ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଭୂତାନି ଚେନ୍ଦ୍ରିଯୈର୍ଜାତା ଲୀଯନ୍ତେ ଽତ୍ର ଶିଵାଜ୍ଞଯା ଅତ ଏଵ ଶିଵୋ ଲିଂଗୋ ଲିଂଗମାଜ୍ଞାପଯେଦ୍ଯତଃ

ପଞ୍ଚଭୂତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେମାନେ ଏଠାରେ ଲୟ ହୁଅନ୍ତି; ଏହିପରି ଶିବ ହିଁ ଲିଙ୍ଗ, କାରଣ ଲିଙ୍ଗ ଆଜ୍ଞା ଦେଇଥାଏ।

ଯତୋ ନ ତଦନାଜ୍ଞାତଂ କାର୍ଯାଯ ପ୍ରଭଵେତ୍ସ୍ଵତଃ ତତୋ ଜାତସ୍ଯ ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ତତ୍ରୈଵ ଵିଲଯୋ ଯତଃ

ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଛଡ଼ା କିଛି କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏନାହିଁ, ଏବଂ ଏହି ବିଶ୍ୱର ଉତ୍ପତ୍ତି ଯେଉଁଠାରେ ହୁଏ, ସେଠାରେ ଲୟ ମଧ୍ୟ ହୁଏ।

ଅନେନ ଲିଂଗତାଂ ତସ୍ଯ ଭଵେନ୍ନାନ୍ଯେନ କେନଚିତ୍ ଲିଂଗଂ ଚ ଶିଵଯୋର୍ଦେହସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ଯସ୍ମାଦଧିଷ୍ଠିତମ୍

ଏହି ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଲିଙ୍ଗ ଭାବ ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ, ଅନ୍ୟ କିଛି ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ; ଲିଙ୍ଗ ହିଁ ଶିବ ଓ ଶକ୍ତିଙ୍କର ଦେହ, ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଇଜଣ ଅଧିଷ୍ଠିତ।

ଅତସ୍ତତ୍ର ଶିଵଃ ସାମ୍ବୋ ନିତ୍ଯମେଵ ସମର୍ଚଯେତ୍ ଲିଂଗଵେଦୀ ମହାଦେଵୀ ଲିଂଗଂ ସାକ୍ଷାନ୍ମହେଶ୍ଵରଃ

ଏହିପରି, ଶିବ ଓ ଅମ୍ବାଙ୍କୁ ସେଠା ସଦା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଲିଙ୍ଗ ହିଁ ବେଦୀ, ମହାଦେବୀ, ଏବଂ ଲିଙ୍ଗ ହିଁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ମହେଶ୍ୱର।

ତଯୋଃ ସଂପୂଜନାଦେଵ ସ ଚ ସା ଚ ସମର୍ଚିତୌ ନ ତଯୋର୍ଲିଂଗଦେହତ୍ଵଂ ଵିଦ୍ଯତେ ପରମାର୍ଥତଃ

ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଲେ, ସେ ଓ ସା ଦୁଇଁଜଣ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି; ପ୍ରକୃତରେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ପାଇଁ ଲିଙ୍ଗ ଦେହ ନାହିଁ।

ଯତସ୍ତ୍ଵେତୌ ଵିଶୁଦ୍ଧୌ ତୌ ଦେହସ୍ତଦୁପଚାରତଃ ତଦେଵ ପରମା ଶକ୍ତିଃ ଶିଵସ୍ଯ ପରମାତ୍ମନଃ

ଯେପରି ଏହି ଦୁଇଜଣ ଶୁଦ୍ଧ, ସେମାନଙ୍କର ଦେହ କେବଳ ଉପଚାର; ଏହି ହିଁ ଶିବଙ୍କ ପରମାତ୍ମାର ପରମ ଶକ୍ତି।

ଶକ୍ତିରାଜ୍ଞାଂ ଯଦାଦତ୍ତେ ପ୍ରସୂତେ ତଚ୍ଚରାଚରମ୍ ନ ତସ୍ଯ ମହିମା ଶକ୍ଯୋ ଵକ୍ତୁଂ ଵର୍ଷଶତୈରପି

ଶକ୍ତି ଆଜ୍ଞା ପାଇଲେ, ସମସ୍ତ ଚଳ-ଅଚଳ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ; ଏକ ଶତବର୍ଷ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ମହିମା ବର୍ଣ୍ନନ କରିପାରିବେନାହିଁ।

ଯେନାଦୌ ମୋହିତୌ ସ୍ଯାତାଂ ବ୍ରହ୍ମନାରାଯଣାଵପି ପୁରା ତ୍ରିଭୁଵନସ୍ଯାସ୍ଯ ପ୍ରଲଯେ ସମୁପସ୍ଥିତେ

ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ନାରାୟଣ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ ହେଇଥିଲେ, ପୁରାଣ ଦିନରେ ଏହି ତିନି ଭୁବନର ପ୍ରଳୟ ଆସିଥିଲା।

ଵାରିଶଯ୍ଯାଗତୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସୁଷ୍ଵାପାନାକୁଲଃ ସୁଖମ୍ ଯଦୃଚ୍ଛଯା ଗତସ୍ତତ୍ର ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ

ବିଷ୍ଣୁ ଜଳରେ ଶୟନ କରୁଥିଲେ, ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଅବିଚଳିତ ଥିଲେ; ସଯୋଗରେ ବ୍ରହ୍ମା, ଲୋକଙ୍କ ପିତାମହ, ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।

ଦଦର୍ଶ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଂ ସ୍ଵପନ୍ତଂ ତମନାକୁଲମ୍ ମାଯଯା ମୋହିତଃ ଶମ୍ଭୋର୍ଵିଷ୍ଣୁମାହ ପିତାମହଃ

ସେ ପଦ୍ମନୟନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନିଦ୍ରାରେ ଅବିଚଳିତ ଦେଖିଲେ; ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ମାୟାରେ ମୋହିତ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲେ।

କସ୍ତ୍ଵଂ ଵଦେତ୍ଯମର୍ଷେଣ ପ୍ରହୃତ୍ଯୋତ୍ଥାପ୍ଯ ମାଧଵମ୍ ସ ତୁ ହସ୍ତପ୍ରହାରେଣ ତୀଵ୍ରେଣାଭିହତଃ କ୍ଷଣାତ୍

କ୍ରୋଧରେ ମାଧବଙ୍କୁ ଆଘାତ କରି ଜଗାଇ, 'ତୁମେ କିଏ? କହ' ବୋଲି କହିଲେ; ହସ୍ତ ଆଘାତରେ ବିଷ୍ଣୁ ତୁରନ୍ତ ଜାଗିଲେ।

ପ୍ରବୁଦ୍ଧୋତ୍ଥାଯ ଶଯନାଦ୍ଦଦର୍ଶ ପରମେଷ୍ଠିନମ୍ ତମାହ ଚାଂତସ୍ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସ୍ଵଯମକ୍ରୁଦ୍ଧଵଦ୍ଧରିଃ

ଜାଗି ଶୟନ ଛାଡି, ସେ ପରମେଷ୍ଠିନ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ହରି ମନରେ କ୍ରୋଧ ରହିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ବାହ୍ୟରେ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ କହିଲେ।

କୁତସ୍ତ୍ଵମାଗତୋ ଵତ୍ସ କସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ଵ୍ଯାକୁଲୋ ଵଦ ଇତି ଵିଷ୍ଣୁଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରଭୁତ୍ଵଗୁଣସୂଚକମ୍

'ତୁମେ କେଉଁଠୁ ଆସିଛ? କାହିଁକି ଏତେ ବିଚଳିତ? କହ' ବୋଲି; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ତାଙ୍କର ଶାସନ ଶକ୍ତିର ଇଙ୍ଗିତ ମିଳିଲା।

ରଜସା ବଦ୍ଧଵୈରସ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମା ପୁନରଭାଷତ ଵତ୍ସେତି ମାଂ କୁତୋ ବ୍ରୂଷେ ଗୁରୁଃ ଶିଷ୍ଯମିଵାତ୍ମନଃ

ରଜସ୍ୱଭାବ ଓ ଶତ୍ରୁତାରେ ବନ୍ଧା ଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ପୁଣି ସେଠାରେ କହିଲେ, 'ମୋତେ ବତ୍ସ ବୋଲି କାହିଁକି ଡାକୁଛ? ଗୁରୁ ଯେମିତି ନିଜ ଶିଷ୍ୟକୁ ଡାକେ, ସେଭଳି କାହିଁକି କହୁଛ?'

ମାଂ ନ ଜାନାସି କିଂ ନାଥଂ ପ୍ରପଞ୍ଚୋ ଯସ୍ଯ ମେ କୃତିଃ ତ୍ରିଧାତ୍ମାନଂ ଵିଭଜ୍ଯେଦଂ ସୃଷ୍ଟ୍ଵାଥ ପରିପାଲ୍ଯତେ

'ତୁମେ ମୋତେ ପ୍ରଭୁ ବୋଲି ଜାଣୁନାହାଁ? ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ। ମୁଁ ନିଜକୁ ତିନି ଭାଗ କରି, ଏହି ସଂସାରକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି ଓ ଏହାକୁ ପାଳନ କରୁଛି।'

ସଂହରାମି ନମେ କଶ୍ଚିତ୍ସ୍ରଷ୍ଟା ଜଗତି ଵିଦ୍ଯତେ ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ ସତି ସୋ ଽପ୍ଯାହ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଵିଷ୍ଣୁରଵ୍ଯଯଃ

'ମୁଁ ଏକମାତ୍ର ସଂହାର କରେ, ଏହି ସଂସାରରେ ମୋ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ନାହିଁ।' ଏହା କହିବା ପରେ, ଅବିନାଶୀ ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ:

ଅହମେଵାଦିକର୍ତାସ୍ଯ ହର୍ତା ଚ ପରିପାଲକଃ ଭଵାନପି ମମୈଵାଂଗାଦଵତୀର୍ଣଃ ପୁରାଵ୍ଯଯାତ୍

'ମୁଁ ଏହି ସଂସାରର ମୂଳ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସଂହାରକ ଓ ପାଳକ। ପୁରୁଣା କାଳରେ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ମୋର ଅଂଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛ।'

ମନ୍ନିଯୋଗାତ୍ତ୍ଵମାତ୍ମାନଂ ତ୍ରିଧା କୃତ୍ଵା ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍ ସୃଜସ୍ଯଵସି ଚାଂତେ ତତ୍ପୁନଃ ପ୍ରତିସୃଜସ୍ଯପି

'ମୋର ଆଜ୍ଞାରେ ତୁମେ ନିଜକୁ ତିନି ଭାଗ କରି, ତିନୋଟି ଲୋକ ସୃଷ୍ଟି କର, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପାଳନ କର, ଏବଂ ଶେଷରେ ପୁଣି ସଂହାର କର।'

ଵିସ୍ମୃତୋସି ଜଗନ୍ନାଥଂ ନାରାଯଣମନାମଯମ୍ ତଵାପି ଜନକଂ ସାକ୍ଷାନ୍ମାମେଵମଵମନ୍ଯସେ

'ତୁମେ ଜଗନ୍ନାଥ, ନିର୍ମଳ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଭୁଲିଗଲ, ଏବଂ ମୋତେ, ନିଜ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ପିତାକୁ ମଧ୍ୟ ଅବମାନ କରୁଛ।'

ତଵାପରାଧୋ ନାସ୍ତ୍ଯତ୍ର ଭ୍ରାଂତୋସି ମମ ମାଯଯା ମତ୍ପ୍ରସାଦାଦିଯଂ ଭ୍ରାଂତିରପୈଷ୍ଯତି ତଵାଚିରାତ୍

'ଏଠାରେ ତୁମର କୌଣସି ଅପରାଧ ନାହିଁ; ମୋର ମାୟାରେ ତୁମେ ଭ୍ରମିତ ହେଇଛ। ମୋର କୃପାରେ ଏହି ଭ୍ରମ ଶୀଘ୍ର ଦୂର ହେବ।'

ଶୃଣୁ ସତ୍ଯଂ ଚତୁର୍ଵକ୍ତ୍ର ସର୍ଵଦେଵେଶ୍ଵରୋ ହ୍ଯହମ୍ କର୍ତା ଭର୍ତା ଚ ହର୍ତା ଚ ନ ମଯାସ୍ତି ସମୋ ଵିଭୁଃ

'ଚତୁର୍ମୁଖ, ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣ; ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ପ୍ରଭୁ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପାଳକ ଓ ସଂହାରକ। ମୋ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କେହି ନାହାଁ।'

ଏଵମେଵ ଵିଵାଦୋଭୂଦ୍ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣ୍ଵୋଃ ପରସ୍ପରମ୍ ଅଭଵଚ୍ଚ ମହାଯୁଦ୍ଧଂ ଭୈରଵଂ ରୋମହର୍ଷଣମ୍

ଏଭଳି ଭାବେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ହେଲା, ଏବଂ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଏକ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯାହା ଦେଖି ଚମ୍ପି ଉଠିଯାଏ।

ମୁଷ୍ଟିଭିର୍ନ୍ନିଘ୍ନତୋସ୍ତୀଵ୍ରଂ ରଜସା ବଦ୍ଧଵୈରଯୋଃ ତଯୋର୍ଦର୍ପାପହାରାଯ ପ୍ରବୋଧାଯ ଚ ଦେଵଯୋଃ

ଦୁଇଁଜଣ ରଜସ୍ୱଭାବ ଓ ଶତ୍ରୁତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ମୁଠିରେ ମୁଠି ମାରି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ; ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ତାଙ୍କର ଅହଂକାର ଭଙ୍ଗ ଓ ଜ୍ଞାନ ଦେବା ପାଇଁ ହେଉଥିଲା।

ମଧ୍ଯେ ସମାଵିରଭଵଲ୍ଲିଂଗମୈଶ୍ଵରମଦ୍ଭୁତମ୍ ଜ୍ଵାଲାମାଲାସହସ୍ରାଢ୍ଯମପ୍ରମେଯମନୌପମମ୍

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହଠାତ୍ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦିବ୍ୟ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା, ଯାହା ହଜାର ହଜାର ଜ୍ୱାଳାରେ ଜଳୁଥିଲା, ଅପରିମାପ୍ୟ ଓ ତୁଳନାହୀନ।

କ୍ଷଯଵୃଦ୍ଧିଵିନିର୍ମୁକ୍ତମାଦିମଧ୍ଯାଂତଵର୍ଜିତମ୍ ତସ୍ଯ ଜ୍ଵାଲାସହସ୍ରେଣ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୂ ଵିମୋହିତୌ

ଏହି ଲିଙ୍ଗର କୌଣସି ବୃଦ୍ଧି କିମ୍ବା କ୍ଷୟ ନାହିଁ, ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ କିମ୍ବା ଶେଷ ନାହିଁ; ଏହାର ହଜାର ଜ୍ୱାଳା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଦୁଇଁଜଣ ଭ୍ରମିତ ହେଇଗଲେ।

ଵିସୃଜ୍ଯ ଯୁଦ୍ଧଂ କିଂ ତ୍ଵେତଦିତ୍ଯଚିଂତଯତାଂ ତଦା ନ ତଯୋସ୍ତସ୍ଯ ଯାଥାତ୍ମ୍ଯଂ ପ୍ରବୁଦ୍ଧମଭଵଦ୍ଯଦା

ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ି, ସେମାନେ ଚିନ୍ତା କଲେ, 'ଏହା କ'ଣ?' କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କୁ ଏହି ମହାତ୍ମାଙ୍କର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ।

ତଦା ସମୁଦ୍ଯତୌ ସ୍ଯାତାଂ ତସ୍ଯାଦ୍ଯଂତଂ ପରୀକ୍ଷିତୁମ୍

ତାପରେ ଦୁଇଁଜଣ ଏହାର ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ଖୋଜିବାକୁ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କଲେ।

ତତ୍ର ହଂସାକୃତିର୍ବ୍ରହ୍ମା ଵିଶ୍ଵତଃ ପକ୍ଷସଂଯୁତଃ ମନୋନିଲଜଵୋ ଭୂତ୍ଵା ଗତସ୍ତୂର୍ଧ୍ଵଂ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ

ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ହଁସର ଆକୃତି ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପାଖ ମେଲି, ମନ ଓ ପବନର ଗତିରେ ଉପରକୁ ବେସି ଚେଷ୍ଟା କରି ଚାଲିଗଲେ।

ନାରାଯଣୋପି ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ଲୀଲାଞ୍ଜନଚଯୋପମମ୍ ଵାରାହମମିତଂ ରୂପମସ୍ଥାଯ ଗତଵାନଧଃ

ନାରାୟଣ, ସମସ୍ତ ସଂସାରର ଆତ୍ମା, କଳିର ଦଳା ଭଳି କଳା ଅସୀମ ବରାହ ଆକୃତି ଧାରଣ କରି, ତଳକୁ ଯାଇଲେ।