୍ୟ ଦିଆଯାଏ, ତାହା ସମୃଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ। ପ୍ରଭାତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ, ତାହା ଆୟୁ ଦେଇଥାଏ।

ଅଗ୍ନିଯଜ୍ଞୋ ହ୍ଯଯଂ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଦିଵା ସୂର୍ଯନିଵେଶନାତ୍ ଇଂଦ୍ରାଦୀନ୍ସକଲାନ୍ଦେଵାନୁଦ୍ଦିଶ୍ଯାଗ୍ନୌ ଜୁହୋତିଯତ୍

ଏହି ଅଗ୍ନିୟଜ୍ଞ ଦିନେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ପରେ କରାଯାଏ। ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରେ, ସେଉଁଠି ଏହି ନାମ ଦିଆଯାଏ।

ଦେଵଯଜ୍ଞଂ ହି ତଂ ଵିଦ୍ଯାତ୍ସ୍ଥାଲୀପାକାଦିକାନ୍କ୍ରତୂନ୍ ଚୌଲାଦିକଂ ତଥା ଜ୍ଞେଯଂ ଲୌକିକାଗ୍ନୌ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍

ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜାରେ ଭାତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନୈବେଦ୍ୟ, ଚୌଳ ଆଦି ଉତ୍ସବ ଓ ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟ ଘରୋଇ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଘର ଅଗ୍ନିରେ କରାଯିବା ଉଚିତ୍।

ବ୍ରହ୍ମଯଜ୍ଞଂ ଦ୍ଵିଜଃ କୁର୍ଯାଦ୍ଦେଵାନାଂ ତୃପ୍ତଯେ ସକୃତ୍ ବ୍ରହ୍ମଯଜ୍ଞ ଇତି ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଵେଦସ୍ଯା ଽଧ୍ଯଯନଂ ଭଵେତ୍

ଦ୍ୱିଜମାନେ ଦେବତାଙ୍କର ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହା ହେଉଛି ବେଦ ପାଠ।

ନିତ୍ଯାନଂତରମାସୋଯଂ ତତସ୍ତୁ ନ ଵିଧୀଯତେ ଅନଗ୍ନୌ ଦେଵଯଜନଂ ଶୃଣୁତ ଶ୍ରଦ୍ଧଯାଦରାତ୍

ଏହା ନିତ୍ୟ ମାସିକ କାର୍ଯ୍ୟ। ତେଣୁ ଅଗ୍ନି ବିନା ଏହା କରିବା ନିୟମ ନୁହେଁ। ବିଶ୍ୱାସ ଓ ଆଦର ସହିତ ଏବେ ଅଗ୍ନି ବିନା ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜା ବିଷୟରେ ଶୁଣ।

ଆଦିସୃଷ୍ଟୌ ମହାଦେଵଃ ସର୍ଵଜ୍ଞଃ କରୁଣାକରଃ ସର୍ଵଲୋକୋପକାରାର୍ଥଂ ଵାରାନ୍କଲ୍ପିତଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ

ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିବା ଓ କରୁଣାମୟ ମହାଦେବ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ ଦିନଗୁଡ଼ିକୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଥିଲେ।

ସଂସାରଵୈଦ୍ଯଃ ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ସର୍ଵଭେଷଜଭେଷଜମ୍ ଆଦାଵାରୋଗ୍ଯଦଂ ଵାରଂ ସ୍ଵଵାରଂ କୃତଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ

ସମସ୍ତ ଜଗତର ଚିକିତ୍ସକ ଓ ସବୁ ଔଷଧର ଉପଚାରକ ମହାଦେବ ପ୍ରଥମେ ନିଜ ଦିନକୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟଦାୟକ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଥିଲେ।

ସଂପତ୍କାରଂ ସ୍ଵମାଯାଯା ଵରଂ ଚ କୃତଵାଂସ୍ତତଃ ଜନନେ ଦୁର୍ଗତିକ୍ରାଂତେ କୁମାରସ୍ଯ ତତଃ ପରମ୍

ତାପରେ ସ୍ୱମାୟାଙ୍କର ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଏକ ଦିନ ଏବଂ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିଲେ। ତାପରେ ଜନ୍ମ ଓ ଅପମୃତ୍ୟୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ କୁମାରଙ୍କ ପାଇଁ ଦିନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଥିଲେ।

ଆଲସ୍ଯଦୁରିତକ୍ରାଂତ୍ଯୈ ଵାରଂ କଲ୍ପିତଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ ରକ୍ଷକସ୍ଯ ତଥା ଵିଷ୍ଣୋର୍ଲୋକାନାଂ ହିତକାମ୍ଯଯା

ଆଳସ୍ୟ ଓ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରଭୁ ଏକ ଦିନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ରକ୍ଷକ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏକ ଦିନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ।

ପୁଷ୍ଟ୍ଯର୍ଥଂ ଚୈଵ ରକ୍ଷାର୍ଥଂ ଵାରଂ କଲ୍ପିତଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ ଆଯୁଷ୍କରଂ ତତୋ ଵାରମାଯୁଷାଂ କର୍ତୁରେଵ ହି

ପୋଷଣ ଓ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରଭୁ ଏକ ଦିନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ। ତାପରେ ଆୟୁଷ୍ୟ ଦେବା ପାଇଁ ଆୟୁଷ୍ୟ ଦାତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦିନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ।

ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସୃଷ୍ଟିକର୍ତୁର୍ହି ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପରମେଷ୍ଠିନଃ ଜଗଦାଯୁଷ୍ଯସିଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ଵାରଂ କଲ୍ପିତଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ

ତିନି ଲୋକର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପରମେଷ୍ଠୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଇଁ ଜଗତର ଦୀର୍ଘାୟୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରଭୁ ଏକ ଦିନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ।

ଆଦୌ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵୃଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ପୁଣ୍ଯପାପେ ପ୍ରକଲ୍ପିତେ ତଯୋଃ କର୍ତ୍ରୋସ୍ତତୋ ଵାରମିଂଦ୍ରସ୍ଯ ଚ ଯମସ୍ଯ ଚ

ଆରମ୍ଭରେ ତିନି ଲୋକର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହେବା ପରେ, ତାହାର କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଯମଙ୍କ ପାଇଁ ଦିନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ।

ଭୋଗପ୍ରଦଂ ମୃତ୍ଯୁହରଂ ଲୋକାନାଂ ଚ ପ୍ରକଲ୍ପିତମ୍ ଆଦିତ୍ଯାଦୀନ୍ସ୍ଵସ୍ଵରୂପାନ୍ସୁଖଦୁଃଖସ୍ଯ ସୂଚକାନ୍

ଭୋଗ ଦେବା, ମୃତ୍ୟୁ ଦୂର କରିବା ଓ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଦିନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ହେଲା। ଆଦିତ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସୁଖ ଦୁଃଖର ଚିହ୍ନ, ସେମାନଙ୍କର ରୂପ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରାଗଲା।

ଵାରେଶାନ୍କଲ୍ପଯିତ୍ଵାଦୌ ଜ୍ଯୋତିଶ୍ଚକ୍ରେପ୍ରତିଷ୍ଠିତାନ୍ ସ୍ଵସ୍ଵଵାରେ ତୁ ତେଷାଂ ତୁ ପୂଜା ସ୍ଵସ୍ଵଫଲପ୍ରଦା

ପ୍ରଥମେ ଦିନଙ୍କର ଅଧିପତିମାନେ ଜ୍ୟୋତିର ଚକ୍ରରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହେଲେ। ସେମାନଙ୍କର ନିଜ ଦିନରେ ପୂଜା କଲେ ନିଜ ନିଜ ଫଳ ମିଳେ।

ଆରୋଗ୍ଯଂ ସଂପଦଶ୍ଚୈଵ ଵ୍ଯାଧୀନାଂ ଶାଂତିରେଵ ଚ ପୁଷ୍ଟିରାଯୁସ୍ତଥା ଭୋଗୋ ମୃତେର୍ହାନିର୍ଯଥାକ୍ରମମ୍

ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ସମୃଦ୍ଧି, ରୋଗ ଶାନ୍ତି, ପୋଷଣ, ଦୀର୍ଘାୟୁଷ୍ୟ, ଭୋଗ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଦୂର କରିବା—ଏହି ସବୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ଲଭ୍ୟ।

ଵାରକ୍ରମଫଲଂ ପ୍ରାହୁର୍ଦେଵପ୍ରୀତିପୁରଃସରମ୍ ଅନ୍ଯେଷାମପି ଦେଵାନାଂ ପୂଜାଯାଃ ଫଲଦଃ ଶିଵଃ

ଦିନଗୁଡ଼ିକର ଫଳ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଲେ ମିଳେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜାର ଫଳ ମଧ୍ୟ ଶିବ ଦେଇଥାନ୍ତି।

ଦେଵାନାଂ ପ୍ରୀତଯେ ପୂଜାପଞ୍ଚଧୈଵ ପ୍ରକଲ୍ପିତା ତତ୍ତନ୍ମଂତ୍ରଜପୋ ହୋମୋ ଦାନଂ ଚୈଵ ତପସ୍ତଥା

ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ପଞ୍ଚ ପ୍ରକାରର ପୂଜା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ—ସେମାନଙ୍କର ମନ୍ତ୍ର ଜପ, ହୋମ, ଦାନ ଓ ତପସ୍ୟା।

ସ୍ଥଂଡିଲେ ପ୍ରତିମାଯାଂ ଚ ହ୍ଯଗ୍ନୌ ବ୍ରାହ୍ମଣଵିଗ୍ରହେ ସମାରାଧନମିତ୍ଯେଵଂ ଷୋଡଶୈରୁପଚାରକୈଃ

ମାଟିର ଉଚ୍ଚାସ୍ଥଳ, ପ୍ରତିମା, ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣର ରୂପରେ—ଏଭଳି ଷୋଡ଼ଶ ଉପଚାର ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।

ଉତ୍ତରୋତ୍ତରଵୈଶିଷ୍ଟ୍ଯାତ୍ପୂର୍ଵାଭାଵେ ତଥୋତ୍ତରମ୍ ନେତ୍ରଯୋଃ ଶିରସୋ ରୋଗେ ତଥା କୁଷ୍ଠସ୍ଯ ଶାଂତଯେ

ପୂର୍ବ ଉପାୟ ନ ଥିଲେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଉପାୟ ନିଅ, ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ପୂର୍ବପୂର୍ବ ଠାରୁ ଉତ୍ତମ। ଦୁଇ ଚକ୍ଷୁ, ମୁଣ୍ଡ ରୋଗ ଓ କୁଷ୍ଠ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଏହିପରି କରିବା ଉଚିତ୍।

ଆଦିତ୍ଯଂ ପୂଜଯିତ୍ଵା ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଭୋଜଯେତ୍ତତଃ ଦିନଂ ମାସଂ ତଥା ଵର୍ଷଂ ଵର୍ଷତ୍ରଯମଥଵାପି ଵା

ଆଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ସେପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି ଏକ ଦିନ, ଏକ ମାସ, ଏକ ବର୍ଷ କିମ୍ବା ତିନି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କରିପାରିବେ।

ପ୍ରାରବ୍ଧଂ ପ୍ରବଲଂ ଚେତ୍ସ୍ଯାନ୍ନଶ୍ଯେଦ୍ରୋଗଜରାଦିକମ୍ ଜପାଦ୍ଯମିଷ୍ଟଦେଵସ୍ଯ ଵାରାଦୀନାଂ ଫଲଂ ଵିଦୁଃ

ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କର୍ମ, ଯେପରିକି ରୋଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୁଃଖ, ପ୍ରିୟ ଦେବତାଙ୍କର ଜପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ସପ୍ତାହର ଦିନଗୁଡ଼ିକର ଉପବାସ ଓ ପୂଜା ଫଳ ଏଭଳି ମିଳେ ବୋଲି ବୁଦ୍ଧିମାନ୍‌ମାନେ ଜାଣନ୍ତି।

ପାପଶାଂତିର୍ଵିଶେଷେଣ ହ୍ଯାଦିଵାରେ ନିଵେଦଯେତ୍ ଆଦିତ୍ଯସ୍ଯୈଵ ଦେଵାନାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଵିଶିଷ୍ଟଦମ୍

ପାପ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ବିଶେଷ ଭାବେ, ସପ୍ତାହର ପ୍ରଥମ ଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଦେବତାମାନେ ଓ ମହାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଉପହାର ଦେବା ଉଚିତ।

ସୋମଵାରେ ଚ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯାଦୀନ୍ସଂପଦର୍ଥଂ ଯଜେଦ୍ବୁଧଃ ଆଜ୍ଯାନ୍ନେନ ତଥା ଵିପ୍ରାନ୍ସପତ୍ନୀକାଂଶ୍ଚ ଭୋଜଯେତ୍

ସୋମବାରେ, ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବୀଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଘିଅ ଓ ଚାଉଳ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଭୋଜନ କରାଯିବା ଉଚିତ।

କାଲ୍ଯାଦୀନ୍ଭୌମ ଵାରେ ତୁ ଯଜେଦ୍ରୋଗପ୍ରଶାଂତଯେ ମାଷମୁଦ୍ଗାଢକାନ୍ନେନ ବ୍ରହ୍ମଣାଂଶ୍ଚୈଵ ଭୋଜଯେତ୍

ମଙ୍ଗଳବାରେ, ରୋଗ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ କାଳୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ମାଛ, ମୁଗ ଓ ଚାଉଳ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରାଯିବା ଉଚିତ।