ଶିଵପୁରାଣମ୍

ତତ୍ରାକାରୋ ଋଗଭଵଦୁକାରୋ ଯଜୁରଵ୍ଯଯଃ ମକାରସ୍ସାମ ସଂଜାତୋ ନାଦସ୍ତ୍ଵାଥର୍ଵଣୀ ଶ୍ରୁତିଃ

ସେଠାରେ, 'ଅ' ହେଲା ଋକ୍, ଅବିନାଶୀ 'ଉ' ହେଲା ଯଜୁସ୍, 'ମ୍' ହେଲା ସାମ, ଏବଂ ନାଦ ହେଲା ଅଥର୍ବଣ ଶ୍ରୁତି।

ଋଗଯଂ ସ୍ଥାପଯାମାସ ସମାସାତ୍ତ୍ଵର୍ଥମାତ୍ମନଃ ରଜୋଗୁଣେଷୁ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ମୂର୍ତିଷ୍ଵାଦ୍ଯଂ କ୍ରିଯାସ୍ଵପି

ଋକ୍ ନିଜ ତତ୍ତ୍ୱରୁ ନିଜ ଅର୍ଥକୁ ସାରରୂପେ ସ୍ଥାପନ କଲା—ରଜୋଗୁଣ ଭିତରେ, କ୍ରିୟାରେ ଓ ମୂର୍ତ୍ତିମାନ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ବ୍ରହ୍ମା।

ସୃଷ୍ଟିଂ ଲୋକେଷୁ ପୃଥିଵୀଂ ତତ୍ତ୍ଵେଷ୍ଵାତ୍ମାନମଵ୍ଯଯମ୍ କଲାଧ୍ଵନି ନିଵୃତ୍ତିଂ ଚ ସଦ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମସୁ ପଞ୍ଚସୁ

ସୃଷ୍ଟି ସମସ୍ତ ଲୋକରେ, ପୃଥିବୀ ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱରେ, ଅବିନାଶୀ ଆତ୍ମା, କଳାର ପଥରେ ନିବୃତ୍ତି, ଏବଂ ପଞ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମାମଧ୍ୟରେ ତୁରନ୍ତ।

ଲିଂଗଭାଗେଷ୍ଵଧୋଭାଗଂ ବୀଜାଖ୍ଯଂ କାରଣତ୍ରଯେ ଚତୁଃଷଷ୍ଟିଗୁଣୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ବୌଦ୍ଧଂ ଯଦଣିମାଦିଷୁ

ଲିଙ୍ଗର ତଳ ଭାଗରେ, ବୀଜ ନାମକ ତିନି କାରଣରେ, ଚଉଷଠି ପ୍ରକାର ଶକ୍ତି ଉପରେ ଶାସନ, ଯାହା ଅଣିମା ଆଦି ଶକ୍ତିରେ ଅଛି।

ତଦିତ୍ଥମର୍ଥୈର୍ଦଶଭିର୍ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ଵିଶ୍ଵମୃଚା ଜଗତ୍ ଅଥୋପସ୍ଥାପଯାମାସ ସ୍ଵାର୍ଥଂ ଦଶଵିଧଂ ଯଜୁଃ

ଏହି ଦଶ ଅର୍ଥରେ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଋକ୍ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପ୍ତ ହେଲା; ତାପରେ, ଯଜୁସ୍ ନିଜର ଦଶ ପ୍ରକାର ଅର୍ଥ ସ୍ଥାପନ କଲା।

ସତ୍ତ୍ଵଂ ଗୁଣେଷୁ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଚ ମୂର୍ତିଷ୍ଵାଦ୍ଯଂ କ୍ରିଯାସ୍ଵପି ସ୍ଥିତିଂ ଲୋକେଷ୍ଵଂତରିକ୍ଷଂ ଵିଦ୍ଯାଂ ତତ୍ତ୍ଵେଷୁ ଚ ତ୍ରିଷୁ

ଗୁଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସତ୍ତ୍ୱ, ମୂର୍ତ୍ତିମାନ ଓ କ୍ରିୟାରେ ପ୍ରଥମ ବିଷ୍ଣୁ, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପାଳନ, ମଧ୍ୟ ଲୋକ, ଏବଂ ତିନି ତତ୍ତ୍ୱରେ ଜ୍ଞାନ।

କଲାଧ୍ଵସୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ ଚ ଵାମଂ ବ୍ରହ୍ମସୁ ପଞ୍ଚସୁ ମଧ୍ଯଂ ତୁ ଲିଂଗଭାଗେଷୁ ଯୋନିଂ ଚ ତ୍ରିଷୁ ହେତୁଷୁ

କଳାର ପଥରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା, ପଞ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମାମଧ୍ୟରେ ବାମ, ଲିଙ୍ଗର ଭାଗମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ, ଏବଂ ତିନି କାରଣରେ ଯୋନି।

ପ୍ରାକୃତଂ ଚ ଯଥୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ତସ୍ମାଦ୍ଵିଶ୍ଵଂ ଯଜୁର୍ମଯମ୍ ତତୋପସ୍ଥାପଯାମାସ ସାମାର୍ଥଂ ଦଶଧାତ୍ମନଃ

ପ୍ରାକୃତିକ ଶାସନ ଯେପରି, ସେହିପରି ବିଶ୍ୱ ଯଜୁର୍ମୟ; ତାପରେ, ସାମ ନିଜର ଦଶ ପ୍ରକାର ଅର୍ଥ ସ୍ଥାପନ କଲା।

ତମୋଗୁଣେଷ୍ଵଥୋ ରୁଦ୍ରଂ ମୂର୍ତିଷ୍ଵାଦ୍ଯଂ କ୍ରିଯାସୁ ଚ ସଂହୃତିଂ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ତତ୍ତ୍ଵେଷୁ ଶିଵମୁତ୍ତମମ୍

ତମୋଗୁଣ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ରୂପ ଓ କ୍ରିୟାରେ ରୁଦ୍ର, ତିନି ଲୋକରେ ସଂହାର, ତତ୍ତ୍ୱମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଶିବ।

ଵିଦ୍ଯାକଲାସ୍ଵଘୋରଂ ଚ ତଥା ବ୍ରହ୍ମସୁ ପଞ୍ଚସୁ ଲିଂଗଭାଗେଷୁ ପୀଠୋର୍ଧ୍ଵଂ ବୀଜିନଂ କାରଣତ୍ରଯେ

ଜ୍ଞାନ ଓ କଳାର ରୂପରେ, ପାଞ୍ଚଟି ବ୍ରହ୍ମାରେ, ଲିଙ୍ଗର ପୀଠ ଉପର ଅଂଶରେ, ତିନିଟି କାରଣର ମଧ୍ୟରେ ବୀଜ ଅଛି ।

ପୌରୁଷଂ ଚ ତଥୈଶ୍ଵର୍ଯମିତ୍ଥଂ ସାମ୍ନା ତତଂ ଜଗତ୍ ଅଥାଥର୍ଵାହ ନୈର୍ଗୁଣ୍ଯମର୍ଥଂ ପ୍ରଥମମାତ୍ମନଃ

ପୁରୁଷ ଓ ଶାସନର ତତ୍ତ୍ୱ ଭଳି, ସାମ ଦ୍ୱାରା ଏହି ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟାପିତ । ଏହାପରେ ଅଥର୍ବଣ ଆତ୍ମାର ନିର୍ଗୁଣ ମୂଳ ଅବସ୍ଥାକୁ ଘୋଷଣା କରେ ।

ତତୋ ମହେଶ୍ଵରଂ ସାକ୍ଷାନ୍ମୂର୍ତିଷ୍ଵପି ସଦାଶିଵମ୍ କ୍ରିଯାସୁ ନିଷ୍କ୍ରିଯସ୍ଯାପି ଶିଵସ୍ଯ ପରମାତ୍ମନଃ

ତାପରେ ମହେଶ୍ୱର ସିଧାସଳଖ ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି, ସଦାଶିବ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ରୂପ ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି, ଯଦିଓ ଶିବ ପରମାତ୍ମା କାର୍ଯ୍ୟରୁ ପରେ ।

ଭୂତାନୁଗ୍ରହଣଂ ଚୈଵ ମୁଚ୍ଯଂତେ ଯେନ ଜଂତଵଃ ଲୋକେଷ୍ଵପି ଯତୋ ଵାଚୋ ନିଵୃତ୍ତା ମନସା ସହ

ଯେଉଁଠାରେ ଭୂତମାନଙ୍କୁ ଦୟା ଦିଆଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଜୀବମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି; ଏହି ଲୋକରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଭାଷା ଓ ମନ ଦୁଇଁ ଫେରିଯାଏ ।

ତଦୂର୍ଧ୍ଵମୁନ୍ମନା ଲୋକାତ୍ସୋମଲୋକମଲୌକିକମ୍ ସୋମସ୍ସହୋମଯା ଯତ୍ର ନିତ୍ଯଂ ନିଵସତୀଶ୍ଵରଃ

ତାଠାରେ ଉନ୍ମନା ଲୋକ ଅଛି, ଚନ୍ଦ୍ର ଲୋକ ଓ ଲୋକୀୟ ଦୁନିଆରୁ ଉପରେ, ଯେଉଁଠାରେ ସୋମ ହୋମ ସହିତ, ଯେଉଁଠାରେ ଭଗବାନ ସଦା ରହିଛନ୍ତି ।

ତଦୂର୍ଧ୍ଵମୁନ୍ମନା ଲୋକାଦ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ନ ନିଵର୍ତତେ ଶାଂତିଂ ଚ ଶାଂତ୍ଯତୀତାଂ ଚ ଵ୍ଯାପିକାଂ ଚୈ କଲାସ୍ଵପି

ଉନ୍ମନା ଲୋକରୁ ଉପରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଯିଏ ପହଞ୍ଚିବେ ସେ ଫେରି ଆସନ୍ତି ନାହିଁ; ଶାନ୍ତି ଓ ଶାନ୍ତିରୁ ଉପରେ ଅବସ୍ଥା, ଏବଂ ସମସ୍ତ କଳାରେ ବ୍ୟାପିତ ଶକ୍ତି ।

ତତ୍ପୂରୁଷଂ ତଥେଶାନଂ ବ୍ରହ୍ମ ବ୍ରହ୍ମସୁ ପଞ୍ଚସୁ ମୂର୍ଧାନମପି ଲିଂଗସ୍ଯ ନାଦଭାଗେଷ୍ଵନୁତ୍ତମମ୍

ସେହି ପୁରୁଷ, ସେହି ଈଶାନ, ପାଞ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମା, ଏବଂ ଲିଙ୍ଗର ଶିର ଅଂଶ, ଶବ୍ଦର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଂଶରେ ।

ଯତ୍ରାଵାହ୍ଯ ସମାରାଧ୍ଯଃ କେଵଲୋ ନିଷ୍କଲଃ ଶିଵଃ ତତ୍ତେଷ୍ଵପି ତଦା ବିଂଦୋର୍ନାଦାଚ୍ଛକ୍ତେସ୍ତତଃ ପରାତ୍

ଯେଉଁଠାରେ ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଅଂଶହୀନ ଶିବକୁ ଆହ୍ୱାନ ଓ ପୂଜା କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ବିନ୍ଦୁ, ନାଦ, ଶକ୍ତି ଓ ତାହାରୁ ଉପରେ ।

ତତ୍ତ୍ଵାଦପି ପରଂ ତତ୍ତ୍ଵମତତ୍ତ୍ଵଂ ପରମାର୍ଥତଃ କାରଣେଷୁ ତ୍ରଯାତୀତାନ୍ମାଯାଵିକ୍ଷୋଭକାରଣାତ୍

ତତ୍ତ୍ୱରୁ ମଧ୍ୟ ଉପରେ ଯେଉଁଠି ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ ଅଛି, ଯାହା ପରମ ଅର୍ଥରେ ତତ୍ତ୍ୱ ନୁହେଁ, ତିନି କାରଣକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ମାୟାର ଉତ୍ପାଦନର ମୂଳ ।

ଅନଂତାଚ୍ଛୁଦ୍ଧଵିଦ୍ଯାଯାଃ ପରସ୍ତାଚ୍ଚ ମହେଶ୍ଵରାତ୍ ସର୍ଵଵିଦ୍ଯେଶ୍ଵରାଧୀଶାନ୍ନ ପରାଚ୍ଚ ସଦାଶିଵାତ୍

ଅନନ୍ତ ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନରୁ ଉପରେ, ମହେଶ୍ୱରରୁ ଉପରେ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ନାୟକମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ସଦାଶିବରୁ ମଧ୍ୟ ଉପରେ ।

ସର୍ଵମଂତ୍ରତନୋର୍ଦେଵାଚ୍ଛକ୍ତିତ୍ରଯସମନ୍ଵିତାତ୍ ପଞ୍ଚଵକ୍ତ୍ରାଦ୍ଦଶଭୁଜାତ୍ସାକ୍ଷାତ୍ସକଲନିଷ୍କଲାତ୍

ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଶରୀରର ଦେବତାଠାରୁ, ତିନି ଶକ୍ତି ସହିତ, ପାଞ୍ଚ ମୁହଁ ଓ ଦଶ ହାତ ସହିତ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ରୂପରୁ ।

ତସ୍ମାଦପି ପରାଦ୍ବିଂଦୋରର୍ଧେଦୋଶ୍ଚ ତତଃ ପରାତ୍ ତତଃ ପରାନ୍ନିଶାଧୀଶାନ୍ନାଦାଖ୍ଯାଚ୍ଚ ତତଃ ପରାତ୍

ତାହାରୁ ମଧ୍ୟ ଉପରେ, ବିନ୍ଦୁର ଅର୍ଧାଂଶରୁ ଉପରେ, ରାତିର ନାୟକମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ନାଦ ନାମକ ଅଂଶରୁ ଉପରେ ।

ତତଃ ପରାତ୍ସୁଷୁମ୍ନେଶାଦ୍ବ୍ରହ୍ମରଂଧ୍ରେଶ୍ଵରାଦପି ତତଃ ପରସ୍ମାଚ୍ଛକ୍ତେଶ୍ଚ ପରସ୍ତାଚ୍ଛିଵତତ୍ତ୍ଵତଃ

ତାହାରୁ ଉପରେ, ସୁଷୁମ୍ନା ନାୟକ ଠାରୁ ଉପରେ, ବ୍ରହ୍ମରନ୍ଧ୍ର ଦେବତାଠାରୁ ଉପରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶକ୍ତି ଠାରୁ ଉପରେ, ଶିବ ତତ୍ତ୍ୱରୁ ଉପରେ ।

ପରମଂ କାରଣଂ ସାକ୍ଷାତ୍ସ୍ଵଯଂ ନିଷ୍କାରଣଂ ଶିଵମ୍ କାରଣାନାଂ ଚ ଧାତାରଂ ଧ୍ଯାତାରାଂ ଧ୍ଯେଯମଵ୍ଯଯମ୍

ପରମ କାରଣ ସିଧାସଳଖ ଶିବ ନିଜେ, କାରଣ ନାହିଁ, ସମସ୍ତ କାରଣର ମୂଳ, ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଧ୍ୟାନ ଅବ୍ୟୟ ।

ପରମାକାଶମଧ୍ଯସ୍ଥଂ ପରମାତ୍ମୋପରି ସ୍ଥିତଂ ସର୍ଵୈଶ୍ଵର୍ଯେଣ ସଂପନ୍ନଂ ସର୍ଵେଶ୍ଵରମନୀଶ୍ଵରମ୍

ପରମ ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ, ପରମାତ୍ମା ଉପରେ ଅଛି, ସମସ୍ତ ଶାସନ ସହିତ, ସମସ୍ତ ଦେବତାର ନାୟକ, ଯାହାର କିଏ ଉପରେ ନାହିଁ ।

ଐଶ୍ଵର୍ଯାଚ୍ଚାପି ମାଯେଯାଦଶୁଦ୍ଧାନ୍ମାନୁଷାଦିକାତ୍ ଅପରାଚ୍ଚ ପରାତ୍ତ୍ଯାଜ୍ଯାଦଧିଶୁଦ୍ଧାଧ୍ଵଗୋଚରାତ୍

ଶାସନରୁ, ମାୟାରୁ, ଅଶୁଦ୍ଧତାରୁ, ମାନବ ଓ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ତୁରୁ, ନିମ୍ନ ଓ ଉଚ୍ଚରୁ, ପରମ ଶୁଦ୍ଧ ପଥରୁ ।

ତତ୍ପରାଚ୍ଛୁଦ୍ଧଵିଦ୍ଯାଦ୍ଯାଦୁନ୍ମନାଂତାତ୍ପରାତ୍ପରାତ୍ ପରମଂ ପରମୈଶ୍ଵର୍ଯମୁନ୍ମନାଦ୍ଯମନାଦି ଚ

ତାହାରୁ ଉପରେ, ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନ ଠାରୁ ଉପରେ, ଉନ୍ମନାରୁ ଉପରେ, ପରମ ଏବଂ ପରମ ଶାସନ, ଉନ୍ମନାରୁ ଉପରେ, ଆରମ୍ଭ ନାହିଁ ।

ଅପାରମପରାଧୀନଂ ନିରସ୍ତାତିଶଯଂ ସ୍ଥିରମ୍ ଇତ୍ଥମର୍ଥୈର୍ଦଶଵିଧୈରିଯମାଥର୍ଵଣୀ ଶ୍ରୁତିଃ

ସୀମା ନାହିଁ, ଅନ୍ୟରୁ ନିର୍ଭର ନୁହେଁ, ଅତିକ୍ରମ ନାହିଁ, ସ୍ଥିର—ଏହି ଦଶ ପ୍ରକାର ଅର୍ଥରେ ଏହି ଅଥର୍ବଣ ଶ୍ରୁତି ।

ଯସ୍ମାଦ୍ଗରୀଯସୀ ତସ୍ମାଦ୍ଵିଶ୍ଵଂ ଵ୍ଯାପ୍ତମଥର୍ଵଣାତ୍ ଋଗ୍ଵେଦଃ ପୁନରାହେଦଂ ଜାଗ୍ରଦ୍ରୂପଂ ମଯୋଚ୍ଯତେ

ଏହିଠାରେ ଅଥର୍ବ ବେଦ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିବାରୁ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ତାହାରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଅଛି । ରିଗ୍ବେଦ ପୁନି ଏହାକୁ ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥା ବୋଲି କହିଛି, ଯାହାକୁ ମୁଁ କହିଛି ।

ଯେନାହମାତ୍ମତତ୍ତ୍ଵସ୍ଯ ନିତ୍ଯମସ୍ମ୍ଯଭିଧାଯକଃ ଯଜୁର୍ଵେଦୋ ଽଵଦତ୍ତଦ୍ଵତ୍ସ୍ଵପ୍ନାଵସ୍ଥା ମଯୋଚ୍ଯତେ

ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସଦା ଆତ୍ମାର ସାରକଥାକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ, ଯଜୁର୍ବେଦ ଏହିପରି କହିଛି; ଏହିପରି ମୁଁ ସ୍ୱପ୍ନ ଅବସ୍ଥାକୁ କହିଛି ।