ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଭକ୍ତସ୍ଯ ତେ ସମାଖ୍ଯାତଂ ନ ଦେଯଂ ଯସ୍ଯ କସ୍ଯଚିତ୍ ଦେଯଂ ଚ ଶିଵଭକ୍ତେଭ୍ଯଃ ଶିଵେନ କଥିତଂ ପୁରା

ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଏହା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି; ଏହା କାହାକୁ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହା କେବଳ ଶିବ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ, ପୁରାତନ କାଳରେ ଶିବ ଏହା କହିଥିଲେ।

ନିତ୍ଯନୈମିତ୍ତିକାତ୍କାମ୍ଯାଦ୍ଯା ସିଦ୍ଧିରିହ କୀର୍ତିତା ସା ସର୍ଵା ଲଭ୍ଯେତ ସଦ୍ଯୋ ଲିଂଗବେରପ୍ରତିଷ୍ଠଯା

ନିତ୍ୟ, ନୈମିତ୍ତିକ ଓ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ କରାଯାଉଥିବା ସମସ୍ତ କ୍ରିୟାର ସିଦ୍ଧି ଏଠାରେ କହାଯାଇଛି; ଲିଙ୍ଗ ମୂର୍ତ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଲେ ସମସ୍ତ ଫଳ ସତ୍ୟ ମିଳେ।

ସର୍ଵୋ ଲିଂଗମଯୋ ଲୋକସ୍ସର୍ଵଂ ଲିଂଗେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍ ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠିତେ ଲିଂଗେ ଭଵେତ୍ସର୍ଵଂ ପତିଷ୍ଠିତମ୍

ସମସ୍ତ ଜଗତ ଲିଙ୍ଗରେ ବ୍ୟାପିତ; ସମସ୍ତ କିଛି ଲିଙ୍ଗରେ ବସିଛି। ତେଣୁ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେଲେ, ସମସ୍ତ କିଛି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଏ।

ବ୍ରହ୍ମଣା ଵିଷ୍ଣୁନା ଵାପି ରୁଦ୍ରେଣାନ୍ଯେନ କେନ ଵା ଲିଂଗପ୍ରତିଷ୍ଠାମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ କ୍ରିଯତେ ସ୍ଵପଦସ୍ଥିତିଃ

ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କେହି, ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠାକୁ ଛାଡ଼ି, ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ରହିଥାନ୍ତି।

କିମନ୍ଯଦିହ ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ ପ୍ରତି କାରଣମ୍ ପର୍ତିଷ୍ଠିତଂ ଶିଵେନାପି ଲିଂଗଂ ଵୈଶ୍ଵେଶ୍ଵରଂ ଯତଃ

ପ୍ରତିଷ୍ଠା ବିଷୟରେ ଆଉ କଣ କହିବା ଆବଶ୍ୟକ? କାରଣ ହେଉଛି, ଲିଙ୍ଗ — ବିଶ୍ୱର ନାଥ — ନିଜେ ଶିବ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।

ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ପରତ୍ରେହ ଚ ଶର୍ମଣେ ସ୍ଥାପଯେତ୍ପରମେଶସ୍ଯ ଲିଂଗଂ ବେରମଥାପି ଵା

ସେଥିପାଇଁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ, ଏଠା କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ ଶ୍ରୀପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ କିମ୍ବା ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ, ଯେପରି ଶାନ୍ତି ଓ ଆନନ୍ଦ ମିଳିପାରିବ।

କିମିଦଂ ଲିଂଗମାଖ୍ଯାତଂ କଥଂ ଲିଂଗୀ ମହେଶ୍ଵରଃ କଥଂ ଚ ଲିଂଗଭାଵୋ ଽସ୍ଯ କସ୍ମାଦସ୍ମିଞ୍ଛିଵୋ ଽର୍ଚ୍ଯତେ

ଏହି ଲିଙ୍ଗ କଣ? ମହେଶ୍ୱର କିପରି ଲିଙ୍ଗଧାରୀ? ସେ କିପରି ଲିଙ୍ଗର ଭାବରେ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ଶିବଙ୍କୁ ଏହି ରୂପରେ କାହିଁକି ପୂଜା କରାଯାଏ?

ଅଵ୍ଯକ୍ତଂ ଲିଂଗମାଖ୍ଯାତଂ ତ୍ରିଗୁଣପ୍ରଭଵାପ୍ଯଯମ୍ ଅନାଦ୍ଯନଂତଂ ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ଯଦୁପାଦାନକାରଣମ୍

ଲିଙ୍ଗକୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହା ତିନିଟି ଗୁଣରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନାହିଁ, ଏହା ଏହି ବିଶ୍ୱର ମୂଳ ଉପାଦାନ।

ତଦେଵ ମୂଲପ୍ରକୃତିର୍ମାଯା ଚ ଗଗନାତ୍ମିକା ତତ ଏଵ ସମୁତ୍ପନ୍ନଂ ଜଗଦେତଚ୍ଚରାଚରମ୍

ଏହା ହିଁ ମୂଳ ପ୍ରକୃତି, ମାୟା, ଯାହାର ସ୍ୱଭାବ ଆକାଶ; ଏହିଠାରୁ ସମସ୍ତ ଚଳ-ଅଚଳ ଜଗତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି।

ଅଶୁଦ୍ଧଂ ଚୈଵ ଶୁଦ୍ଧଂ ଯଚ୍ଛୁଦ୍ଧାଶୁଦ୍ଧଂ ଚ ତତ୍ତ୍ରିଧା ତତଃ ଶିଵୋ ମହେଶଶ୍ଚ ରୁଦ୍ରୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପିତାମହଃ

ଯାହା ଅଶୁଦ୍ଧ, ଶୁଦ୍ଧ, ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ-ଅଶୁଦ୍ଧ ତିନି ପ୍ରକାର, ସେଠାରୁ ଶିବ, ମହେଶ୍ୱର, ରୁଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା) ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

ଭୂତାନି ଚେନ୍ଦ୍ରିଯୈର୍ଜାତା ଲୀଯନ୍ତେ ଽତ୍ର ଶିଵାଜ୍ଞଯା ଅତ ଏଵ ଶିଵୋ ଲିଂଗୋ ଲିଂଗମାଜ୍ଞାପଯେଦ୍ଯତଃ

ପଞ୍ଚଭୂତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେମାନେ ଏଠାରେ ଲୟ ହୁଅନ୍ତି; ଏହିପରି ଶିବ ହିଁ ଲିଙ୍ଗ, କାରଣ ଲିଙ୍ଗ ଆଜ୍ଞା ଦେଇଥାଏ।

ଯତୋ ନ ତଦନାଜ୍ଞାତଂ କାର୍ଯାଯ ପ୍ରଭଵେତ୍ସ୍ଵତଃ ତତୋ ଜାତସ୍ଯ ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ତତ୍ରୈଵ ଵିଲଯୋ ଯତଃ

ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଛଡ଼ା କିଛି କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏନାହିଁ, ଏବଂ ଏହି ବିଶ୍ୱର ଉତ୍ପତ୍ତି ଯେଉଁଠାରେ ହୁଏ, ସେଠାରେ ଲୟ ମଧ୍ୟ ହୁଏ।

ଅନେନ ଲିଂଗତାଂ ତସ୍ଯ ଭଵେନ୍ନାନ୍ଯେନ କେନଚିତ୍ ଲିଂଗଂ ଚ ଶିଵଯୋର୍ଦେହସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ଯସ୍ମାଦଧିଷ୍ଠିତମ୍

ଏହି ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଲିଙ୍ଗ ଭାବ ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ, ଅନ୍ୟ କିଛି ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ; ଲିଙ୍ଗ ହିଁ ଶିବ ଓ ଶକ୍ତିଙ୍କର ଦେହ, ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଇଜଣ ଅଧିଷ୍ଠିତ।

ଅତସ୍ତତ୍ର ଶିଵଃ ସାମ୍ବୋ ନିତ୍ଯମେଵ ସମର୍ଚଯେତ୍ ଲିଂଗଵେଦୀ ମହାଦେଵୀ ଲିଂଗଂ ସାକ୍ଷାନ୍ମହେଶ୍ଵରଃ

ଏହିପରି, ଶିବ ଓ ଅମ୍ବାଙ୍କୁ ସେଠା ସଦା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଲିଙ୍ଗ ହିଁ ବେଦୀ, ମହାଦେବୀ, ଏବଂ ଲିଙ୍ଗ ହିଁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ମହେଶ୍ୱର।

ତଯୋଃ ସଂପୂଜନାଦେଵ ସ ଚ ସା ଚ ସମର୍ଚିତୌ ନ ତଯୋର୍ଲିଂଗଦେହତ୍ଵଂ ଵିଦ୍ଯତେ ପରମାର୍ଥତଃ

ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଲେ, ସେ ଓ ସା ଦୁଇଁଜଣ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି; ପ୍ରକୃତରେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ପାଇଁ ଲିଙ୍ଗ ଦେହ ନାହିଁ।

ଯତସ୍ତ୍ଵେତୌ ଵିଶୁଦ୍ଧୌ ତୌ ଦେହସ୍ତଦୁପଚାରତଃ ତଦେଵ ପରମା ଶକ୍ତିଃ ଶିଵସ୍ଯ ପରମାତ୍ମନଃ

ଯେପରି ଏହି ଦୁଇଜଣ ଶୁଦ୍ଧ, ସେମାନଙ୍କର ଦେହ କେବଳ ଉପଚାର; ଏହି ହିଁ ଶିବଙ୍କ ପରମାତ୍ମାର ପରମ ଶକ୍ତି।

ଶକ୍ତିରାଜ୍ଞାଂ ଯଦାଦତ୍ତେ ପ୍ରସୂତେ ତଚ୍ଚରାଚରମ୍ ନ ତସ୍ଯ ମହିମା ଶକ୍ଯୋ ଵକ୍ତୁଂ ଵର୍ଷଶତୈରପି

ଶକ୍ତି ଆଜ୍ଞା ପାଇଲେ, ସମସ୍ତ ଚଳ-ଅଚଳ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ; ଏକ ଶତବର୍ଷ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ମହିମା ବର୍ଣ୍ନନ କରିପାରିବେନାହିଁ।

ଯେନାଦୌ ମୋହିତୌ ସ୍ଯାତାଂ ବ୍ରହ୍ମନାରାଯଣାଵପି ପୁରା ତ୍ରିଭୁଵନସ୍ଯାସ୍ଯ ପ୍ରଲଯେ ସମୁପସ୍ଥିତେ

ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ନାରାୟଣ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ ହେଇଥିଲେ, ପୁରାଣ ଦିନରେ ଏହି ତିନି ଭୁବନର ପ୍ରଳୟ ଆସିଥିଲା।

ଵାରିଶଯ୍ଯାଗତୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସୁଷ୍ଵାପାନାକୁଲଃ ସୁଖମ୍ ଯଦୃଚ୍ଛଯା ଗତସ୍ତତ୍ର ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ

ବିଷ୍ଣୁ ଜଳରେ ଶୟନ କରୁଥିଲେ, ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଅବିଚଳିତ ଥିଲେ; ସଯୋଗରେ ବ୍ରହ୍ମା, ଲୋକଙ୍କ ପିତାମହ, ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।

ଦଦର୍ଶ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଂ ସ୍ଵପନ୍ତଂ ତମନାକୁଲମ୍ ମାଯଯା ମୋହିତଃ ଶମ୍ଭୋର୍ଵିଷ୍ଣୁମାହ ପିତାମହଃ

ସେ ପଦ୍ମନୟନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନିଦ୍ରାରେ ଅବିଚଳିତ ଦେଖିଲେ; ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ମାୟାରେ ମୋହିତ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲେ।

କସ୍ତ୍ଵଂ ଵଦେତ୍ଯମର୍ଷେଣ ପ୍ରହୃତ୍ଯୋତ୍ଥାପ୍ଯ ମାଧଵମ୍ ସ ତୁ ହସ୍ତପ୍ରହାରେଣ ତୀଵ୍ରେଣାଭିହତଃ କ୍ଷଣାତ୍

କ୍ରୋଧରେ ମାଧବଙ୍କୁ ଆଘାତ କରି ଜଗାଇ, 'ତୁମେ କିଏ? କହ' ବୋଲି କହିଲେ; ହସ୍ତ ଆଘାତରେ ବିଷ୍ଣୁ ତୁରନ୍ତ ଜାଗିଲେ।

ପ୍ରବୁଦ୍ଧୋତ୍ଥାଯ ଶଯନାଦ୍ଦଦର୍ଶ ପରମେଷ୍ଠିନମ୍ ତମାହ ଚାଂତସ୍ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସ୍ଵଯମକ୍ରୁଦ୍ଧଵଦ୍ଧରିଃ

ଜାଗି ଶୟନ ଛାଡି, ସେ ପରମେଷ୍ଠିନ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ହରି ମନରେ କ୍ରୋଧ ରହିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ବାହ୍ୟରେ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ କହିଲେ।

କୁତସ୍ତ୍ଵମାଗତୋ ଵତ୍ସ କସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ଵ୍ଯାକୁଲୋ ଵଦ ଇତି ଵିଷ୍ଣୁଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରଭୁତ୍ଵଗୁଣସୂଚକମ୍

'ତୁମେ କେଉଁଠୁ ଆସିଛ? କାହିଁକି ଏତେ ବିଚଳିତ? କହ' ବୋଲି; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ତାଙ୍କର ଶାସନ ଶକ୍ତିର ଇଙ୍ଗିତ ମିଳିଲା।

ରଜସା ବଦ୍ଧଵୈରସ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମା ପୁନରଭାଷତ ଵତ୍ସେତି ମାଂ କୁତୋ ବ୍ରୂଷେ ଗୁରୁଃ ଶିଷ୍ଯମିଵାତ୍ମନଃ

ରଜସ୍ୱଭାବ ଓ ଶତ୍ରୁତାରେ ବନ୍ଧା ଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ପୁଣି ସେଠାରେ କହିଲେ, 'ମୋତେ ବତ୍ସ ବୋଲି କାହିଁକି ଡାକୁଛ? ଗୁରୁ ଯେମିତି ନିଜ ଶିଷ୍ୟକୁ ଡାକେ, ସେଭଳି କାହିଁକି କହୁଛ?'

ମାଂ ନ ଜାନାସି କିଂ ନାଥଂ ପ୍ରପଞ୍ଚୋ ଯସ୍ଯ ମେ କୃତିଃ ତ୍ରିଧାତ୍ମାନଂ ଵିଭଜ୍ଯେଦଂ ସୃଷ୍ଟ୍ଵାଥ ପରିପାଲ୍ଯତେ

'ତୁମେ ମୋତେ ପ୍ରଭୁ ବୋଲି ଜାଣୁନାହାଁ? ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ। ମୁଁ ନିଜକୁ ତିନି ଭାଗ କରି, ଏହି ସଂସାରକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି ଓ ଏହାକୁ ପାଳନ କରୁଛି।'

ସଂହରାମି ନମେ କଶ୍ଚିତ୍ସ୍ରଷ୍ଟା ଜଗତି ଵିଦ୍ଯତେ ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ ସତି ସୋ ଽପ୍ଯାହ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଵିଷ୍ଣୁରଵ୍ଯଯଃ

'ମୁଁ ଏକମାତ୍ର ସଂହାର କରେ, ଏହି ସଂସାରରେ ମୋ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ନାହିଁ।' ଏହା କହିବା ପରେ, ଅବିନାଶୀ ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ:

ଅହମେଵାଦିକର୍ତାସ୍ଯ ହର୍ତା ଚ ପରିପାଲକଃ ଭଵାନପି ମମୈଵାଂଗାଦଵତୀର୍ଣଃ ପୁରାଵ୍ଯଯାତ୍

'ମୁଁ ଏହି ସଂସାରର ମୂଳ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସଂହାରକ ଓ ପାଳକ। ପୁରୁଣା କାଳରେ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ମୋର ଅଂଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛ।'

ମନ୍ନିଯୋଗାତ୍ତ୍ଵମାତ୍ମାନଂ ତ୍ରିଧା କୃତ୍ଵା ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍ ସୃଜସ୍ଯଵସି ଚାଂତେ ତତ୍ପୁନଃ ପ୍ରତିସୃଜସ୍ଯପି

'ମୋର ଆଜ୍ଞାରେ ତୁମେ ନିଜକୁ ତିନି ଭାଗ କରି, ତିନୋଟି ଲୋକ ସୃଷ୍ଟି କର, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପାଳନ କର, ଏବଂ ଶେଷରେ ପୁଣି ସଂହାର କର।'

ଵିସ୍ମୃତୋସି ଜଗନ୍ନାଥଂ ନାରାଯଣମନାମଯମ୍ ତଵାପି ଜନକଂ ସାକ୍ଷାନ୍ମାମେଵମଵମନ୍ଯସେ

'ତୁମେ ଜଗନ୍ନାଥ, ନିର୍ମଳ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଭୁଲିଗଲ, ଏବଂ ମୋତେ, ନିଜ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ପିତାକୁ ମଧ୍ୟ ଅବମାନ କରୁଛ।'