ଶିଵପୁରାଣମ୍

ହରିତାଲାଦିଧାତୂଂଶ୍ଚ ବୀଜଗଂଧୌଷଧୈରପି ଶିଵଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତଵିଧିନା କ୍ଷିପେଦ୍ବ୍ରହ୍ମଶିଲୋପରି

ହରିତାଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଧାତୁ, ବୀଜ, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଔଷଧିଗୁଡ଼ିକୁ ଶିବଶାସ୍ତ୍ରର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ରହ୍ମଶିଳା ଉପରେ ରଖିବା କିମ୍ବା ଛିଟିବା କିମ୍ବା ଲେପିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରତିଲିଂଗଂ ତୁ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ କ୍ଷୀରଂ ଵୃକ୍ଷସମୁଦ୍ଭଵମ୍ ସ୍ଥିତଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ତଦୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଲିଂଗଂ ବ୍ରହ୍ମଶିଲୋପରି

ଉପଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରି, ଗଛର ଦୁଧ ଢାଳି, ଏହା ଥିବାକୁ ବୁଝି, ପରେ ଏହାକୁ ଛାଡ଼ି ଲିଙ୍ଗକୁ ବ୍ରହ୍ମଶିଳା ଉପରେ ରଖିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରାଗୁଦକ୍ପ୍ରଵରାଂ କିଂଚିତ୍ସ୍ଥାପଯେନ୍ମୂଲଵିଦ୍ଯଯା ପିଂଡିକାଂ ଚାଥ ସଂଯୋଜ୍ଯ ଶାକ୍ତଂ ମୂଲମନୁସ୍ମରନ୍

ପୂର୍ବଦିଗର ଉତ୍ତମ ପାଣି କିଛି ମୂଳମନ୍ତ୍ରରେ ରଖି, ପିଂଡିକାକୁ ଯୋଡ଼ି, ପରେ ଶାକ୍ତ ମୂଳମନ୍ତ୍ରକୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ବନ୍ଧନଂ ବଂଧକଦ୍ରଵ୍ଯୈଃ କୃତ୍ଵା ସ୍ଥାନଂ ଵିଶୋଧ୍ଯ ଚ ଦତ୍ତ୍ଵା ଚାର୍ଘ୍ଯଂ ଚ ପୁଷ୍ପାଣି କୁର୍ଯୁର୍ଯଵନିକାଂ ପୁନଃ

ବନ୍ଧନ ପଦାର୍ଥରେ ବନ୍ଧନ କରି, ସ୍ଥାନକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରି, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଫୁଲ ଦେଇ, ପୁନି ଯବନିକା ଲଗାଇବା ଉଚିତ।

ଯଥାଯୋଗ୍ଯଂ ନିଷେକାଦି ଲିଂଗସ୍ଯ ପୁରତସ୍ତଦା ଆନୀଯ ଶଯନସ୍ଥାନାତ୍କଲଶାନ୍ଵିନ୍ଯସେତ୍କ୍ରମାତ୍

ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ନିଷେକ ଆଦି କାର୍ଯ୍ୟ ଲିଙ୍ଗର ସାମ୍ନାରେ କରି, ଶୟନସ୍ଥାନରୁ କଳଶଗୁଡ଼ିକୁ ଆଣି କ୍ରମକ୍ରମେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ।

ମହାପୂଜାମଥାରଭ୍ଯ ସଂପୂଜ୍ଯ କଲଶାନ୍ଦଶ ଶିଵମଂତ୍ରମନୁସ୍ମୃତ୍ଯ ଶିଵକୁଂଭଜଲାଂତରେ

ତାପରେ ମହାପୂଜା ଆରମ୍ଭ କରି, ଦଶଟି କଳଶକୁ ପୂଜା କରି, ଶିବମନ୍ତ୍ର ସ୍ମରଣ କରି, ଶିବକୁମ୍ଭର ଜଳ ଭିତରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।

ଅଂଗୁଷ୍ଠାନାମିକାଯୋଗାଦାଦାଯ ତମୁଦୀରଯେତ୍ ନ୍ଯସେଦୀଶାନଭାଗସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ଲିଂଗସ୍ଯ ମଂତ୍ରଵିତ୍

ଅଂଠି ଓ ଅନାମିକା ଯୋଗରେ ଧରି, ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଲିଙ୍ଗର ଈଶାନ ଭାଗର ମଧ୍ୟରେ ରଖିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ମନ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ।

ଶକ୍ତିଂ ନ୍ଯସେତ୍ତଥା ଵିଦ୍ଯାଂ ଵିଦ୍ଯେଶାଂଶ୍ଚ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ଲିଙ୍ଗମୂଲେ ଶିଵଜଲୈସ୍ତତୋ ଲିଂଗଂ ନିଷେଚଯେତ୍

ପ୍ରଥମେ ଶକ୍ତି, ତାପରେ ବିଦ୍ୟା ଓ ବିଦ୍ୟାର ନାୟକମାନେ, ଏହାମାନେକୁ ଯଥାକ୍ରମେ ଲିଙ୍ଗର ତଳେ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ତାପରେ ଶିବଜଳ ଦ୍ୱାରା ଲିଙ୍ଗକୁ ସଂସ୍କାର କରିବା ଦରକାର।

ଵର୍ଧନ୍ଯାଂ ପିଂଡିକାଲିଂଗଂ ଵିଦ୍ଯେଶକଲଶୈଃ ପୁନଃ ଅଭିଷିଚ୍ଯାସନଂ ପଶ୍ଚାଦାଧାରାଦ୍ଯଂ ପ୍ରକଲ୍ପଯେତ୍

ଯେତେବେଳେ ପିଠିକା ବଡ଼ କରିବାକୁ ହେବ, ସେତେବେଳେ ପିଠିକା ଓ ଲିଙ୍ଗକୁ ପୁଣି ବିଦ୍ୟାନାୟକଙ୍କ କଳଶ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ୍। ପରେ ଆଧାର ଆଦି ଦେଇ ଆସନ ତିଆରି କରିବା ଦରକାର।

କୃତ୍ଵା ପଞ୍ଚକଲାନ୍ଯାସଂ ଦୀପ୍ତଂ ଲିଂଗମନୁସ୍ମରେତ୍ ଆଵାହଯେଚ୍ଛିଵୌ ସାକ୍ଷାତ୍ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ ପ୍ରାଗୁଦଙ୍ମୁଖଃ

ପଞ୍ଚ କଳାର ନ୍ୟାସ କରି, ତପସ୍ୱୀ ଲିଙ୍ଗକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ପୂର୍ବ ବା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ହାତ ଜୋଡି ନିଜେ ଶିବ ଓ ଦେବୀଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଦରକାର।

ଵୃଷାଧିରାଜମାରୁହ୍ଯ ଵିମାନଂ ଵା ନଭସ୍ତଲାତ୍ ଅଲଂକୃତଂ ସହାଯାଂତଂ ଦେଵ୍ଯା ଦେଵମନୁସ୍ମରନ୍ ସର୍ଵାଭରଣଶୋଭାଢ୍ଯଂ ସର୍ଵମଂଗଲନିସ୍ଵନୈଃ

ବୃଷଭର ଉପରେ ବସି କିମ୍ବା ଆକାଶରୁ ଦେବ ରଥରେ ଆସି, ସମସ୍ତ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ଓ ଦେବୀଙ୍କ ସହିତ, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଧ୍ୱନି ଓ ଶୋଭାରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ମନେ କରିବା ଦରକାର।

ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମହେଶାର୍କଶକ୍ରାଦ୍ଯୈର୍ଦେଵଦାନଵୈଃ ଆନଂଦକ୍ଲିନ୍ନସର୍ଵାଂଗୈର୍ଵିନ୍ଯସ୍ତାଂଜଲିମସ୍ତକୈଃ

ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ମହେଶ୍ୱର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତା-ଦାନବମାନେ, ଆନନ୍ଦରେ ଭିଜିଥିବା ଦେହ, ହାତ ଓ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଚାରିପଟେ ଘେରି ରହନ୍ତି।

ସ୍ତୁଵଦ୍ଭିରେଵ ନୃତ୍ଯଦ୍ଭିର୍ନାମଦ୍ଭିରଭିତୋ ଵୃତମ୍ ତତଃ ପଞ୍ଚୋପଚାରାଂଶ୍ଚ କୃତ୍ଵା ପୂଜାଂ ସମାପଯେତ୍

ସେମାନେ ସ୍ତୁତି କରୁଛନ୍ତି, ନୃତ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି, ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଛନ୍ତି, ଏଭଳି ଚାରିପଟେ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି। ତାପରେ ପଞ୍ଚ ଉପଚାର କରି, ପୂଜା ସମାପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ୍।

ନାତଃ ପରତରଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଵିଧିଃ ପଞ୍ଚୋପଚାରକାତ୍ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ ଲିଂଗଵତ୍କୁର୍ଯାତ୍ପ୍ରତିମାସ୍ଵପି ସର୍ଵତଃ

ପଞ୍ଚ ଉପଚାର ଠାରୁ ବଡ଼ କୌଣସି ବିଧି ନାହିଁ। ଯେପରି ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଏ, ସେପରି ସମସ୍ତ ପ୍ରତିମାରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଉଚିତ୍।

ଲକ୍ଷଣୋଦ୍ଧାରସମଯେ କାର୍ଯଂ ନଯନମୋଚନମ୍ ଜଲାଧିଵାସେ ଶଯନେ ଶାଯଯେତ୍ତାନ୍ତ୍ଵଧୋମୁଖୀମ୍

ଲକ୍ଷଣ ଚିହ୍ନିବା ବେଳେ ନୟନ ଉଦ୍‌ଘାଟନ କରିବା ଦରକାର। ପାଣିରେ ବିଶ୍ରାମ ଦେଇ ହେଲେ, ପ୍ରତିମାକୁ ଉଲ୍ଟା କରି ଶୋଇବା ଉଚିତ୍।

କୁମ୍ଭୋଦଶାଯିତାଂ ମଂତ୍ରୈର୍ହୃଦି ତାଂ ସନ୍ନିଯୋଜଯେତ୍ କୃତାଲଯାଂ ପରାମାହୁଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠାମକୃତାଲଯାତ୍

ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିମାକୁ ହୃଦୟରେ ଜଳଭରା କଳଶ ଉପରେ ଶୋଇଥିବା ପରି ଏକତ୍ର କରିବା ଦରକାର। ଯାହାର ନିଜ ଘର ତିଆରି, ସେହି ପ୍ରତିମାକୁ 'ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ' କୁହାଯାଏ, ନାହିଁ ହେଲେ 'ଅପ୍ରତିଷ୍ଠିତ'।

ଶକ୍ତଃ କୃତାଲଯଃ ପଶ୍ଚାତ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠାଵିଧିମାଚରେତ୍ ଅଶକ୍ତଶ୍ଚେତ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠାପ୍ଯ ଲିଂଗଂ ବେରମଥାପି ଵା

ଯିଏ ସମର୍ଥ, ସେ ଘର ତିଆରି କରି ପରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ବିଧି କରିବା ଉଚିତ୍। ଯଦି ସମର୍ଥ ନୁହଁନ୍ତି, ତେବେ ଲିଙ୍ଗ କିମ୍ବା ପ୍ରତିମା ଯେପରି ହେଉ, ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଦରକାର।

ଶକ୍ତେରନୁଗୁଣଂ ପଶ୍ଚାତ୍ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ଶିଵାଲଯମ୍ ଗୃହାର୍ଚାଂ ଚ ପୁନର୍ଵକ୍ଷ୍ଯେ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଵିଧିମୁତ୍ତମମ୍

ଯେଉଁ ଯେଉଁ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ପରେ ଶିବ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍। ଘରେ ପୂଜା କିପରି କରିବା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ବିଧି ପୁଣି କହିବି।

କୃତ୍ଵା କନୀଯସଂବେରଂ ଲିଂଗଂ ଵା ଲକ୍ଷଣାନ୍ଵିତମ୍ ଅଯନେ ଚୋତ୍ତରେ ପ୍ରାପ୍ତେ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଶେ ଶୁଭେ ଦିନେ

ଠିକ୍ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ଛୋଟ ପ୍ରତିମା କିମ୍ବା ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉତ୍ତରାୟଣରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଶୁଭ ଦିନରେ—

ଦେଵୀଂ କୃତ୍ଵା ଶୁଭେ ଦେଶେ ତତ୍ରାବ୍ଜଂ ପୂର୍ଵଵଲ୍ଲିଖେତ୍ ଵିକୀର୍ଯ ପତ୍ରପୁଷ୍ପାଦ୍ଯୈର୍ମଧ୍ଯେ କୁଂଭଂ ନିଧାଯ ଚ

ଶୁଭ ସ୍ଥାନରେ ଦେବୀକୁ ତିଆରି କରି, ପୂର୍ବରୁ ପରି ଏକ ପଦ୍ମ ଆକି, ପତ୍ର, ଫୁଲ ଆଦି ଛିଟି ଦେଇ, ମଧ୍ୟରେ ଏକ କଳଶ ରଖିବା ଉଚିତ୍।

ପରିତସ୍ତସ୍ଯ ଚତୁରଃ କଲଶାନ୍ ଦିକ୍ଷୁ ଵିନ୍ଯସେତ୍ ପଞ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମାଣି ତଦ୍ବୀଜୈସ୍ତେଷୁ ପଞ୍ଚସୁ ପଞ୍ଚଭିଃ

ସେ କଳଶଟିକୁ ଘେରି, ଚାରି ଦିଗରେ ଚାରିଟି କଳଶ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ପାଞ୍ଚଟିରେ, ପାଞ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ବିଜ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ବିଧିବଦ୍ଧ ରଖିବା ଦରକାର।

ନ୍ଯସ୍ଯ ସଂପୂଜ୍ଯ ମୁଦ୍ରାଦି ଦର୍ଶଯିତ୍ଵାଭିରକ୍ଷ୍ଯ ଚ ଵିଶୋଧ୍ଯ ଲିଂଗଂ ବେରଂ ଵା ମୃତ୍ତୋଯାଦ୍ଯୈର୍ଯଥା ପୁରା

ସେମାନେକୁ ନ୍ୟାସ ଓ ପୂଜା କରି, ମୁଦ୍ରା ଦେଖାଇ, ସୁରକ୍ଷିତ କରି, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ମାଟି, ପାଣି ଆଦି ଦ୍ୱାରା ଲିଙ୍ଗ କିମ୍ବା ପ୍ରତିମାକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍।

ସ୍ଥାପଯେତ୍ପୁଷ୍ପସଂଛନ୍ନମୁତ୍ତରସ୍ଥେ ଵରାସନେ ନିଧାଯ ପୁଷ୍ପଂ ଶିରସି ପ୍ରୋକ୍ଷଯେତ୍ପ୍ରୋକ୍ଷଣୀଜଲୈଃ

ଫୁଲରେ ଢାକି, ଉତ୍ତର ଦିଗର ଉତ୍ତମ ଆସନରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ମୁଣ୍ଡରେ ଫୁଲ ରଖି, ପବିତ୍ର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଛିଟା ଦେବା ଦରକାର।

ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ପୁନଃ ପୁଷ୍ପୈର୍ଜଯଶବ୍ଦାଦିପୂର୍ଵକମ୍ କୁମ୍ଭୈରୀଶାନଵିଦ୍ଯାଂତୈଃ ସ୍ନାପଯେନ୍ମୂଲଵିଦ୍ଯଯା

ପୁଣି ଫୁଲ ଦେଇ, ଜୟଧ୍ୱନି ଓ ଅନ୍ୟ ଶୁଭ ଶବ୍ଦ ସହିତ ପୂଜା କରି, ଇଶାନ ଓ ବିଦ୍ୟା ମନ୍ତ୍ର, ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କଳଶରେ ସ୍ନାନ କରାଯିବ।

ତତଃ ପଞ୍ଚକଲାନ୍ଯାସଂ କୃତ୍ଵା ପୂଜାଂ ଚ ପୂର୍ଵଵତ୍ ନିତ୍ଯମାରାଧଯେତ୍ତତ୍ର ଦେଵ୍ଯା ଦେଵଂ ତ୍ରିଲୋଚନମ୍

ତାପରେ, ପଞ୍ଚ କଳାର ନ୍ୟାସ ଓ ପୂର୍ବରୁ ପରି ପୂଜା କରି, ସେଠାରେ ସଦା ଦେବୀ ସହିତ ତ୍ରିନୟନ ଦେବଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରିବା ଉଚିତ୍।

ଏକମେଵାଥ ଵା କୁଂଭଂ ମୂର୍ତିମନ୍ତ୍ରସମନ୍ଵିତମ୍ ନ୍ଯସ୍ଯ ପଦ୍ମାଂତରେ ସର୍ଵଂ ଶେଷଂ ପୂର୍ଵଵଦାଚରେତ୍

ଏହାଠାରେ ଅନ୍ୟଥା, ଏକ ମାତ୍ର କଳଶକୁ ଯାହାର ରୂପ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ର ଅଛି, ପଦ୍ମର ମଧ୍ୟରେ ରଖି, ବାକି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ପୂର୍ବପରି କରିବା ଉଚିତ।

ଅତ୍ଯଂତୋପହତଂ ଲିଂଗଂ ଵିଶୋଧ୍ଯ ସ୍ଥାପଯେତ୍ପୁନଃ ସଂପ୍ରୋକ୍ଷଯେଦୁପହତମନାଗୁପହତଂ ଯଜେତ୍

ଯଦି ଲିଙ୍ଗ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ଏହାକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରି ପୁନଃ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ହଳକା ଭାବେ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥାଏ, ତେବେ ତାହାକୁ ଜଳ ଛିଟି ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ଲିଂଗାନି ବାଣସଂଜ୍ଞାନି ସ୍ଥାପନୀଯାନି ଵା ନ ଵା ତାନି ପୂର୍ଵଂ ଶିଵେନୈଵ ସଂସ୍କୃତାନି ଯତସ୍ତତଃ

ଯେଉଁ ଲିଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ବାଣ ନାମରେ ଜଣାଯାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଅଥବା ନ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ। ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକୁ ପୂର୍ବରୁ ନିଜେ ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଂସ୍କାର କରାଯାଇଛି, ସେହିପରି ଚାଲିବା ଉଚିତ।

ଶେଷାଣି ସ୍ଥାପନୀଯାନି ଯାନି ଦୃଷ୍ଟାନି ବାଣଵତ୍ ସ୍ଵଯମୁଦ୍ଭୂତଲିଂଗେ ଚ ଦିଵ୍ଯେ ଚାର୍ଷେ ତଥୈଵ ଚ

ଅନ୍ୟ ଯେଉଁ ଲିଙ୍ଗ ଦେଖାଯାଏ, ବାଣ ଭଳି, ସ୍ୱୟଂ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଦିବ୍ୟ ଅଥବା ଋଷିମାନେ ତିଆରି କରିଥିବା, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।