ଶିଵପୁରାଣମ୍

ପରିତସ୍ତସ୍ଯ ଚତୁରଃ କଲଶାନ୍ ଦିକ୍ଷୁ ଵିନ୍ଯସେତ୍ ପଞ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମାଣି ତଦ୍ବୀଜୈସ୍ତେଷୁ ପଞ୍ଚସୁ ପଞ୍ଚଭିଃ

ସେ କଳଶଟିକୁ ଘେରି, ଚାରି ଦିଗରେ ଚାରିଟି କଳଶ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ପାଞ୍ଚଟିରେ, ପାଞ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ବିଜ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ବିଧିବଦ୍ଧ ରଖିବା ଦରକାର।

ନ୍ଯସ୍ଯ ସଂପୂଜ୍ଯ ମୁଦ୍ରାଦି ଦର୍ଶଯିତ୍ଵାଭିରକ୍ଷ୍ଯ ଚ ଵିଶୋଧ୍ଯ ଲିଂଗଂ ବେରଂ ଵା ମୃତ୍ତୋଯାଦ୍ଯୈର୍ଯଥା ପୁରା

ସେମାନେକୁ ନ୍ୟାସ ଓ ପୂଜା କରି, ମୁଦ୍ରା ଦେଖାଇ, ସୁରକ୍ଷିତ କରି, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ମାଟି, ପାଣି ଆଦି ଦ୍ୱାରା ଲିଙ୍ଗ କିମ୍ବା ପ୍ରତିମାକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍।

ସ୍ଥାପଯେତ୍ପୁଷ୍ପସଂଛନ୍ନମୁତ୍ତରସ୍ଥେ ଵରାସନେ ନିଧାଯ ପୁଷ୍ପଂ ଶିରସି ପ୍ରୋକ୍ଷଯେତ୍ପ୍ରୋକ୍ଷଣୀଜଲୈଃ

ଫୁଲରେ ଢାକି, ଉତ୍ତର ଦିଗର ଉତ୍ତମ ଆସନରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ମୁଣ୍ଡରେ ଫୁଲ ରଖି, ପବିତ୍ର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଛିଟା ଦେବା ଦରକାର।

ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ପୁନଃ ପୁଷ୍ପୈର୍ଜଯଶବ୍ଦାଦିପୂର୍ଵକମ୍ କୁମ୍ଭୈରୀଶାନଵିଦ୍ଯାଂତୈଃ ସ୍ନାପଯେନ୍ମୂଲଵିଦ୍ଯଯା

ପୁଣି ଫୁଲ ଦେଇ, ଜୟଧ୍ୱନି ଓ ଅନ୍ୟ ଶୁଭ ଶବ୍ଦ ସହିତ ପୂଜା କରି, ଇଶାନ ଓ ବିଦ୍ୟା ମନ୍ତ୍ର, ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କଳଶରେ ସ୍ନାନ କରାଯିବ।

ତତଃ ପଞ୍ଚକଲାନ୍ଯାସଂ କୃତ୍ଵା ପୂଜାଂ ଚ ପୂର୍ଵଵତ୍ ନିତ୍ଯମାରାଧଯେତ୍ତତ୍ର ଦେଵ୍ଯା ଦେଵଂ ତ୍ରିଲୋଚନମ୍

ତାପରେ, ପଞ୍ଚ କଳାର ନ୍ୟାସ ଓ ପୂର୍ବରୁ ପରି ପୂଜା କରି, ସେଠାରେ ସଦା ଦେବୀ ସହିତ ତ୍ରିନୟନ ଦେବଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରିବା ଉଚିତ୍।

ଏକମେଵାଥ ଵା କୁଂଭଂ ମୂର୍ତିମନ୍ତ୍ରସମନ୍ଵିତମ୍ ନ୍ଯସ୍ଯ ପଦ୍ମାଂତରେ ସର୍ଵଂ ଶେଷଂ ପୂର୍ଵଵଦାଚରେତ୍

ଏହାଠାରେ ଅନ୍ୟଥା, ଏକ ମାତ୍ର କଳଶକୁ ଯାହାର ରୂପ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ର ଅଛି, ପଦ୍ମର ମଧ୍ୟରେ ରଖି, ବାକି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ପୂର୍ବପରି କରିବା ଉଚିତ।

ଅତ୍ଯଂତୋପହତଂ ଲିଂଗଂ ଵିଶୋଧ୍ଯ ସ୍ଥାପଯେତ୍ପୁନଃ ସଂପ୍ରୋକ୍ଷଯେଦୁପହତମନାଗୁପହତଂ ଯଜେତ୍

ଯଦି ଲିଙ୍ଗ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ଏହାକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରି ପୁନଃ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ହଳକା ଭାବେ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥାଏ, ତେବେ ତାହାକୁ ଜଳ ଛିଟି ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ଲିଂଗାନି ବାଣସଂଜ୍ଞାନି ସ୍ଥାପନୀଯାନି ଵା ନ ଵା ତାନି ପୂର୍ଵଂ ଶିଵେନୈଵ ସଂସ୍କୃତାନି ଯତସ୍ତତଃ

ଯେଉଁ ଲିଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ବାଣ ନାମରେ ଜଣାଯାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଅଥବା ନ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ। ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକୁ ପୂର୍ବରୁ ନିଜେ ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଂସ୍କାର କରାଯାଇଛି, ସେହିପରି ଚାଲିବା ଉଚିତ।

ଶେଷାଣି ସ୍ଥାପନୀଯାନି ଯାନି ଦୃଷ୍ଟାନି ବାଣଵତ୍ ସ୍ଵଯମୁଦ୍ଭୂତଲିଂଗେ ଚ ଦିଵ୍ଯେ ଚାର୍ଷେ ତଥୈଵ ଚ

ଅନ୍ୟ ଯେଉଁ ଲିଙ୍ଗ ଦେଖାଯାଏ, ବାଣ ଭଳି, ସ୍ୱୟଂ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଦିବ୍ୟ ଅଥବା ଋଷିମାନେ ତିଆରି କରିଥିବା, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।

ଅପୀଠେ ପୀଠମାଵେଶ୍ଯ କୃତ୍ଵା ସଂପ୍ରୋକ୍ଷଣଂ ଵିଧିମ୍ ଯଜେତ୍ତତ୍ର ଶିଵଂ ତେଷାଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ନ ଵିଧୀଯତେ

ଯଦି ପୀଠ ନାହିଁ, ତେବେ ପୀଠ ରଖି, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭାବେ ଜଳ ଛିଟି ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଏହି ମାନେ ପାଇଁ ବିଧିବତ୍ ସ୍ଥାପନ ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ।

ଦଗ୍ଧଂ ଶ୍ଲଥଂ କ୍ଷତାଂଗଂ ଚ କ୍ଷିପେଲ୍ଲିଂଗଂ ଜଲାଶଯେ ସଂଧାନଯୋଗ୍ଯଂ ସଂଧାଯ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଵିଧିମାଚରେତ୍

ଯଦି ଲିଙ୍ଗ ଜଳିଯାଇଛି, ଢିଲା ହୋଇଯାଇଛି କିମ୍ବା ଭାଗ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଛି, ତେବେ ଏହାକୁ ଜଳାଶୟରେ ପକେଇଦେବା ଉଚିତ। ଯଦି ମରାମତି ଯୋଗ୍ୟ ଅଛି, ତେବେ ଯୋଡ଼ି ସ୍ଥାପନ ବିଧି କରିବା ଉଚିତ।

ବେରାଦ୍ଵା ଵିକଲାଲ୍ଲିଂଗାଦ୍ଦେଵପୂଜାପୁରସ୍ସରମ୍ ଉଦ୍ଵାସ୍ଯ ହୃଦି ସଂଧାନଂ ତ୍ଯାଗଂ ଵା ଯୁକ୍ତମାଚରେତ୍

ଯଦି ବିଗଡ଼ିଥିବା ବିଗ୍ରହ କିମ୍ବା ଲିଙ୍ଗ ଅଛି, ତେବେ ଠିକ୍ ଭାବରେ ପୂଜା କରି ଦେବତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ମନରେ ଯୋଡ଼ିବା କିମ୍ବା ତ୍ୟାଗ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ।

ଏକାହପୂଜାଵିହତୌ କୁର୍ଯାଦ୍ଦ୍ଵିଗୁଣମର୍ଚନମ୍ ଦ୍ଵିରାତ୍ରେ ଚ ମହାପୂଜାଂ ସଂପ୍ରୋକ୍ଷଣମତଃ ପରମ୍

ଏକ ଦିନ ପୂଜା ବନ୍ଦ ହେଲେ, ଦୁଇ ଗୁଣା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଦୁଇ ଦିନ ହେଲେ, ବଡ଼ ପୂଜା କରି ପରେ ଜଳ ଛିଟିବା ଉଚିତ।

ମାସାଦୂର୍ଧ୍ଵମନେକାହଂ ପୂଜା ଯଦି ଵିହନ୍ଯତେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ କୈଶ୍ଚିତ୍କୈଶ୍ଚିତ୍ସଂପ୍ରୋକ୍ଷଣକ୍ରମଃ

ଏକ ମାସ ପରେ ଅନେକ ଦିନ ପୂଜା ବନ୍ଦ ହେଲେ, କେହି କହନ୍ତି ପୁନଃ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ, କେହି କହନ୍ତି ଜଳ ଛିଟିବା ନିୟମ ଅନୁସରିବା ଉଚିତ।

ସଂପ୍ରୋକ୍ଷଣେ ତୁ ଲିଂଗାଦେର୍ଦେଵମୁଦ୍ଵାସ୍ଯ ପୂର୍ଵଵତ୍ ଅଷ୍ଟପଞ୍ଚକ୍ରମେଣୈଵ ସ୍ନାପଯିତ୍ଵା ମୃଦଂଭସା

ଜଳ ଛିଟିବା ବେଳେ, ପୂର୍ବପରି ଲିଙ୍ଗରୁ ଦେବତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ଅଷ୍ଟପଞ୍ଚ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁଯାୟୀ ମାଟି ମିଶା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ।

ଗଵାଂ ରସୈଶ୍ଚ ସଂସ୍ନାପ୍ଯ ଦର୍ଭତୋଯୈର୍ଵିଶୋଧ୍ଯ ଚ ପ୍ରୋକ୍ଷଯେତ୍ପ୍ରୋକ୍ଷଣୀତୋଯୈର୍ମୂଲେନାଷ୍ଟୋତ୍ତରଂ ଶତମ୍

ଗାଈର ଉତ୍ପାଦନ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରାଇ, ଦର୍ଭା ମିଶା ଜଳରେ ଶୁଧ୍ଧ କରି, ପ୍ରୋକ୍ଷଣ ନିମିତ୍ତ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ଏକ ଶତ ଅଠ ଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଛିଟିବା ଉଚିତ।

ସପୁଷ୍ପଂ ସକୁଶଂ ପାଣିଂ ନ୍ଯସ୍ଯ ଲିଂଗସ୍ଯ ମସ୍ତକେ ପଞ୍ଚଵାରଂ ଜପେନ୍ମୂଲମଷ୍ଟୋତ୍ତରଶତଂ ତତଃ

ଫୁଲ ଏବଂ କୁଶା ଧରିଥିବା ହାତ ଲିଙ୍ଗର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖି, ପଞ୍ଚଥର ଅନୁକ୍ରମରେ ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ଏକ ଶତ ଅଠ ଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ତତୋ ମୂଲେନ ମୂର୍ଧାଦିପୀଠାଂତଂ ସଂସ୍ପୃଶେଦପି ପୂଜାଂ ଚ ମହତୀଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଦେଵମାଵାହ୍ଯ ପୂର୍ଵଵତ୍

ତାପରେ ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୁଣ୍ଡରୁ ପୀଠ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ପୂର୍ବପରି ଦେବତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ବଡ଼ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଅଲବ୍ଧେ ସ୍ଥାପିତେ ଲିଂଗେ ଶିଵସ୍ଥାନେ ଜଲେ ଽଥ ଵା ଵହ୍ନୌ ରଵୌ ତଥା ଵ୍ଯୋମ୍ନି ଭଗଵଂତଂ ଶିଵଂ ଯଜେତ୍

ଯଦି ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରିପାରିବା ନାହିଁ, ତେବେ ଶିବଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଭାବେ ଜଳ, ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଆକାଶରେ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ଜ୍ଞାନେ କ୍ରିଯାଯାଂ ଚର୍ଯାଯାଂ ସାରମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ସଂଗ୍ରହାତ୍ ଉକ୍ତଂ ଭଗଵତା ସର୍ଵଂ ଶ୍ରୁତଂ ଶ୍ରୁତିସମଂ ମଯା

ଜ୍ଞାନ, କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଆଚରଣର ମଧ୍ୟରୁ ସାର ନେଇ, ସଂକ୍ଷେପରେ ଭଗବାନ୍ ସମସ୍ତ କଥା କହିଛନ୍ତି ଏବଂ ମୁଁ ଶ୍ରବଣ କରିଛି, ଯାହା ବେଦ ସମାନ।

ଇଦାନୀଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଯୋଗଂ ପରମଦୁର୍ଲଭମ୍ ସାଧିକାରଂ ଚ ସାଂଗଂ ଚ ସଵିଧିଂ ସପ୍ରଯୋଜନମ୍

ଏବେ ମୁଁ ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଯୋଗ, ତାହାର ଆବଶ୍ୟକତା, ଅଙ୍ଗ, ବିଧି ଏବଂ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।

ଯଦ୍ଯସ୍ତି ମରଣଂ ପୂର୍ଵଂ ଯୋଗାଦ୍ଯନୁପମର୍ଦତଃ ସଦ୍ଯଃ ସାଧଯିତୁଂ ଶକ୍ଯଂ ଯେନ ସ୍ଯାନ୍ନାତ୍ମହା ନରଃ

ଯଦି ଯୋଗ ସାଧନ ପୂର୍ବରୁ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ, ତେବେ କୌଣସି ଉପାୟ ଅଛି କି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମଣିଷ ନିଜକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ଛାଡ଼ି ସତ୍ୱରେ ତାହା ଲାଭ କରିପାରିବ?

ତଚ୍ଚ ତତ୍କାରଣଂ ଚୈଵ ତତ୍କାଲକରଣାନି ଚ ତଦ୍ଭେଦତାରତମ୍ଯଂ ଚ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ତତ୍ତ୍ଵତଃ

ତୁମେ ଏହା, ତାହାର କାରଣ, ସମୟ ଏବଂ ଉପାୟ, ତାହାର ପ୍ରକାର ଏବଂ ତାରତମ୍ୟ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କର।

ସ୍ଥାନେ ପୃଷ୍ଟଂ ତ୍ଵଯା କୃଷ୍ଣ ସର୍ଵପ୍ରଶ୍ନାର୍ଥଵେଦିନା ତତଃ କ୍ରମେଣ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଶୃଣୁ ସମାହିତଃ

ହେ କୃଷ୍ଣ, ତୁମେ ସଠିକ୍ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ, ସମସ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନର ଅର୍ଥ ବୁଝିପାରୁଛ। ଏହିପରି, ମୁଁ ସବୁ କଥାକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ତୁମକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି। ଏହି କଥା ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ଶୁଣ।

ନିରୁଦ୍ଧଵୃତ୍ତ୍ଯଂତରସ୍ଯଂ ଶିଵେ ଚିତ୍ତସ୍ଯ ନିଶ୍ଚଲା ଯା ଵୃତ୍ତିଃ ସ ସମାସେନ ଯୋଗଃ ସ ଖଲୁ ପଞ୍ଚଧା

ଯେତେବେଳେ ମନର ଚଞ୍ଚଳତା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ମନ ଶିବଙ୍କ ଭିତରେ ଶାନ୍ତ ଓ ଅଚଳ ହୁଏ, ସେଇ ଅବସ୍ଥାକୁ ସାରାଂଶରେ ଯୋଗ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହା ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାରର।

ମଂତ୍ରଯୋଗଃସ୍ପର୍ଶଯୋଗୋ ଭାଵଯୋଗସ୍ତଥାପରଃ ଅଭାଵଯୋଗସ୍ସର୍ଵେଭ୍ଯୋ ମହାଯୋଗଃ ପରୋ ମତଃ

ମନ୍ତ୍ର ଯୋଗ, ସ୍ପର୍ଶ ଯୋଗ, ଭାବ ଯୋଗ ଏବଂ ଅଭାବ ଯୋଗ ନାମକ ଅନ୍ୟ ଏକ; ଏହାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଯୋଗ ହେଉଛି ମହାଯୋଗ।

ମଂତ୍ରାଭ୍ଯାସଵଶେନୈଵ ମଂତ୍ରଵାଚ୍ଯାର୍ଥଗୋଚରଃ ଅଵ୍ଯାକ୍ଷେପା ମନୋଵୃତ୍ତିର୍ମଂତ୍ରଯୋଗ ଉଦାହୃତଃ

ମନ୍ତ୍ର ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ଯେତେବେଳେ ମନର ଚଳନ ଅବିଚ୍ଳିତ ଓ ମନ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥରେ ଏକାଗ୍ର ହୁଏ, ସେଇକୁ ମନ୍ତ୍ର ଯୋଗ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ପ୍ରାଣାଯାମମୁଖା ସୈଵ ସ୍ପର୍ଶେ ଯୋଗୋଭିଧୀଯତେ ସ ମଂତ୍ରସ୍ପର୍ଶନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଭାଵଯୋଗଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ

ଏହି ଯୋଗଟି ପ୍ରାଣାୟାମ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ଏହାକୁ ସ୍ପର୍ଶ ଯୋଗ କୁହାଯାଏ; ଯେତେବେଳେ ଏହା ମନ୍ତ୍ର ଓ ସ୍ପର୍ଶରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଏହାକୁ ଭାବ ଯୋଗ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଵିଲୀନାଵଯଵଂ ଵିଶ୍ଵଂ ରୂପଂ ସଂଭାଵ୍ଯତେ ଯତଃ ଅଭାଵଯୋଗଃ ସଂପ୍ରୋକ୍ତୋ ଽନାଭାସାଦ୍ଵସ୍ତୁନଃ ସତଃ

ସମସ୍ତ ଜଗତ ଏବଂ ତାହାର ସମସ୍ତ ଅଂଶ ଯେତେବେଳେ ଲୟ ହୋଇଯାଏ ବୋଲି ଭାବିବାକୁ ହୁଏ, ସେଇକୁ ଅଭାବ ଯୋଗ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହା ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, ଏମିତି ସତ୍ୟ ଉପରେ ଆଧାରିତ।