ଶିଵପୁରାଣମ୍

ସ୍ଥାପନଂ ଵାନଲସ୍ଯା ଽପ୍ସୁ ପାଣୌ ପାଵକଧାରଣମ୍ ଦଗ୍ଧେ ସର୍ଗେ ଯଥାପୂର୍ଵଂ ମୁଖେ ଚାନ୍ନାଦିପାଚନମ୍ ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ଦେହଵିନିର୍ମାଣମାପ୍ଯୈଶ୍ଵର୍ଯସମନ୍ଵିତମ୍

ପାଣିରେ ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ, ହାତରେ ଅଗ୍ନି ଧରିବା; ଜଳିଗଲାପରେ ପୁନି ପୂର୍ବବତ୍ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ମୁଁହରେ ଖାଦ୍ୟ ରନ୍ଧାଯିବା; ଏହି ଦୁଇଠି ସହିତ ଦେହ ସୃଷ୍ଟି ସିଦ୍ଧି ଓ ଶକ୍ତିରେ ଯୁକ୍ତ।

ଏତଚ୍ଚତୁର୍ଵିଂଶତିଧା ତୈଜସଂ ପରିଚକ୍ଷତେ ମନୋଜଵତ୍ଵଂ ଭୂତାନାଂ କ୍ଷଣାଦନ୍ତଃପ୍ରଵେଶନମ୍

ଏହି ଚବିଶଟି ତୈଜସ ସିଦ୍ଧି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ମନର ତ୍ୱରିତ ଗତି, ଭୂତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରବେଶ।

ପର୍ଵତାଦିମହାଭାରଧାରଣଞ୍ଚାପ୍ରଯତ୍ନତଃ ଗୁରୁତ୍ଵଞ୍ଚ ଲଘୁତ୍ଵଞ୍ଚ ପାଣାଵନିଲଧାରଣମ୍

ପାହାଡ଼ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାର ଆସାନିରେ ବୋହିବା, ଭାରି ଓ ହଲୁକା ହେବା, ହାତରେ ପବନ ଧରିବା।

ଅଂଗୁଲ୍ଯଗ୍ରନିପାତାଦ୍ଯୈର୍ଭୂମେରପି ଚ କମ୍ପନମ୍ ଏକେନ ଦେହନିଷ୍ପତ୍ତିର୍ଯୁକ୍ତଂ ଭୋଗୈଶ୍ଚ ତୈଜସୈଃ

ଆଂଗୁଳିର ଟିପ୍ସ ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ମାଟି ମଧ୍ୟ କମ୍ପିଯାଏ; ଏକ ଦେହ ଦ୍ୱାରା ଏହି କାମ ହୁଏ, ତାହା ସହିତ ଅଗ୍ନିର ସମସ୍ତ ଭୋଗ ମିଳିଥାଏ।

ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶଦ୍ଗୁଣମୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ମାରୁତଂ କଵଯୋ ଵିଦୁଃ ଛାଯାହୀନଵିନିଷ୍ପତ୍ତିରିନ୍ଦ୍ରିଯାଣାମଦର୍ଶନମ୍

ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ବାତାସରେ ବତ୍ତିଶି ପ୍ରକାର ଶକ୍ତି ଅଛି ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି; ଏହାର ଉପସ୍ଥିତି ଛାୟା ବିନା ହୁଏ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଦୃଶ୍ୟ ହୁଏନାହିଁ।

ଖେଚରତ୍ଵଂ ଯଥାକାମମିନ୍ଦ୍ରିଯାର୍ଥସମନ୍ଵଯଃ ଆକାଶଲଂଘନଂ ଚୈଵ ସ୍ଵଦେହେ ତନ୍ନିଵେଶନମ୍

ଇଚ୍ଛାମତେ ଆକାଶରେ ଚଳିବା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗ ସହିତ ଏକତ୍ୱ, ଆକାଶ ଉପରେ ଲାଘୁଦେହ ହୋଇ ଚାଲିଯିବା ଏବଂ ନିଜ ଦେହକୁ ପୁନି ପ୍ରବେଶ କରିବା—ଏହିଗୁଡିକ ଏହାର ଶକ୍ତି।

ଆକାଶପିଣ୍ଡୀକରଣମଶରୀରତ୍ଵମେଵ ଚ ଅନିଲୈଶ୍ଵର୍ଯସଂଯୁକ୍ତଂ ଚତ୍ଵାରିଂଶଦ୍ଗୁଣଂ ମହତ୍

ଆକାଶକୁ ଏକ ଗଠିତ ରୂପ ଦେବା, ଦେହ ହୀନ ହେବା, ବାୟୁର ଶାସନ ଶକ୍ତି ସହିତ ଚାଳିତ ହେବା—ଏହି ସବୁ ଚାଳିଶି ପ୍ରକାର ମହାଶକ୍ତି।

ଐନ୍ଦ୍ରମୈଶ୍ଵର୍ଯମାଖ୍ଯାତମାମ୍ବରଂ ତତ୍ପ୍ରଚକ୍ଷତେ ଯଥାକାମୋପଲବ୍ଧିଶ୍ଚ ଯଥାକାମଵିନିର୍ଗମଃ

ଏହିକୁ ଇନ୍ଦ୍ରର ଶାସନ ଶକ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହିକୁ ଆକାଶ ତତ୍ତ୍ୱ ମଧ୍ୟ କୁହନ୍ତି। ଇଚ୍ଛାମତେ ପ୍ରାପ୍ତି ଏବଂ ଇଚ୍ଛାମତେ ବିଦାୟ ମଧ୍ୟ ଏଥିରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।

ସର୍ଵସ୍ଯାଭିଭଵଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵଗୁହ୍ଯାର୍ଥଦର୍ଶନମ୍ କର୍ମାନୁରୂପନିର୍ମାଣଂ ଵଶିତ୍ଵଂ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନମ୍

ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅଧିକ୍ରମ କରିବା, ସମସ୍ତ ଗୁପ୍ତ ଅର୍ଥ ଦେଖିପାରିବା, କର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ସୃଷ୍ଟି କରିବା, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ଲାଗିବା।

ସଂସାରଦର୍ଶନଂ ଚୈଵ ଭୋଗୈରୈନ୍ଦ୍ରୈସ୍ସମନ୍ଵିତମ୍ ଏତଚ୍ଚାଂଦ୍ରମସୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ମାନସଂ ଗୁଣତୋ ଽଧିକମ୍

ସଂସାର ଦେଖିପାରିବା, ଇନ୍ଦ୍ରର ଭୋଗ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହେବା—ଏହି ଚନ୍ଦ୍ର ଶାସନ ଶକ୍ତି, ଯାହା ମନସିକ ଶକ୍ତିଠାରୁ ଗୁଣରେ ଅଧିକ।

ଛେଦନଂ ତାଡନଂ ଚୈଵ ବଂଧନଂ ମୋଚନଂ ତଥା ଗ୍ରହଣଂ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ସଂସାରଵଶଵର୍ତିନାମ୍

ଛେଦ କରିବା, ପିଟିବା, ବାନ୍ଧିବା, ମୁକ୍ତ କରିବା ଏବଂ ସଂସାରରେ ଅଟକିଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ଧରିବା।

ପ୍ରସାଦଶ୍ଚାପି ସର୍ଵେଷାଂ ମୃତ୍ଯୁକାଲଜଯସ୍ତଥା ଆଭିମାନିକମୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ପ୍ରାଜାପତ୍ଯଂ ପ୍ରଚକ୍ଷତେ

ସମସ୍ତଙ୍କୁ କୃପା କରିବା, ମୃତ୍ୟୁ ସମୟକୁ ଜିତିବା—ଏହି ଆତ୍ମଭାବରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପ୍ରଜାପତି ଶାସନ ଶକ୍ତି।

ଏତଚ୍ଚାନ୍ଦ୍ରମସୈର୍ଭୋଗୈଃ ଷଟ୍ପଞ୍ଚାଶଦ୍ଗୁଣଂ ମହତ୍ ସର୍ଗଃ ସଂକଲ୍ପମାତ୍ରେଣ ତ୍ରାଣଂ ସଂହରଣଂ ତଥା

ଚନ୍ଦ୍ର ଭୋଗ ସହିତ ଏହି ମହାଶକ୍ତି ଛପନି ପ୍ରକାର: କେବଳ ଚିନ୍ତାରେ ସୃଷ୍ଟି, ରକ୍ଷା ଏବଂ ସଂହାର।

ସ୍ଵାଧିକାରଶ୍ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ଭୂତଚିତ୍ତପ୍ରଵର୍ତନମ୍ ଅସାଦୃଶ୍ଯଂ ଚ ସର୍ଵସ୍ଯ ନିର୍ମାଣଂ ଜଗତଃ ପୃଥକ୍

ସମସ୍ତ ଉପରେ ଅଧିକାର, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ମନକୁ ଚଳାଇବା, ସମସ୍ତରେ ଅନନ୍ୟତା ଏବଂ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ତିଆରି କରିବା।

ଶୁଭାଶୁଭସ୍ଯ କରଣଂ ପ୍ରାଜାପତ୍ଯୈଶ୍ଚ ସଂଯୁତମ୍ ଚତୁଷ୍ଷଷ୍ଠିଗୁଣଂ ବ୍ରାହ୍ମମୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ଚ ପ୍ରଚକ୍ଷତେ

ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା, ପ୍ରଜାପତି ଶକ୍ତି ସହିତ ଯୁକ୍ତ; ଏହିପରି ଚଉଷଠି ପ୍ରକାର ବ୍ରହ୍ମ ଶାସନ ଶକ୍ତି କୁହାଯାଏ।

ବୌଦ୍ଧାଦସ୍ମାତ୍ପରଂ ଗୌଣମୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ପ୍ରାକୃତଂ ଵିଦୁଃ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ତତ୍ସମାଖ୍ଯାତଂ ତସ୍ଯୈଵ ଭୁଵନସ୍ଥିତିଃ ବ୍ରହ୍ମଣା ତତ୍ପଦଂ ସର୍ଵଂ ଵକ୍ତୁମନ୍ଯୈର୍ନ ଶକ୍ଯତେ

ଏହାଠାରୁ ଉପରେ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଏବଂ ପ୍ରକୃତିକ ଶାସନ ଶକ୍ତି ବୁଦ୍ଧିର ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ; ଏହିକୁ ବିଷ୍ଣୁର ଶକ୍ତି କୁହନ୍ତି, ତାହାର କ୍ଷେତ୍ର ହେଉଛି ସମସ୍ତ ଜଗତର ରକ୍ଷା। ବ୍ରହ୍ମର ସେଇ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପଦକୁ ଅନ୍ୟେ କହିପାରିବେ ନାହିଁ।

ତତ୍ପୌରୁଷଂ ଚ ଗୌଣଂ ଚ ଗଣେଶଂ ପଦମୈଶ୍ଵରମ୍ ଵିଷ୍ଣୁନା ତତ୍ପଦଂ କିଂଚିଜ୍ଜ୍ଞାତୁମନ୍ଯୈର୍ନ ଶକ୍ଯତେ

ସେଇ ପୁରୁଷ ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ, ଗଣେଶ ଶାସନ ଶକ୍ତି—ଏହାର ପଦକୁ ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟେ ଜାଣିପାରିବେ ନାହିଁ।

ଵିଜ୍ଞାନସିଦ୍ଧଯଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵା ଏଵୌପସର୍ଗିକାଃ ନିରୋଦ୍ଧଵ୍ଯା ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଵର୍ରାଗ୍ଯେଣ ପରେଣ ତୁ

ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ସିଦ୍ଧି ସହିତ କିଛି ବିଘ୍ନ ଥାଏ; ଏହାକୁ ଉଚ୍ଚ ଓ ଦୃଢ଼ ବିରାଗ୍ୟ ସହିତ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରତିଭାସେଷ୍ଵଶୁଦ୍ଧେଷୁ ଗୁଣେଷ୍ଵାସକ୍ତଚେତସଃ ନ ସିଧ୍ଯେତ୍ପରମୈଶ୍ଵର୍ଯମଭଯଂ ସାର୍ଵକାମିକମ୍

ଯେଉଁମାନଙ୍କର ମନ ଅଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରଭାବ ଓ ଗୁଣରେ ଆସକ୍ତ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନିର୍ଭୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ଶାସନ ଶକ୍ତି ଉଦୟ ହୁଏନାହିଁ।

ତସ୍ମାଦ୍ଗୁଣାଂଶ୍ଚ ଭୋଗାଂଶ୍ଚ ଦେଵାସୁରମହୀଭୃତାମ୍ ତୃଣଵଦ୍ଯସ୍ତ୍ଯଜେତ୍ତସ୍ଯ ଯୋଗସିଦ୍ଧିଃ ପରା ଭଵେତ୍

ସେହିପାଇଁ ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ରାଜାମାନଙ୍କର ଗୁଣ ଓ ଭୋଗକୁ ଘାସ ଭଳି ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ; ଏପରି ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଯୋଗ ସିଦ୍ଧି ମିଳିଥାଏ।

ଅଥଵାନୁଗ୍ରହେଚ୍ଛାଯାଂ ଜଗତୋ ଵିଚରେନ୍ମୁନିଃ ଯଥାକାମଂଗୁଣାନ୍ଭୋଗାନ୍ଭୁକ୍ତ୍ଵା ମୁକ୍ତିଂ ପ୍ରଯାସ୍ଯତି

କିମ୍ବା, ଯଦି ମୁନି ଜଗତକୁ କୃପା କରିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ସେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଗୁଣ ଓ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ପରେ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବେ।

ଅଥ ପ୍ରଯୋଗଂ ଯୋଗସ୍ଯ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଶୃଣୁ ସମାହିତଃ ଶୁଭେ କାଲେ ଶୁଭେ ଦେଶେ ଶିଵକ୍ଷେତ୍ରାଦିକେ ପୁନଃ ଵିଜନେ ଜଂତୁରହିତେ ନିଃଶବ୍ଦେ ବାଧଵର୍ଜିତେ

ଏବେ ମୁଁ ଯୋଗ ପ୍ରୟୋଗ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି, ତୁମେ ମନୋଯୋଗ ସହିତ ଶୁଣ। ଭଲ ସମୟରେ, ଭଲ ସ୍ଥାନରେ, ବିଶେଷ କରି ଶିବଙ୍କ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ କିମ୍ବା ଏକାନ୍ତ ଶାନ୍ତ ସ୍ଥାନରେ, ଯେଉଁଠାରେ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ନାହିଁ, ଅବାଧ ଓ ନିରବ ପରିବେଶରେ—

ସୁପ୍ରଲିପ୍ତେ ସ୍ଥଲେ ସୌମ୍ଯେ ଗନ୍ଧଧୂପାଦିଵାସିତେ ମୁକ୍ତପୁଷ୍ପସମାକୀର୍ଣେ ଵିତାନାଦି ଵିଚିତ୍ରିତେ

ଭଲ ଭାବରେ ଲେପିଥିବା, ସୁମଧୁର ଓ ସୁଗନ୍ଧି ଧୂପ ଓ ଚନ୍ଦନ ଗନ୍ଧରେ ଭରିଥିବା, ତାଜା ଫୁଲରେ ଛାଉଁଥିବା, ଛତା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶୋଭା ଦେଇ ସଜାଯାଇଥିବା ଭୂମିରେ—

କୁଶପୁଷ୍ପସମିତ୍ତୋଯଫଲମୂଲସମନ୍ଵିତେ ନାଗ୍ନ୍ଯଭ୍ଯାଶେ ଜଲାଭ୍ଯାଶେ ଶୁଷ୍କପର୍ଣଚଯେ ଽପି ଵା

କୁଶ ଘାସ, ଫୁଲ, ହୋମ କାଠି, ପାଣି, ଫଳ ଓ ମୂଳ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ; ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ପାଣି ନିକଟରେ, କିମ୍ବା ଶୁଖିଲା ପତ୍ର ରାଶି ଉପରେ ମଧ୍ୟ—

ନ ଦଂଶମଶକାକୀର୍ଣେ ସର୍ପଶ୍ଵାପଦସଂକୁଲେ ନ ଚ ଦୁଷ୍ଟମୃଗାକୀର୍ଣେ ନ ଭଯେ ଦୁର୍ଜନାଵୃତେ

କଟୁ ପୋକା ବା ମାଛି ଭରିଥିବା, ସାପ ବା ବନ୍ୟପଶୁ ଥିବା, ଦୁଷ୍ଟ ପଶୁ ରହିଥିବା, ଭୟ ଥିବା ବା ଖରାପ ଲୋକ ଘେରିଥିବା ସ୍ଥାନରେ କେବେ ନୁହେଁ—

ଶ୍ମଶାନେ ଚୈତ୍ଯଵଲ୍ମୀକେ ଜୀର୍ଣାଗାରେ ଚତୁଷ୍ପଥେ ନଦୀନଦସମୁଦ୍ରାଣାଂ ତୀରେ ରଥ୍ଯାଂତରେ ଽପି ଵା

ଶ୍ମଶାନ, ପୁରୁଣା ଟିଲା, ଭଙ୍ଗା ଘର, ଚଉମୁଖୀ ରାସ୍ତା, ନଦୀ, ନାଲା, ସମୁଦ୍ର କୂଳ ବା ରାସ୍ତା ମଧ୍ୟରେ କେବେ ନୁହେଁ—

ନ ଜୀର୍ଣୋଦ୍ଯାନଗୋଷ୍ଠାଦୌ ନାନିଷ୍ଟେ ନ ଚ ନିଂଦିତେ ନାଜୀର୍ଣାମ୍ଲରସୋଦ୍ଗାରେ ନ ଚ ଵିଣ୍ମୂତ୍ରଦୂଷିତେ

ପୁରୁଣା ବଗିଚା, ଗୋଖାଟ, ଅପଶକୁନି ବା ନିନ୍ଦିତ ସ୍ଥାନରେ, ଅପଚୟ ଖାଇଥିବା ବା ଖଟା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଥିବା ବେଳେ, ମଳମୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦୂଷିତ ସ୍ଥାନରେ କେବେ ନୁହେଁ—

ନଚ୍ଛର୍ଦ୍ଯାମାତିସାରେ ଵା ନାତିଭୁକ୍ତୌ ଶ୍ରମାନ୍ଵିତେ ନ ଚାତିଚିଂତାକୁଲିତୋ ନ ଚାତିକ୍ଷୁତ୍ପିପାସିତଃ

ବାନ୍ତି ବା ଦିଆରିଆ ଥିଲେ, ବେଶି ଖାଇଥିଲେ, ଅତି କ୍ଲାନ୍ତ ଥିଲେ, ଅତି ଚିନ୍ତା ରେ ଅସ୍ଥିର ଥିଲେ, ବହୁତ ଭୁଖ ବା ତିଆସ ଲାଗିଥିଲେ କେବେ ନୁହେଁ—

ନାପି ସ୍ଵଗୁରୁକର୍ମାଦୌ ପ୍ରସକ୍ତୋ ଯୋଗମାଚରେତ୍ ଯୁକ୍ତାହାରଵିହାରଶ୍ଚ ଯୁକ୍ତଚେଷ୍ଟଶ୍ଚ କର୍ମସୁ

ନିଜ କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କ କାମରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଖାଦ୍ୟ ଓ ବିନୋଦନରେ ସମତୁଳିତ ହେବା ଦରକାର, କାମରେ ମଧ୍ୟ ସମ ରହିବା ଉଚିତ୍—