ଶିଵପୁରାଣମ୍

ସତ୍ସଂଗାତ୍ସର୍ଵମେତଦ୍ଵୈ ନରାଣାଂ ଜାଯତେ ଦ୍ଵିଜାଃ ଧନଧାନ୍ଯାଦିକଂ ସର୍ଵଂ ଦେଯଂ ଵୈ ଗୃହମେଧିନା

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଭଲ ଲୋକଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ରହିଲେ ଏହି ସମସ୍ତ ଲାଭ ମିଳେ । ଗୃହସ୍ଥ ମଣିଷ ତାଙ୍କର ଧନ, ଧାନ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମଗ୍ରୀ ଦେବା ଉଚିତ ।

ଯଦ୍ଯତ୍କାଲେ ଵସ୍ତୁଜାତଂ ଫଲଂ ଵା ଧାନ୍ଯମେଵ ଚ ତତ୍ତତ୍ସର୍ଵଂ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ଦେଯଂ ଵୈ ହିତମିଚ୍ଛତା

ଯେଉଁ ସମୟରେ ଯେଉଁ ସମଗ୍ରୀ, ଫଳ କିମ୍ବା ଧାନ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ ଥାଏ, ଏସବୁ ଭଲ ଭାବି ଯେଉଁଠି ଉପକାର ହୁଏ, ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ ।

ଜଲଂ ଚୈଵ ସଦା ଦେଯମନ୍ନଂ କ୍ଷୁଦ୍ଵ୍ଯାଧିଶାଂତଯେ କ୍ଷେତ୍ରଂ ଧାନ୍ଯଂ ତଥା ଽ ଽମାନ୍ନମନ୍ନମେଵଂ ଚତୁର୍ଵିଧମ୍

ସଦା ପାଣି ଓ ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ, ଭୁଖ ଓ ରୋଗ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ । କ୍ଷେତ୍ର, ଧାନ୍ୟ, ରାନ୍ଧା ଖାଦ୍ୟ ଓ ଚାରିପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ ।

ଯାଵତ୍କାଲଂ ଯଦନ୍ନଂ ଵୈ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଶ୍ରଵଣମେଧତେ ତାଵତ୍କୃତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯସ୍ଯ ତ୍ଵର୍ଧଂ ଦାତୁର୍ନ ସଂଶଯଃ

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦିଆଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରାଯାଏ ଓ ଶୁଣାଯାଏ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦାତାଙ୍କୁ ତାହାର ଅର୍ଦ୍ଧ ପୁଣ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ମିଳେ ।

ଗ୍ରହୀତାହିଗୃହୀତସ୍ଯ ଦାନାଦ୍ଵୈ ତପସା ତଥା ପାପସଂଶୋଧନଂ କୁର୍ଯାଦନ୍ଯଥା ରୌରଵଂ ଵ୍ରଜେତ୍

ଯିଏ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିଛି, ସେ ଦାନ ଦେଇବା ଓ ତପସ୍ୟା କରିବା ଦ୍ୱାରା ପାପ ଶୁଦ୍ଧି କରିପାରିବ । ନହେଲେ ସେ ରୌରବ ନାମକ ନରକକୁ ଯିବ ।

ଆତ୍ମଵିତ୍ତଂ ତ୍ରିଧା କୁର୍ଯାଦ୍ଧର୍ମଵୃଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ମଭୋଗତଃ ନିତ୍ଯଂ ନୈମିତ୍ତକଂ କାମ୍ଯଂ କର୍ମ କୁର୍ଯାତ୍ତୁ ଧର୍ମତଃ

ନିଜ ଧନକୁ ତିନିଭାଗ କରିବା ଉଚିତ—ଧର୍ମ ବୃଦ୍ଧି, ନିଜ ଭୋଗ ଓ ଆତ୍ମା ପାଇଁ । ନିତ୍ୟ, ନିମିତ୍ତିକ ଓ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ କର୍ମ ସଦା ଧର୍ମରେ କରିବା ଉଚିତ ।

ଵିତ୍ତସ୍ଯ ଵର୍ଧନଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଵୃଦ୍ଧ୍ଯଂଶେନ ହି ସାଧକଃ ହିତେନ ମିତମେ ଧ୍ଯେନ ଭୋଗଂ ଭୋଗାଂଶତଶ୍ଚରେତ୍

ଯିଏ ସଫଳତା ଚାହେ, ସେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଧନର ଏକ ଅଂଶ ରଖି ଧନ ବଢ଼ାଇବା ଉଚିତ । ଭୋଗ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଅଂଶ ରଖାଯାଇଛି, ତାହା ମାତ୍ର ମଧ୍ୟମ ଭାବେ ଉପଭୋଗ କରିବା ଉଚିତ ।

କୃଷ୍ଯର୍ଜିତେ ଦଶାଂଶଂ ହି ଦେଯଂ ପାପସ୍ଯ ଶୁଦ୍ଧଯେ ଶେଷେଣ କୁର୍ଯାଦ୍ଧର୍ମାଦି ଅନ୍ଯଥା ରୌରଵଂ ଵ୍ରଜେତ୍

କୃଷି ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଜିତ ଧନର ଦଶମାଂଶ ପାପ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଦେବା ଉଚିତ । ଅବଶିଷ୍ଟ ଧନରେ ଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ, ନହେଲେ ରୌରବ ନରକକୁ ଯିବ ।

ଅଥଵା ପାପବୁଦ୍ଧିଃ ସ୍ଯାତ୍କ୍ଷଯଂ ଵା ସତ୍ଯମେଷ୍ଯତି ଵୃଦ୍ଧିଵାଣିଜ୍ଯକେ ଦେଯଷ୍ଷଡଂଶୋ ହି ଵିଚକ୍ଷଣୈଃ

ଯଦି କାହାରି ମନେ ଖରାପ ଭାବ ଥାଏ, ତେବେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନାଶ ହେବ । କିନ୍ତୁ ବୃଦ୍ଧି ଥିବା ବ୍ୟବସାୟରେ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଛଅମାଂଶ ଦେବା ଉଚିତ ।

ଶୁଦ୍ଧପ୍ରତିଗ୍ରହେ ଦେଯଶ୍ଚତୁର୍ଥାଂଶୋ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମୈଃ ଅକସ୍ମାଦୁତ୍ଥିତେ ଽର୍ଥେ ହି ଦେଯମର୍ଧଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମୈଃ

ଶୁଦ୍ଧ ଭାବରେ ଦେଉଥିବା ବେଳେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ୍। କିନ୍ତୁ ଅପେକ୍ଷା ଅଚାନକ ଦରକାର ପଡ଼ିଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅର୍ଧାଂଶ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଅସତ୍ପ୍ରତିଗ୍ରହସର୍ଵଂ ଦୁର୍ଦାନଂ ସାଗରେ କ୍ଷିପେତ୍ ଆହୂଯ ଦାନଂ କର୍ତଵ୍ଯମାତ୍ମଭୋଗସମୃଦ୍ଧଯେ

ଅଯୋଗ୍ୟ ଦାନ ଓ କଷ୍ଟକର ଦାନ ସବୁକୁ ସମୁଦ୍ରରେ ଫେଙ୍କିଦେବା ଉଚିତ୍। ନିଜ ଉପଭୋଗ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ଆମନ୍ତ୍ରଣ ମିଳିଲେ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ପୃଷ୍ଟଂ ସର୍ଵଂ ସଦା ଦେଯମାତ୍ମଶକ୍ତ୍ଯନୁସାରତଃ ଜନ୍ମାଂତରେ ଋଣୀ ହି ସ୍ଯାଦଦତ୍ତେ ପୃଷ୍ଟଵସ୍ତୁନି

ଯେଉଁଠି ଅନୁରୋଧ ହୁଏ, ସେଠି ସଦା ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଅନୁରୋଧ କରାଯାଇଥିବା ଜିନିଷ ନ ଦେଲେ, ପୁନଃଜନ୍ମରେ ଋଣୀ ହେବାକୁ ପଡ଼େ।

ପରେଷାଂ ଚ ତଥା ଦୋଷଂ ନ ପ୍ରଶଂସେଦ୍ଵିଚକ୍ଷଣଃ ଵିଶେଷେଣ ତଥାବ୍ରହ୍ମଞ୍ଛ୍ରୁତଂ ଦୃଷ୍ଟଂ ଚ ନୋ ଵଦେତ୍

ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତି ଅନ୍ୟଙ୍କ ଦୋଷକୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ବିଶେଷକରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମ୍ପର୍କରେ ଯାହା ଶୁଣିଛି କିମ୍ବା ଦେଖିଛି, ତାହା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ନ ଵଦେତ୍ସର୍ଵଜଂତୂନାଂ ହୃଦି ରୋଷକରଂ ବୁଧଃ ସଂଧ୍ଯଯୋରଗ୍ନିକାର୍ଯଂ ଚ କୁର୍ଯାଦୈଶ୍ଵର୍ଯସିଦ୍ଧଯେ

ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ କେବେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ହୃଦୟରେ କ୍ରୋଧ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିବା କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଅଶକ୍ତସ୍ତ୍ଵେକକାଲେ ଵା ସୂର୍ଯାଗ୍ନୀ ଚ ଯଥାଵିଧି ତଂଡୁଲଂ ଧାନ୍ଯମାଜ୍ଯଂ ଵା ଫଲଂ କଂଦଂ ହଵିସ୍ତଥା

ଯଦି କିଏ ଅସମର୍ଥ ହୁଏ କିମ୍ବା କେବଳ ଏକ ସମୟରେ, ତେବେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ଚାଉଳ, ଧାନ୍ୟ, ଘିଅ, ଫଳ, କନ୍ଦ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ହବିଷ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ସ୍ଥାଲୀପାକଂ ତଥା କୁର୍ଯାଦ୍ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ଯଥାଵିଧି ପ୍ରଧାନହୋମମାତ୍ରଂ ଵା ହଵ୍ଯାଭାଵେ ସମାଚରେତ୍

ଏହାପରି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଓ ଯଥାଯଥ ଭାବରେ ହାଣ୍ଡିରେ ଖାଦ୍ୟ ପକାଇବା ଉଚିତ୍। ଦାନ୍ୟ ନଥିଲେ, କମ୍ ସେ କମ୍ ପ୍ରଧାନ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ୍।

ନିତ୍ଯସଂଧାନମିତ୍ଯୁକ୍ତଂ ତମଜସ୍ରଂ ଵିଦୁର୍ବୁଧାଃ ଅଥଵା ଜପମାତ୍ରଂ ଵା ସୂର୍ଯଵଂଦନମେଵ ଚ

ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ନିତ୍ୟ ସନ୍ଧ୍ୟାନମ୍ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହାକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସଦାର୍ଥ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି। କିମ୍ବା କେବଳ ଜପ କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟବନ୍ଦନା କରିବା ମଧ୍ୟ ହୁଏ।

ଏଵମାତ୍ମାର୍ଥିନଃ କୁର୍ଯୁରର୍ଥାର୍ଥୀ ଚ ଯଥାଵିଧି ବ୍ରହ୍ମଯଜ୍ଞରତା ନିତ୍ଯଂ ଦେଵପୂଜାରତାସ୍ତଥା

ଏଭଳି ନିଜ ମଙ୍ଗଳ କିମ୍ବା ଧନ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞ ଓ ଦେବପୂଜାରେ ନିତ୍ୟ ଲାଗିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ସଦା ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଅଗ୍ନିପୂଜାପରା ନିତ୍ଯଂ ଗୁରୁପୂଜାରତାସ୍ତଥା ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ତୃପ୍ତିକରାଃ ସର୍ଵେ ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଯ ଭାଗିନଃ

ଯେଉଁମାନେ ନିତ୍ୟ ଅଗ୍ନିପୂଜା, ଗୁରୁପୂଜା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବା ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସବୁଏ ସ୍ୱର୍ଗର ଅଂଶୀ ହୁଅନ୍ତି।

ଅଗ୍ନିଯଜ୍ଞଦେଵଯଜ୍ଞଂ ବ୍ରହ୍ମଯଜ୍ଞଂ ତଥୈଵ ଚ ଗୁରୁପୂଜାଂ ବ୍ରହ୍ମତୃପ୍ତିଂ କ୍ରମେଣ ବ୍ରୂହି ନଃ ପ୍ରଭୋ

ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆମକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ଅଗ୍ନିୟଜ୍ଞ, ଦେବୟଜ୍ଞ, ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞ, ଗୁରୁପୂଜା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବା ବିଷୟରେ ଖୋଲାସା କରି କହନ୍ତୁ।

ଅଗ୍ନୌ ଜୁହୋତି ଯଦ୍ଦ୍ରଵ୍ଯମଗ୍ନିଯଜ୍ଞଃ ସ ଉଚ୍ଯତେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯାଶ୍ରମସ୍ଥାନାଂ ସମିଦାଧାନମେଵ ହି

ଯେଉଁ ଦ୍ରବ୍ୟ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ, ତାହାକୁ ଅଗ୍ନିୟଜ୍ଞ ବୋଲାଯାଏ। ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କଣ୍ଡ ଅର୍ପଣ କରିବା ନିୟମ ଅଟୁଟ।

ସମିଦଗ୍ରୌ ଵ୍ରତାଦ୍ଯଂ ଚ ଵିଶେଷଯଜନାଦିକମ୍ ପ୍ରଥମାଶ୍ରମିଣାମେଵଂ ଯାଵଦୌପାସନଂ ଦ୍ଵିଜାଃ

ଅଗ୍ନିରେ କଣ୍ଡ ଦେବା, ପ୍ରଥମ ବ୍ରତ ଓ ବିଶେଷ ଯଜ୍ଞାଦି କାର୍ଯ୍ୟ, ଏସବୁ ପ୍ରଥମ ଆଶ୍ରମରେ ଥିବା ଦ୍ୱିଜମାନେ କରିଥାନ୍ତି, ଆଉ ଏହା ଆଉପାସନା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୁଏ।

ଆତ୍ମନ୍ଯାରୋପିତାଗ୍ନୀନାଂ ଵନିନାଂ ଯତିନାଂ ଦ୍ଵିଜାଃ ହିତଂ ଚ ମିତମେଧ୍ଯାନ୍ନଂ ସ୍ଵକାଲେ ଭୋଜନଂ ହୁତିଃ

ଅରଣ୍ୟବାସୀ ଓ ଯତିମାନେ ନିଜ ଶରୀରରେ ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ନିଜ ସମୟରେ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ମିତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବାକୁ ହବିଷ୍ୟ ବୋଲି ମନାଯାଏ।

ଔପାସନାଗ୍ନିସଂଧାନଂ ସମାରଭ୍ଯ ସୁରକ୍ଷିତମ୍ କୁଂଡେ ଵାପ୍ଯଥ ଭାଂଡେ ଵା ତଦଜସ୍ରଂ ସମୀରିତମ୍

ଆଉପାସନା ଅଗ୍ନିକୁ ଯେଉଁଠି ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଛି ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିଛି, କୁଣ୍ଡ କିମ୍ବା ପାତ୍ରରେ ଯେଉଁଠି ରହୁଛି, ସେଉଁଠି ଏହା ସଦା ଚାଲିଥାଏ।

ଅଗ୍ନିମାତ୍ମନ୍ଯରଣ୍ଯାଂ ଵା ରାଜଦୈଵଵଶାଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍ ଅଗ୍ନିତ୍ଯାଗଭଯାଦୁକ୍ତଂ ସମାରୋପିତମୁଚ୍ଯତେ

ଅଗ୍ନି ନିଜ ଶରୀରରେ କିମ୍ବା ଅରଣ୍ୟରେ ରଖାଯାଇପାରେ, ରାଜା କିମ୍ବା ଦେବତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ। ଅଗ୍ନିକୁ ଛାଡ଼ିଦେବା ଭୟ ଥିଲେ, ଏହାକୁ ଶରୀରରେ ସ୍ଥାପିତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ସଂପତ୍କରୀ ତଥା ଜ୍ଞେଯା ସାଯମଗ୍ନ୍ଯାହୁତିର୍ଦ୍ଵିଜାଃ ଆଯୁଷ୍କରୀତି ଵିଜ୍ଞେଯା ପ୍ରାତଃ ସୂର୍ଯାହୁତିସ୍ତଥା

ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଅଗ୍ନିକୁ ଯେଉଁ ହବିଷ୍ୟ ଦିଆଯାଏ, ତାହା ସମୃଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ। ପ୍ରଭାତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ, ତାହା ଆୟୁ ଦେଇଥାଏ।

ଅଗ୍ନିଯଜ୍ଞୋ ହ୍ଯଯଂ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଦିଵା ସୂର୍ଯନିଵେଶନାତ୍ ଇଂଦ୍ରାଦୀନ୍ସକଲାନ୍ଦେଵାନୁଦ୍ଦିଶ୍ଯାଗ୍ନୌ ଜୁହୋତିଯତ୍

ଏହି ଅଗ୍ନିୟଜ୍ଞ ଦିନେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ପରେ କରାଯାଏ। ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରେ, ସେଉଁଠି ଏହି ନାମ ଦିଆଯାଏ।

ଦେଵଯଜ୍ଞଂ ହି ତଂ ଵିଦ୍ଯାତ୍ସ୍ଥାଲୀପାକାଦିକାନ୍କ୍ରତୂନ୍ ଚୌଲାଦିକଂ ତଥା ଜ୍ଞେଯଂ ଲୌକିକାଗ୍ନୌ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍

ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜାରେ ଭାତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନୈବେଦ୍ୟ, ଚୌଳ ଆଦି ଉତ୍ସବ ଓ ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟ ଘରୋଇ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଘର ଅଗ୍ନିରେ କରାଯିବା ଉଚିତ୍।

ବ୍ରହ୍ମଯଜ୍ଞଂ ଦ୍ଵିଜଃ କୁର୍ଯାଦ୍ଦେଵାନାଂ ତୃପ୍ତଯେ ସକୃତ୍ ବ୍ରହ୍ମଯଜ୍ଞ ଇତି ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଵେଦସ୍ଯା ଽଧ୍ଯଯନଂ ଭଵେତ୍

ଦ୍ୱିଜମାନେ ଦେବତାଙ୍କର ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହା ହେଉଛି ବେଦ ପାଠ।