ଶିଵପୁରାଣମ୍

ନିରୁତ୍ତରତରଂ ବ୍ରହ୍ମ ନିଷ୍କଲଂ ଶିଵମୀଶ୍ଵରମ୍ ପଶୁପାଶମଯସ୍ଯାସ୍ଯ ପ୍ରପଞ୍ଚସ୍ଯ ସଦା ପତିମ୍

ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମ, ଅଖଣ୍ଡ, ଶିବ, ଈଶ୍ୱର, ଏହି ବନ୍ଧନ ଓ ବନ୍ଧା ଜୀବର ସୃଷ୍ଟିର ଚିରନ୍ତନ ସ୍ୱାମୀ।

ଅକୁତୋଭଯମତ୍ଯଂତମଵୃଦ୍ଧିକ୍ଷଯମଵ୍ଯଯମ୍ ଵାହ୍ଯମାଭ୍ଯଂତରଂ ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ଵାହ୍ଯାଭ୍ଯଂତରଵର୍ଜିତମ୍

ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ଭୟ, ବୃଦ୍ଧି କିମ୍ବା କ୍ଷୟ ନାହିଁ, ଅବିନାଶୀ, ବାହାର ଓ ଭିତରେ ସବୁଠି ବ୍ୟାପିଥିବା, ତଥାପି ବାହାର ଭିତରୁ ଅଲଗା।

ନିରସ୍ତାତିଶଯଂ ଶଶ୍ଵଦ୍ଵିଶ୍ଵଲୋକଵିଲକ୍ଷଣମ୍ ଅଲକ୍ଷଣମନିର୍ଦେଶ୍ଯମଵାଙ୍ମନସଗୋଚରମ୍

ସମସ୍ତ ଅତିରିକ୍ତତାରୁ ମୁକ୍ତ, ସଦା ସମସ୍ତ ଲୋକରୁ ଅଲଗା, ଚିହ୍ନ ନାହିଁ, ବର୍ଣ୍ଣନା କରିହେବା ନୁହେଁ, କଥା ଓ ମନର ଅପରିଚୟ।

ପ୍ରକାଶୈକରସଂ ଶାଂତଂ ପ୍ରସନ୍ନଂ ସତତୋଦିତମ୍ ସର୍ଵକଲ୍ଯାଣନିଲଯଂ ଶକ୍ତ୍ଯା ତାଦୃଶଯାନ୍ଵିତମ୍

ଏକମାତ୍ର ଆଲୋକର ସ୍ୱରୂପ, ଶାନ୍ତ, ପ୍ରସନ୍ନ, ସଦା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳର ନିବାସ, ଏପରି ଶକ୍ତିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ।

ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଦେଵଂ ଵିରୂପାକ୍ଷଂ ବ୍ରହ୍ମନାରାଯଣୌ ତଦା ରଚଯିତ୍ଵାଂଜଲିଂ ମୂର୍ଧ୍ନି ଭୀତୌ ତୌ ଵାଚମୂଚତୁଃ

ବିରୂପାକ୍ଷ ଦେବଙ୍କୁ ଜାଣି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ନାରାୟଣ, ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ହାତ ଯୋଡି, ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଏହି କଥା କହିଲେ।

ଅଜ୍ଞୋ ଵାହମଭିଜ୍ଞୋ ଵା ତ୍ଵଯାଦୌ ଦେଵ ନିର୍ମିତଃ ଈଦୃଶୀଂ ଭ୍ରାଂତିମାପନ୍ନ ଇତି କୋ ଽତ୍ରାପରାଧ୍ଯତି

ମୁଁ ଅଜ୍ଞାନୀ କିମ୍ବା ଜ୍ଞାନୀ, ଆରମ୍ଭରେ ତୁମେ ମୋତେ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲ, ଏପରି ଭ୍ରମରେ ପଡି, ଏଠାରେ କିଏ ଦୋଷୀ?

ଆସ୍ତାଂ ମମେଦମଜ୍ଞାନଂ ତ୍ଵଯି ସନ୍ନିହତେ ପ୍ରଭୋ ନିର୍ଭଯଃ କୋ ଽଭିଭାଷେତ କୃତ୍ଯଂ ସ୍ଵସ୍ଯ ପରସ୍ଯ ଵା

ମୋର ଏହି ଅଜ୍ଞାନ ରହିଯାଉ, ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ସାମ୍ନାରେ ଥିବାବେଳେ; କିଏ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ନିଜ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କଥା କହିପାରିବ?

ଆଵଯୋର୍ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଵିଵାଦୋ ଽପି ହି ଶୋଭନଃ ପାଦପ୍ରଣାମଫଲଦୋ ନାଥସ୍ଯ ଭଵତୋ ଯତଃ

ମୋ ଓ ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ବିବାଦ ହେଲା, ଏହା ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ହେଲା, କାରଣ ତୁମ ପାଦ ପ୍ରଣାମ ଫଳଦାୟକ, ହେ ନାଥ।

ସ୍ତୋତୁଂ ଦେଵ ନ ଵାଗସ୍ତି ମହିମ୍ନଃ ସଦୃଶୀ ତଵ ପ୍ରଭୋରଗ୍ରେ ଵିଧେଯାନାଂ ତୂଷ୍ଣୀଂଭାଵୋ ଵ୍ଯତିକ୍ରମଃ

ତୁମେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମ ମହିମା ପାଇଁ ଯେପରିକି ଯୋଗ୍ୟ କଥା ନାହିଁ; ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ଭକ୍ତମାନେ ନିରବ ରହିଲେ, ତାହା ଅପରାଧ ନୁହେଁ।

କିମତ୍ର ସଂଘଟେତ୍କୃତ୍ଯମିତ୍ଯେଵାଵସରୋଚିତମ୍ ଅଜାନନ୍ନପି ଯତ୍କିଂଚିତ୍ପ୍ରଲପ୍ଯ ତ୍ଵାଂ ନତୋ ଽସ୍ମ୍ଯହମ୍

ଏଠାରେ କ'ଣ କରିବା ଉଚିତ? ଏହି ସମୟରେ, ମୁଁ ଜାଣିନଥିବାବେଳେ, ଯାହା ମନେ ଆସେ ତାହା କହି, ତୁମେ ପାଖରେ ମୁଁ ଶିର ନମାଉଛି।

କାରଣତ୍ଵଂ ତ୍ଵଯା ଦତ୍ତଂ ଵିସ୍ମୃତଂ ତଵ ମାଯଯା ମୋହିତୋ ଽହଂକୃତଶ୍ଚାପି ପୁନରେଵାସ୍ମି ଶାସିତଃ

କାରଣତ୍ୱ ତୁମେ ଦେଇଥିଲ, ତୁମ ମାୟାରେ ମୁଁ ଭୁଲିଗଲି, ମୋହିତ ଓ ଅହଂକାରୀ ହୋଇ, ପୁଣି ତୁମେ ମୋତେ ଶିଖାଇଲ।

ଵିଜ୍ଞାପିତୈଃ କିଂ ବହୁଭିର୍ଭୀତୋସ୍ମି ଭୃଶମୀଶ୍ଵର ଯତୋ ଽହମପରିଚ୍ଛେଦ୍ଯଂ ତ୍ଵାଂ ପରିଚ୍ଛେତ୍ତୁମୁଦ୍ଯତଃ

ଅଧିକ କଥା କହିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ; ମୁଁ ଭୟଭୀତ, ହେ ଈଶ୍ୱର, କାରଣ ମୁଁ ଅପରିମିତ ତୁମକୁ ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲି।

ତ୍ଵାମୁଶଂତି ମହାଦେଵଂ ଭୀତାନାମାର୍ତିନାଶନମ୍ ଅତୋ ଵ୍ଯତିକ୍ରମଂ ମେ ଽଦ୍ଯ କ୍ଷଂତୁମର୍ହସି ଶଂକର

ମହାଦେବଙ୍କୁ ସମସ୍ତେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ଭୟଭୀତଙ୍କ ଦୁଃଖ ନାଶ କରନ୍ତି; ଏହିକାରଣରୁ, ଆଜି ମୋ ଅପରାଧକୁ ମାଫ କର, ହେ ଶଙ୍କର।

ଇତି ଵିଜ୍ଞାପିତସ୍ତାଭ୍ଯାମ୍ ଈଶ୍ଵରାଭ୍ଯାଂ ମହେଶ୍ଵରଃ ପ୍ରୀତୋ ଽନୁଗୃହ୍ଯ ତୌ ଦେଵୌ ସ୍ମିତପୂର୍ଵମଭାଷତ

ଏପରି ଭାବେ ସେଇ ଦୁଇ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନୁରୋଧ କରାଯାଉଥିବା ବେଳେ, ମହାଦେବ ଖୁସି ହୋଇ, ଦୟାଭାବରେ ହସି ହସି ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।

ଵତ୍ସଵତ୍ସ ଵିଧେ ଵିଷ୍ଣୋ ମାଯଯା ମମ ମୋହିତୌ ଯୁଵାଂ ପ୍ରଭୁତ୍ଵେ ଽହଂକୃତ୍ଯ ବୁଦ୍ଧଵୈରୋ ପରସ୍ପରମ୍

ହେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁ, ତୁମେ ଦୁଇଜଣେ ମୋର ମାୟାରେ ମୁହଁ ହୋଇଥିଲ, ଏବଂ ନିଜ ଶକ୍ତିର ଗର୍ବରେ ପଡି, ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଓ ମନ୍ତ୍ରଣାରେ ଏକାଉଁଥିଲ।

ଵିଵାଦଂ ଯୁଦ୍ଧପର୍ଯଂତଂ କୃତ୍ଵା ନୋପରତୌ କିଲ ତତଶ୍ଚ୍ଛିନ୍ନା ପ୍ରଜାସୃଷ୍ଟିର୍ଜଗତ୍କାରଣଭୂତଯୋଃ

ତୁମେ ଦୁଇଜଣେ ବିବାଦ କରି, ଯୁଦ୍ଧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଲ, କିନ୍ତୁ ତଥାପି ରୁକିଲ ନାହିଁ; ଏହିପରି ଦୁଃସ୍ଥିତିରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି ବିଘ୍ନିତ ହେଲା, ଯେଉଁଠାରେ ତୁମେ ଦୁଇଜଣେ ସୃଷ୍ଟିର କାରଣ।

ଅଜ୍ଞାନମାନପ୍ରଭଵାଦ୍ଵୈମତ୍ଯାଦ୍ଯୁଵଯୋରପି ତନ୍ନିଵର୍ତଯିତୁଂ ଯୁଷ୍ମଦ୍ଦର୍ପମୋହୌ ମଯୈଵ ତୁ

ଅଜ୍ଞାନ ଓ ଅହଂକାରରୁ ତୁମେ ଦୁଇଜଣେ ମଧ୍ୟରେ ବିରୋଧ ହେଲା; ଏହାକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ, ତୁମର ଗର୍ବ ଓ ମୋହକୁ ମୁଁ ନିଜେ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲି।

ଏଵଂ ନିଵାରିତାଵଦ୍ଯଲିଂଗାଵିର୍ଭାଵଲୀଲଯା ତସ୍ମାଦ୍ଭୂଯୋ ଵିଵାଦଂ ଚ ଵ୍ରୀଡାଂ ଚୋତ୍ସୃଜ୍ଯ କୃତ୍ସ୍ନଶଃ

ଏହିପରି ଲିଙ୍ଗର ଆଦ୍ଭୁତ ଲୀଳା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଦୁଇଜଣେ ନିବାରିତ ହେଲ; ତେଣୁ, ସମସ୍ତ ବିବାଦ ଓ ଲଜ୍ଜାକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଛାଡିଦିଅ।

ଯଥାସ୍ଵଂ କର୍ମ କୁର୍ଯାତାଂ ଭଵଂତୌ ଵୀତମତ୍ସରୌ ପୁରା ମମାଜ୍ଞଯା ସାର୍ଧଂ ସମସ୍ତଜ୍ଞାନସଂହିତାଃ

ତୁମେ ଦୁଇଜଣେ ଇର୍ଷ୍ୟା ଛାଡି, ପୂର୍ବବତ୍ ମୋର ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ସହିତ ନିଜ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ କର।

ଯୁଵାଭ୍ଯାଂ ହି ମଯା ଦତ୍ତା କାରଣତ୍ଵପ୍ରସିଦ୍ଧଯେ ମଂତ୍ରରତ୍ନଂ ଚ ସୂତ୍ରାଖ୍ଯଂ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରମଯଂ ପରମ୍

ତୁମେ ଦୁଇଜଣେ ସୃଷ୍ଟିର କାରଣ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ପାଇଁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ନାମକ ସୂତ୍ର ରୂପ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ର ରତ୍ନ ଦେଇଥିଲି।

ମଯୋପଦିଷ୍ଟଂ ସର୍ଵଂ ତଦ୍ଯୁଵଯୋରଦ୍ଯ ଵିସ୍ମୃତମ୍ ଦଦାମି ଚ ପୁନଃ ସର୍ଵଂ ଯଥାପୂର୍ଵଂ ମମାଜ୍ଞଯା

ମୁଁ ଯାହା ଶିଖାଇଥିଲି, ତୁମେ ଦୁଇଜଣେ ଏବେ ଭୁଲିଯାଇଛ; ଏହିପରି, ପୂର୍ବବତ୍ ମୋର ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ ପୁଣିଥରେ ସମସ୍ତ ଦେଉଛି।

ଯତୋ ଵିନା ଯୁଵାଂ ତେନ ନ କ୍ଷମୌ ସୃଷ୍ଟିରକ୍ଷଣେ ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ମହାଦେଵୋ ନାରାଯଣପିତାମହୌ

ଏହି ମନ୍ତ୍ର ବିନା, ତୁମେ ଦୁଇଜଣେ ସୃଷ୍ଟି କିମ୍ବା ପାଳନ କରିପାରିବ ନାହିଁ; ଏପରି କହି, ମହାଦେବ ନାରାୟଣ ଓ ପିତାମହଙ୍କୁ ଉପଦେଶ କଲେ।

ମଂତ୍ରରାଜଂ ଦଦୌ ତାଭ୍ଯାଂ ଜ୍ଞାନସଂହିତଯା ସହ ତୌ ଲବ୍ଧ୍ଵା ମହତୀଂ ଦିଵ୍ଯାମାଜ୍ଞାଂ ମାହେଶ୍ଵରୀଂ ପରାମ୍

ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ସହିତ ମନ୍ତ୍ରରାଜ ଦେଲେ; ମହେଶ୍ୱରଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଆଜ୍ଞା ପାଇ, ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବୀ ଆଜ୍ଞା ଗ୍ରହଣ କଲେ।

ମହାର୍ଥଂ ମଂତ୍ରରତ୍ନଂ ଚ ତଥୈଵ ସକଲାଃ କଲାଃ ଦଂଡଵତ୍ପ୍ରଣତିଂ କୃତ୍ଵା ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ପାଦଯୋଃ

ମହାର୍ଥ ମନ୍ତ୍ର ରତ୍ନ ଓ ସମସ୍ତ କଳା ଯଥାପୂର୍ବ, ସେମାନେ ଦେବଦେବଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

ଅତିଷ୍ଠତାଂ ଵୀତଭଯାଵାନଂଦାସ୍ତିମିତୌ ତଦା ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଚିତ୍ରମିଂଦ୍ରଜାଲଵଦୈଶ୍ଵରମ୍

ସେମାନେ ଭୟ ଛାଡି, ଆନନ୍ଦ ଓ ଶାନ୍ତିରେ ଅଟୁଟ ଭାବରେ ଦଢ଼ ହେଲେ; ସେଇ ସମୟରେ, ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଦିବ୍ୟ ଲିଙ୍ଗ କୌଣସିଠିରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲା।

ଲିଂଗଂ କ୍ଵାପି ତିରୋଭୂତଂ ନ ତାଭ୍ଯାମୁପଲଭ୍ଯତେ ତତୋ ଵିଲପ୍ଯ ହାହେତି ସଦ୍ଯଃପ୍ରଣଯଭଂଗତଃ

ସେମାନେ ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ କୌଣସିଠିରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ; ତେଣୁ, 'ହା ହା' ବୋଲି କାନ୍ଦି, ସେମାନଙ୍କର ସ୍ନେହ ଏକାକ୍ଷଣରେ ଭାଙ୍ଗିଗଲା।

କିମସତ୍ଯମିଦଂ ଵୃତ୍ତମିତି ଚୋକ୍ତ୍ଵା ପରସ୍ପରମ୍ ଅଚିଂତ୍ଯଵୈଭଵଂ ଶଂଭୋର୍ଵିଚିଂତ୍ଯ ଚ ଗତଵ୍ଯଥୌ

‘ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା କ’ଣ?’ ବୋଲି ପ୍ରଶ୍ନ କରି, ଶମ୍ଭୁଙ୍କର ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ମହିମା ଭାବି, ସେମାନଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର ହେଲା।

ଅଭ୍ଯୁପେତ୍ଯ ପରାଂ ମୈତ୍ରୀମାଲିଂଗ୍ଯ ଚ ପରସ୍ପରମ୍ ଜଗଦ୍ଵ୍ଯାପାରମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଜଗ୍ମତୁର୍ଦେଵପୁଂଗଵୌ

ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମିତ୍ରତା ଲାଗି, ଗଳା ମିଶାଇ, ସେଇ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁଇଜଣେ ସମସ୍ତ ଜଗତ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ।

ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ଶକ୍ରାଦ୍ଯାଃ ସର୍ଵ ଏଵ ସୁରାସୁରାଃ ଋଷଯଶ୍ଚ ନରା ନାଗା ନାର୍ଯଶ୍ଚାପି ଵିଧାନତଃ ଲିଂଗପ୍ରତିଷ୍ଠା କୁର୍ଵଂତି ଲିଂଗେ ତଂ ପୂଜଯଂତି ଚ

ସେଇ ସମୟରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଅସୁର, ଋଷି, ମନୁଷ୍ୟ, ନାଗ ଓ ନାରୀମାନେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରନ୍ତି ଓ ଲିଙ୍ଗରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି।