ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଛେଦନଂ ତାଡନଂ ଚୈଵ ବଂଧନଂ ମୋଚନଂ ତଥା ଗ୍ରହଣଂ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ସଂସାରଵଶଵର୍ତିନାମ୍

ଛେଦ କରିବା, ପିଟିବା, ବାନ୍ଧିବା, ମୁକ୍ତ କରିବା ଏବଂ ସଂସାରରେ ଅଟକିଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ଧରିବା।

ପ୍ରସାଦଶ୍ଚାପି ସର୍ଵେଷାଂ ମୃତ୍ଯୁକାଲଜଯସ୍ତଥା ଆଭିମାନିକମୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ପ୍ରାଜାପତ୍ଯଂ ପ୍ରଚକ୍ଷତେ

ସମସ୍ତଙ୍କୁ କୃପା କରିବା, ମୃତ୍ୟୁ ସମୟକୁ ଜିତିବା—ଏହି ଆତ୍ମଭାବରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପ୍ରଜାପତି ଶାସନ ଶକ୍ତି।

ଏତଚ୍ଚାନ୍ଦ୍ରମସୈର୍ଭୋଗୈଃ ଷଟ୍ପଞ୍ଚାଶଦ୍ଗୁଣଂ ମହତ୍ ସର୍ଗଃ ସଂକଲ୍ପମାତ୍ରେଣ ତ୍ରାଣଂ ସଂହରଣଂ ତଥା

ଚନ୍ଦ୍ର ଭୋଗ ସହିତ ଏହି ମହାଶକ୍ତି ଛପନି ପ୍ରକାର: କେବଳ ଚିନ୍ତାରେ ସୃଷ୍ଟି, ରକ୍ଷା ଏବଂ ସଂହାର।

ସ୍ଵାଧିକାରଶ୍ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ଭୂତଚିତ୍ତପ୍ରଵର୍ତନମ୍ ଅସାଦୃଶ୍ଯଂ ଚ ସର୍ଵସ୍ଯ ନିର୍ମାଣଂ ଜଗତଃ ପୃଥକ୍

ସମସ୍ତ ଉପରେ ଅଧିକାର, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ମନକୁ ଚଳାଇବା, ସମସ୍ତରେ ଅନନ୍ୟତା ଏବଂ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ତିଆରି କରିବା।

ଶୁଭାଶୁଭସ୍ଯ କରଣଂ ପ୍ରାଜାପତ୍ଯୈଶ୍ଚ ସଂଯୁତମ୍ ଚତୁଷ୍ଷଷ୍ଠିଗୁଣଂ ବ୍ରାହ୍ମମୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ଚ ପ୍ରଚକ୍ଷତେ

ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା, ପ୍ରଜାପତି ଶକ୍ତି ସହିତ ଯୁକ୍ତ; ଏହିପରି ଚଉଷଠି ପ୍ରକାର ବ୍ରହ୍ମ ଶାସନ ଶକ୍ତି କୁହାଯାଏ।

ବୌଦ୍ଧାଦସ୍ମାତ୍ପରଂ ଗୌଣମୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ପ୍ରାକୃତଂ ଵିଦୁଃ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ତତ୍ସମାଖ୍ଯାତଂ ତସ୍ଯୈଵ ଭୁଵନସ୍ଥିତିଃ ବ୍ରହ୍ମଣା ତତ୍ପଦଂ ସର୍ଵଂ ଵକ୍ତୁମନ୍ଯୈର୍ନ ଶକ୍ଯତେ

ଏହାଠାରୁ ଉପରେ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଏବଂ ପ୍ରକୃତିକ ଶାସନ ଶକ୍ତି ବୁଦ୍ଧିର ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ; ଏହିକୁ ବିଷ୍ଣୁର ଶକ୍ତି କୁହନ୍ତି, ତାହାର କ୍ଷେତ୍ର ହେଉଛି ସମସ୍ତ ଜଗତର ରକ୍ଷା। ବ୍ରହ୍ମର ସେଇ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପଦକୁ ଅନ୍ୟେ କହିପାରିବେ ନାହିଁ।

ତତ୍ପୌରୁଷଂ ଚ ଗୌଣଂ ଚ ଗଣେଶଂ ପଦମୈଶ୍ଵରମ୍ ଵିଷ୍ଣୁନା ତତ୍ପଦଂ କିଂଚିଜ୍ଜ୍ଞାତୁମନ୍ଯୈର୍ନ ଶକ୍ଯତେ

ସେଇ ପୁରୁଷ ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ, ଗଣେଶ ଶାସନ ଶକ୍ତି—ଏହାର ପଦକୁ ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟେ ଜାଣିପାରିବେ ନାହିଁ।

ଵିଜ୍ଞାନସିଦ୍ଧଯଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵା ଏଵୌପସର୍ଗିକାଃ ନିରୋଦ୍ଧଵ୍ଯା ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଵର୍ରାଗ୍ଯେଣ ପରେଣ ତୁ

ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ସିଦ୍ଧି ସହିତ କିଛି ବିଘ୍ନ ଥାଏ; ଏହାକୁ ଉଚ୍ଚ ଓ ଦୃଢ଼ ବିରାଗ୍ୟ ସହିତ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରତିଭାସେଷ୍ଵଶୁଦ୍ଧେଷୁ ଗୁଣେଷ୍ଵାସକ୍ତଚେତସଃ ନ ସିଧ୍ଯେତ୍ପରମୈଶ୍ଵର୍ଯମଭଯଂ ସାର୍ଵକାମିକମ୍

ଯେଉଁମାନଙ୍କର ମନ ଅଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରଭାବ ଓ ଗୁଣରେ ଆସକ୍ତ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନିର୍ଭୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ଶାସନ ଶକ୍ତି ଉଦୟ ହୁଏନାହିଁ।

ତସ୍ମାଦ୍ଗୁଣାଂଶ୍ଚ ଭୋଗାଂଶ୍ଚ ଦେଵାସୁରମହୀଭୃତାମ୍ ତୃଣଵଦ୍ଯସ୍ତ୍ଯଜେତ୍ତସ୍ଯ ଯୋଗସିଦ୍ଧିଃ ପରା ଭଵେତ୍

ସେହିପାଇଁ ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ରାଜାମାନଙ୍କର ଗୁଣ ଓ ଭୋଗକୁ ଘାସ ଭଳି ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ; ଏପରି ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଯୋଗ ସିଦ୍ଧି ମିଳିଥାଏ।

ଅଥଵାନୁଗ୍ରହେଚ୍ଛାଯାଂ ଜଗତୋ ଵିଚରେନ୍ମୁନିଃ ଯଥାକାମଂଗୁଣାନ୍ଭୋଗାନ୍ଭୁକ୍ତ୍ଵା ମୁକ୍ତିଂ ପ୍ରଯାସ୍ଯତି

କିମ୍ବା, ଯଦି ମୁନି ଜଗତକୁ କୃପା କରିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ସେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଗୁଣ ଓ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ପରେ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବେ।

ଅଥ ପ୍ରଯୋଗଂ ଯୋଗସ୍ଯ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଶୃଣୁ ସମାହିତଃ ଶୁଭେ କାଲେ ଶୁଭେ ଦେଶେ ଶିଵକ୍ଷେତ୍ରାଦିକେ ପୁନଃ ଵିଜନେ ଜଂତୁରହିତେ ନିଃଶବ୍ଦେ ବାଧଵର୍ଜିତେ

ଏବେ ମୁଁ ଯୋଗ ପ୍ରୟୋଗ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି, ତୁମେ ମନୋଯୋଗ ସହିତ ଶୁଣ। ଭଲ ସମୟରେ, ଭଲ ସ୍ଥାନରେ, ବିଶେଷ କରି ଶିବଙ୍କ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ କିମ୍ବା ଏକାନ୍ତ ଶାନ୍ତ ସ୍ଥାନରେ, ଯେଉଁଠାରେ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ନାହିଁ, ଅବାଧ ଓ ନିରବ ପରିବେଶରେ—

ସୁପ୍ରଲିପ୍ତେ ସ୍ଥଲେ ସୌମ୍ଯେ ଗନ୍ଧଧୂପାଦିଵାସିତେ ମୁକ୍ତପୁଷ୍ପସମାକୀର୍ଣେ ଵିତାନାଦି ଵିଚିତ୍ରିତେ

ଭଲ ଭାବରେ ଲେପିଥିବା, ସୁମଧୁର ଓ ସୁଗନ୍ଧି ଧୂପ ଓ ଚନ୍ଦନ ଗନ୍ଧରେ ଭରିଥିବା, ତାଜା ଫୁଲରେ ଛାଉଁଥିବା, ଛତା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶୋଭା ଦେଇ ସଜାଯାଇଥିବା ଭୂମିରେ—

କୁଶପୁଷ୍ପସମିତ୍ତୋଯଫଲମୂଲସମନ୍ଵିତେ ନାଗ୍ନ୍ଯଭ୍ଯାଶେ ଜଲାଭ୍ଯାଶେ ଶୁଷ୍କପର୍ଣଚଯେ ଽପି ଵା

କୁଶ ଘାସ, ଫୁଲ, ହୋମ କାଠି, ପାଣି, ଫଳ ଓ ମୂଳ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ; ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ପାଣି ନିକଟରେ, କିମ୍ବା ଶୁଖିଲା ପତ୍ର ରାଶି ଉପରେ ମଧ୍ୟ—

ନ ଦଂଶମଶକାକୀର୍ଣେ ସର୍ପଶ୍ଵାପଦସଂକୁଲେ ନ ଚ ଦୁଷ୍ଟମୃଗାକୀର୍ଣେ ନ ଭଯେ ଦୁର୍ଜନାଵୃତେ

କଟୁ ପୋକା ବା ମାଛି ଭରିଥିବା, ସାପ ବା ବନ୍ୟପଶୁ ଥିବା, ଦୁଷ୍ଟ ପଶୁ ରହିଥିବା, ଭୟ ଥିବା ବା ଖରାପ ଲୋକ ଘେରିଥିବା ସ୍ଥାନରେ କେବେ ନୁହେଁ—

ଶ୍ମଶାନେ ଚୈତ୍ଯଵଲ୍ମୀକେ ଜୀର୍ଣାଗାରେ ଚତୁଷ୍ପଥେ ନଦୀନଦସମୁଦ୍ରାଣାଂ ତୀରେ ରଥ୍ଯାଂତରେ ଽପି ଵା

ଶ୍ମଶାନ, ପୁରୁଣା ଟିଲା, ଭଙ୍ଗା ଘର, ଚଉମୁଖୀ ରାସ୍ତା, ନଦୀ, ନାଲା, ସମୁଦ୍ର କୂଳ ବା ରାସ୍ତା ମଧ୍ୟରେ କେବେ ନୁହେଁ—

ନ ଜୀର୍ଣୋଦ୍ଯାନଗୋଷ୍ଠାଦୌ ନାନିଷ୍ଟେ ନ ଚ ନିଂଦିତେ ନାଜୀର୍ଣାମ୍ଲରସୋଦ୍ଗାରେ ନ ଚ ଵିଣ୍ମୂତ୍ରଦୂଷିତେ

ପୁରୁଣା ବଗିଚା, ଗୋଖାଟ, ଅପଶକୁନି ବା ନିନ୍ଦିତ ସ୍ଥାନରେ, ଅପଚୟ ଖାଇଥିବା ବା ଖଟା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଥିବା ବେଳେ, ମଳମୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦୂଷିତ ସ୍ଥାନରେ କେବେ ନୁହେଁ—

ନଚ୍ଛର୍ଦ୍ଯାମାତିସାରେ ଵା ନାତିଭୁକ୍ତୌ ଶ୍ରମାନ୍ଵିତେ ନ ଚାତିଚିଂତାକୁଲିତୋ ନ ଚାତିକ୍ଷୁତ୍ପିପାସିତଃ

ବାନ୍ତି ବା ଦିଆରିଆ ଥିଲେ, ବେଶି ଖାଇଥିଲେ, ଅତି କ୍ଲାନ୍ତ ଥିଲେ, ଅତି ଚିନ୍ତା ରେ ଅସ୍ଥିର ଥିଲେ, ବହୁତ ଭୁଖ ବା ତିଆସ ଲାଗିଥିଲେ କେବେ ନୁହେଁ—

ନାପି ସ୍ଵଗୁରୁକର୍ମାଦୌ ପ୍ରସକ୍ତୋ ଯୋଗମାଚରେତ୍ ଯୁକ୍ତାହାରଵିହାରଶ୍ଚ ଯୁକ୍ତଚେଷ୍ଟଶ୍ଚ କର୍ମସୁ

ନିଜ କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କ କାମରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଖାଦ୍ୟ ଓ ବିନୋଦନରେ ସମତୁଳିତ ହେବା ଦରକାର, କାମରେ ମଧ୍ୟ ସମ ରହିବା ଉଚିତ୍—

ଯୁକ୍ତନିଦ୍ରାପ୍ରବୋଧଶ୍ଚ ସର୍ଵାଯାସଵିଵର୍ଜିତଃ ଆସନଂ ମୃଦୁଲଂ ରମ୍ଯଂ ଵିପୁଲଂ ସୁସମଂ ଶୁଚି

ନିଦ୍ରା ଓ ଜାଗ୍ରତ ରେ ସମତୁଳିତ, ସମସ୍ତ ଶ୍ରମ ତ୍ୟାଗ କରି, ମୃଦୁ, ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ବିସ୍ତୃତ, ସମ ଓ ପବିତ୍ର ଆସନ ଉପରେ ବସିବା—

ପଦ୍ମକସ୍ଵସ୍ତିକାଦୀନାମଭ୍ଯସେଦାସନେଷୁ ଚ ଅଭିଵଂଦ୍ଯ ସ୍ଵଗୁର୍ଵଂତାନଭିଵାଦ୍ଯାନନୁକ୍ରମାତ୍

ପଦ୍ମାସନ, ସ୍ୱସ୍ତିକାସନ ଭଳି ଆସନରେ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା; ନିଜ ଗୁରୁ ଓ ବଡ଼ମାନେଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଅନୁକ୍ରମରେ ପ୍ରଣାମ କରି—

ଋଜୁଗ୍ରୀଵଶିରୋଵକ୍ଷା ନାତିଷ୍ଠେଚ୍ଛିଷ୍ଟଲୋଚନଃ କିଂଚିଦୁନ୍ନାମିତଶିରା ଦଂତୈର୍ଦଂତାନ୍ନ ସଂସ୍ପୃଶେତ୍

ଗର୍ଦ୍ଧନ, ମୁଣ୍ଡ ଓ ଛାତି ସିଧା ରଖିବା, ଦୃଷ୍ଟି ଅସ୍ଥିର ନ ରଖିବା, ମୁଣ୍ଡ କିଛି ଉଁଚ କରିବା, ଦାନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଦାନ୍ତ ଛୁଅନ୍ତୁ ନାହିଁ—

ଦଂତାଗ୍ରସଂସ୍ଥିତା ଜିହ୍ଵାମଚଲାଂ ସନ୍ନିଵେଶ୍ଯ ଚ ପାର୍ଷ୍ଣିଭ୍ଯାଂ ଵୃଷଣୌ ରକ୍ଷଂସ୍ତଥା ପ୍ରଜନନଂ ପୁନଃ

ଜିଭକୁ ଦାନ୍ତର ଆଗରେ ନିସ୍ଚଳ ରଖିବା; ପାଦ ତଳ ଦ୍ୱାରା ଶୁକ୍ରାଶୟ ଓ ଜନନେନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବା—

ଊର୍ଵୋରୁପରି ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ବାହୂ ତିର୍ଯଗଯତ୍ନତଃ ଦକ୍ଷିଣଂ କରପୃଷ୍ଠଂ ତୁ ନ୍ଯସ୍ଯ ଵାମତଲୋପରି

ଉରୁ ଉପରେ ବାହୁକୁ ଚଉଡ଼ା ଭାବେ ଦେଇ, ଡାହାଣ ହାତର ପଛ ଭାଗକୁ ବାମ ହାତର ତଳ ଉପରେ ରଖିବା—

ଉନ୍ନାମ୍ଯ ଶନକୈଃ ପୃଷ୍ଠମୁରୋ ଵିଷ୍ଟଭ୍ଯ ଚାଗ୍ରତଃ ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ନାସିକାଗ୍ରଂ ସ୍ଵଂ ଦିଶଶ୍ଚାନଵଲୋକଯନ୍

ପିଠିକୁ ହଳୁହଳୁ ଉଁଚ କରି, ଛାତିକୁ ସାଜା ରଖି, ନାକର ଟିପ୍ ପ୍ରତି ଦୃଷ୍ଟି ରଖିବା, ଆଉ କୌଣସି ଦିଗକୁ ନ ଦେଖିବା—

ସଂଭୃତପ୍ରାଣସଂଚାରଃ ପାଷାଣ ଇଵ ନିଶ୍ଚଲଃ ସ୍ଵଦେହାଯତନସ୍ଯାଂତର୍ଵିଚିଂତ୍ଯ ଶିଵମଂବଯା

ଶ୍ୱାସକୁ ଏକତ୍ର କରି ନିଶ୍ଚଳ ରହିବା, ପାଥର ଭଳି ଅଡ଼ିଗ ହେଇ, ନିଜ ଦେହର ଅନ୍ତରାଳରେ ଶିବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା—

ହୃତ୍ପଦ୍ମପୀଠିକାମଧ୍ଯେ ଧ୍ଯାନଯଜ୍ଞେନ ପୂଜଯେତ୍ ମୂଲେ ନାସାଗ୍ରତୋ ନାଭୌ କଂଠେ ଵା ତାଲୁରଂଧ୍ରଯୋଃ

ହୃଦୟର ପଦ୍ମାସନ ମଧ୍ୟରେ ଧ୍ୟାନ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା; ମୂଳ, ନାକର ଟିପ୍, ନାଭି, କଣ୍ଠ ବା ତାଳୁର ଅଞ୍ଚଳରେ—

ଭ୍ରୂମଧ୍ଯେ ଦ୍ଵାରଦେଶେ ଵା ଲଲାଟେ ମୂର୍ଧ୍ନି ଵା ସ୍ମରେତ୍ ପରିକଲ୍ପ୍ଯ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ଶିଵଯୋଃ ପରମାସନମ୍

ଭୃକୁଟି ମଧ୍ୟରେ, ଦ୍ୱାର ସ୍ଥାନରେ, ଲଳାଟ ବା ମୁଣ୍ଡ ଶୀର୍ଷରେ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଶିବ ଓ ଦେବୀଙ୍କର ପରମ ଆସନକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା—

ତତ୍ର ସାଵରଣଂ ଵାପି ନିରାଵରଣମେଵ ଵା ଦ୍ଵିଦଲେଷୋଡଶାରେ ଵା ଦ୍ଵାଦଶାରେ ଯଥାଵିଧି

ସେଠାରେ ଆବରଣ ସହିତ ବା ନିରାବରଣ, ଦୁଇ ପତ୍ର, ଷୋଳ ଫଳ ବା ବାର ଫଳ ଥିବା ପଦ୍ମରେ, ଯଥାବିଧି ଅନୁଯାୟୀ—