ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଅସତ୍ପ୍ରତିଗ୍ରହସର୍ଵଂ ଦୁର୍ଦାନଂ ସାଗରେ କ୍ଷିପେତ୍ ଆହୂଯ ଦାନଂ କର୍ତଵ୍ଯମାତ୍ମଭୋଗସମୃଦ୍ଧଯେ

ଅଯୋଗ୍ୟ ଦାନ ଓ କଷ୍ଟକର ଦାନ ସବୁକୁ ସମୁଦ୍ରରେ ଫେଙ୍କିଦେବା ଉଚିତ୍। ନିଜ ଉପଭୋଗ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ଆମନ୍ତ୍ରଣ ମିଳିଲେ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ପୃଷ୍ଟଂ ସର୍ଵଂ ସଦା ଦେଯମାତ୍ମଶକ୍ତ୍ଯନୁସାରତଃ ଜନ୍ମାଂତରେ ଋଣୀ ହି ସ୍ଯାଦଦତ୍ତେ ପୃଷ୍ଟଵସ୍ତୁନି

ଯେଉଁଠି ଅନୁରୋଧ ହୁଏ, ସେଠି ସଦା ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଅନୁରୋଧ କରାଯାଇଥିବା ଜିନିଷ ନ ଦେଲେ, ପୁନଃଜନ୍ମରେ ଋଣୀ ହେବାକୁ ପଡ଼େ।

ପରେଷାଂ ଚ ତଥା ଦୋଷଂ ନ ପ୍ରଶଂସେଦ୍ଵିଚକ୍ଷଣଃ ଵିଶେଷେଣ ତଥାବ୍ରହ୍ମଞ୍ଛ୍ରୁତଂ ଦୃଷ୍ଟଂ ଚ ନୋ ଵଦେତ୍

ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତି ଅନ୍ୟଙ୍କ ଦୋଷକୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ବିଶେଷକରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମ୍ପର୍କରେ ଯାହା ଶୁଣିଛି କିମ୍ବା ଦେଖିଛି, ତାହା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ନ ଵଦେତ୍ସର୍ଵଜଂତୂନାଂ ହୃଦି ରୋଷକରଂ ବୁଧଃ ସଂଧ୍ଯଯୋରଗ୍ନିକାର୍ଯଂ ଚ କୁର୍ଯାଦୈଶ୍ଵର୍ଯସିଦ୍ଧଯେ

ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ କେବେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ହୃଦୟରେ କ୍ରୋଧ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିବା କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଅଶକ୍ତସ୍ତ୍ଵେକକାଲେ ଵା ସୂର୍ଯାଗ୍ନୀ ଚ ଯଥାଵିଧି ତଂଡୁଲଂ ଧାନ୍ଯମାଜ୍ଯଂ ଵା ଫଲଂ କଂଦଂ ହଵିସ୍ତଥା

ଯଦି କିଏ ଅସମର୍ଥ ହୁଏ କିମ୍ବା କେବଳ ଏକ ସମୟରେ, ତେବେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ଚାଉଳ, ଧାନ୍ୟ, ଘିଅ, ଫଳ, କନ୍ଦ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ହବିଷ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ସ୍ଥାଲୀପାକଂ ତଥା କୁର୍ଯାଦ୍ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ଯଥାଵିଧି ପ୍ରଧାନହୋମମାତ୍ରଂ ଵା ହଵ୍ଯାଭାଵେ ସମାଚରେତ୍

ଏହାପରି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଓ ଯଥାଯଥ ଭାବରେ ହାଣ୍ଡିରେ ଖାଦ୍ୟ ପକାଇବା ଉଚିତ୍। ଦାନ୍ୟ ନଥିଲେ, କମ୍ ସେ କମ୍ ପ୍ରଧାନ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ୍।

ନିତ୍ଯସଂଧାନମିତ୍ଯୁକ୍ତଂ ତମଜସ୍ରଂ ଵିଦୁର୍ବୁଧାଃ ଅଥଵା ଜପମାତ୍ରଂ ଵା ସୂର୍ଯଵଂଦନମେଵ ଚ

ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ନିତ୍ୟ ସନ୍ଧ୍ୟାନମ୍ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହାକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସଦାର୍ଥ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି। କିମ୍ବା କେବଳ ଜପ କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟବନ୍ଦନା କରିବା ମଧ୍ୟ ହୁଏ।

ଏଵମାତ୍ମାର୍ଥିନଃ କୁର୍ଯୁରର୍ଥାର୍ଥୀ ଚ ଯଥାଵିଧି ବ୍ରହ୍ମଯଜ୍ଞରତା ନିତ୍ଯଂ ଦେଵପୂଜାରତାସ୍ତଥା

ଏଭଳି ନିଜ ମଙ୍ଗଳ କିମ୍ବା ଧନ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞ ଓ ଦେବପୂଜାରେ ନିତ୍ୟ ଲାଗିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ସଦା ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଅଗ୍ନିପୂଜାପରା ନିତ୍ଯଂ ଗୁରୁପୂଜାରତାସ୍ତଥା ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ତୃପ୍ତିକରାଃ ସର୍ଵେ ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଯ ଭାଗିନଃ

ଯେଉଁମାନେ ନିତ୍ୟ ଅଗ୍ନିପୂଜା, ଗୁରୁପୂଜା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବା ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସବୁଏ ସ୍ୱର୍ଗର ଅଂଶୀ ହୁଅନ୍ତି।

ଅଗ୍ନିଯଜ୍ଞଦେଵଯଜ୍ଞଂ ବ୍ରହ୍ମଯଜ୍ଞଂ ତଥୈଵ ଚ ଗୁରୁପୂଜାଂ ବ୍ରହ୍ମତୃପ୍ତିଂ କ୍ରମେଣ ବ୍ରୂହି ନଃ ପ୍ରଭୋ

ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆମକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ଅଗ୍ନିୟଜ୍ଞ, ଦେବୟଜ୍ଞ, ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞ, ଗୁରୁପୂଜା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବା ବିଷୟରେ ଖୋଲାସା କରି କହନ୍ତୁ।

ଅଗ୍ନୌ ଜୁହୋତି ଯଦ୍ଦ୍ରଵ୍ଯମଗ୍ନିଯଜ୍ଞଃ ସ ଉଚ୍ଯତେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯାଶ୍ରମସ୍ଥାନାଂ ସମିଦାଧାନମେଵ ହି

ଯେଉଁ ଦ୍ରବ୍ୟ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ, ତାହାକୁ ଅଗ୍ନିୟଜ୍ଞ ବୋଲାଯାଏ। ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କଣ୍ଡ ଅର୍ପଣ କରିବା ନିୟମ ଅଟୁଟ।

ସମିଦଗ୍ରୌ ଵ୍ରତାଦ୍ଯଂ ଚ ଵିଶେଷଯଜନାଦିକମ୍ ପ୍ରଥମାଶ୍ରମିଣାମେଵଂ ଯାଵଦୌପାସନଂ ଦ୍ଵିଜାଃ

ଅଗ୍ନିରେ କଣ୍ଡ ଦେବା, ପ୍ରଥମ ବ୍ରତ ଓ ବିଶେଷ ଯଜ୍ଞାଦି କାର୍ଯ୍ୟ, ଏସବୁ ପ୍ରଥମ ଆଶ୍ରମରେ ଥିବା ଦ୍ୱିଜମାନେ କରିଥାନ୍ତି, ଆଉ ଏହା ଆଉପାସନା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୁଏ।

ଆତ୍ମନ୍ଯାରୋପିତାଗ୍ନୀନାଂ ଵନିନାଂ ଯତିନାଂ ଦ୍ଵିଜାଃ ହିତଂ ଚ ମିତମେଧ୍ଯାନ୍ନଂ ସ୍ଵକାଲେ ଭୋଜନଂ ହୁତିଃ

ଅରଣ୍ୟବାସୀ ଓ ଯତିମାନେ ନିଜ ଶରୀରରେ ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ନିଜ ସମୟରେ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ମିତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବାକୁ ହବିଷ୍ୟ ବୋଲି ମନାଯାଏ।

ଔପାସନାଗ୍ନିସଂଧାନଂ ସମାରଭ୍ଯ ସୁରକ୍ଷିତମ୍ କୁଂଡେ ଵାପ୍ଯଥ ଭାଂଡେ ଵା ତଦଜସ୍ରଂ ସମୀରିତମ୍

ଆଉପାସନା ଅଗ୍ନିକୁ ଯେଉଁଠି ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଛି ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିଛି, କୁଣ୍ଡ କିମ୍ବା ପାତ୍ରରେ ଯେଉଁଠି ରହୁଛି, ସେଉଁଠି ଏହା ସଦା ଚାଲିଥାଏ।

ଅଗ୍ନିମାତ୍ମନ୍ଯରଣ୍ଯାଂ ଵା ରାଜଦୈଵଵଶାଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍ ଅଗ୍ନିତ୍ଯାଗଭଯାଦୁକ୍ତଂ ସମାରୋପିତମୁଚ୍ଯତେ

ଅଗ୍ନି ନିଜ ଶରୀରରେ କିମ୍ବା ଅରଣ୍ୟରେ ରଖାଯାଇପାରେ, ରାଜା କିମ୍ବା ଦେବତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ। ଅଗ୍ନିକୁ ଛାଡ଼ିଦେବା ଭୟ ଥିଲେ, ଏହାକୁ ଶରୀରରେ ସ୍ଥାପିତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ସଂପତ୍କରୀ ତଥା ଜ୍ଞେଯା ସାଯମଗ୍ନ୍ଯାହୁତିର୍ଦ୍ଵିଜାଃ ଆଯୁଷ୍କରୀତି ଵିଜ୍ଞେଯା ପ୍ରାତଃ ସୂର୍ଯାହୁତିସ୍ତଥା

ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଅଗ୍ନିକୁ ଯେଉଁ ହବିଷ୍ୟ ଦିଆଯାଏ, ତାହା ସମୃଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ। ପ୍ରଭାତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ, ତାହା ଆୟୁ ଦେଇଥାଏ।

ଅଗ୍ନିଯଜ୍ଞୋ ହ୍ଯଯଂ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଦିଵା ସୂର୍ଯନିଵେଶନାତ୍ ଇଂଦ୍ରାଦୀନ୍ସକଲାନ୍ଦେଵାନୁଦ୍ଦିଶ୍ଯାଗ୍ନୌ ଜୁହୋତିଯତ୍

ଏହି ଅଗ୍ନିୟଜ୍ଞ ଦିନେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ପରେ କରାଯାଏ। ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରେ, ସେଉଁଠି ଏହି ନାମ ଦିଆଯାଏ।

ଦେଵଯଜ୍ଞଂ ହି ତଂ ଵିଦ୍ଯାତ୍ସ୍ଥାଲୀପାକାଦିକାନ୍କ୍ରତୂନ୍ ଚୌଲାଦିକଂ ତଥା ଜ୍ଞେଯଂ ଲୌକିକାଗ୍ନୌ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍

ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜାରେ ଭାତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନୈବେଦ୍ୟ, ଚୌଳ ଆଦି ଉତ୍ସବ ଓ ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟ ଘରୋଇ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଘର ଅଗ୍ନିରେ କରାଯିବା ଉଚିତ୍।

ବ୍ରହ୍ମଯଜ୍ଞଂ ଦ୍ଵିଜଃ କୁର୍ଯାଦ୍ଦେଵାନାଂ ତୃପ୍ତଯେ ସକୃତ୍ ବ୍ରହ୍ମଯଜ୍ଞ ଇତି ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଵେଦସ୍ଯା ଽଧ୍ଯଯନଂ ଭଵେତ୍

ଦ୍ୱିଜମାନେ ଦେବତାଙ୍କର ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହା ହେଉଛି ବେଦ ପାଠ।

ନିତ୍ଯାନଂତରମାସୋଯଂ ତତସ୍ତୁ ନ ଵିଧୀଯତେ ଅନଗ୍ନୌ ଦେଵଯଜନଂ ଶୃଣୁତ ଶ୍ରଦ୍ଧଯାଦରାତ୍

ଏହା ନିତ୍ୟ ମାସିକ କାର୍ଯ୍ୟ। ତେଣୁ ଅଗ୍ନି ବିନା ଏହା କରିବା ନିୟମ ନୁହେଁ। ବିଶ୍ୱାସ ଓ ଆଦର ସହିତ ଏବେ ଅଗ୍ନି ବିନା ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜା ବିଷୟରେ ଶୁଣ।

ଆଦିସୃଷ୍ଟୌ ମହାଦେଵଃ ସର୍ଵଜ୍ଞଃ କରୁଣାକରଃ ସର୍ଵଲୋକୋପକାରାର୍ଥଂ ଵାରାନ୍କଲ୍ପିତଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ

ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିବା ଓ କରୁଣାମୟ ମହାଦେବ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ ଦିନଗୁଡ଼ିକୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଥିଲେ।

ସଂସାରଵୈଦ୍ଯଃ ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ସର୍ଵଭେଷଜଭେଷଜମ୍ ଆଦାଵାରୋଗ୍ଯଦଂ ଵାରଂ ସ୍ଵଵାରଂ କୃତଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ

ସମସ୍ତ ଜଗତର ଚିକିତ୍ସକ ଓ ସବୁ ଔଷଧର ଉପଚାରକ ମହାଦେବ ପ୍ରଥମେ ନିଜ ଦିନକୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟଦାୟକ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଥିଲେ।

ସଂପତ୍କାରଂ ସ୍ଵମାଯାଯା ଵରଂ ଚ କୃତଵାଂସ୍ତତଃ ଜନନେ ଦୁର୍ଗତିକ୍ରାଂତେ କୁମାରସ୍ଯ ତତଃ ପରମ୍

ତାପରେ ସ୍ୱମାୟାଙ୍କର ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଏକ ଦିନ ଏବଂ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିଲେ। ତାପରେ ଜନ୍ମ ଓ ଅପମୃତ୍ୟୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ କୁମାରଙ୍କ ପାଇଁ ଦିନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଥିଲେ।

ଆଲସ୍ଯଦୁରିତକ୍ରାଂତ୍ଯୈ ଵାରଂ କଲ୍ପିତଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ ରକ୍ଷକସ୍ଯ ତଥା ଵିଷ୍ଣୋର୍ଲୋକାନାଂ ହିତକାମ୍ଯଯା

ଆଳସ୍ୟ ଓ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରଭୁ ଏକ ଦିନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ରକ୍ଷକ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏକ ଦିନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ।

ପୁଷ୍ଟ୍ଯର୍ଥଂ ଚୈଵ ରକ୍ଷାର୍ଥଂ ଵାରଂ କଲ୍ପିତଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ ଆଯୁଷ୍କରଂ ତତୋ ଵାରମାଯୁଷାଂ କର୍ତୁରେଵ ହି

ପୋଷଣ ଓ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରଭୁ ଏକ ଦିନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ। ତାପରେ ଆୟୁଷ୍ୟ ଦେବା ପାଇଁ ଆୟୁଷ୍ୟ ଦାତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦିନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ।

ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସୃଷ୍ଟିକର୍ତୁର୍ହି ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପରମେଷ୍ଠିନଃ ଜଗଦାଯୁଷ୍ଯସିଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ଵାରଂ କଲ୍ପିତଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ

ତିନି ଲୋକର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପରମେଷ୍ଠୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଇଁ ଜଗତର ଦୀର୍ଘାୟୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରଭୁ ଏକ ଦିନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ।

ଆଦୌ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵୃଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ପୁଣ୍ଯପାପେ ପ୍ରକଲ୍ପିତେ ତଯୋଃ କର୍ତ୍ରୋସ୍ତତୋ ଵାରମିଂଦ୍ରସ୍ଯ ଚ ଯମସ୍ଯ ଚ

ଆରମ୍ଭରେ ତିନି ଲୋକର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହେବା ପରେ, ତାହାର କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଯମଙ୍କ ପାଇଁ ଦିନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ।

ଭୋଗପ୍ରଦଂ ମୃତ୍ଯୁହରଂ ଲୋକାନାଂ ଚ ପ୍ରକଲ୍ପିତମ୍ ଆଦିତ୍ଯାଦୀନ୍ସ୍ଵସ୍ଵରୂପାନ୍ସୁଖଦୁଃଖସ୍ଯ ସୂଚକାନ୍

ଭୋଗ ଦେବା, ମୃତ୍ୟୁ ଦୂର କରିବା ଓ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଦିନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ହେଲା। ଆଦିତ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସୁଖ ଦୁଃଖର ଚିହ୍ନ, ସେମାନଙ୍କର ରୂପ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରାଗଲା।

ଵାରେଶାନ୍କଲ୍ପଯିତ୍ଵାଦୌ ଜ୍ଯୋତିଶ୍ଚକ୍ରେପ୍ରତିଷ୍ଠିତାନ୍ ସ୍ଵସ୍ଵଵାରେ ତୁ ତେଷାଂ ତୁ ପୂଜା ସ୍ଵସ୍ଵଫଲପ୍ରଦା

ପ୍ରଥମେ ଦିନଙ୍କର ଅଧିପତିମାନେ ଜ୍ୟୋତିର ଚକ୍ରରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହେଲେ। ସେମାନଙ୍କର ନିଜ ଦିନରେ ପୂଜା କଲେ ନିଜ ନିଜ ଫଳ ମିଳେ।