ଶିଵପୁରାଣମ୍

ଗଣେଶଶ୍ଚ ଗଣେଶତ୍ଵମନେନ ଵିଧିନା ଗତଃ ସିତଚଂଦନତୋଯେନ ଲିଂଗଂ ସ୍ନାପ୍ଯ ଶିଵଂ ଶିଵାମ୍ ଶ୍ଵେତୈର୍ଵିକସିତୈଃ ପଦ୍ମୈଃ ସଂପୂଜ୍ଯ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଚ

ଗଣେଶ ମଧ୍ୟ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଗଣେଶତ୍ୱ ପାଇଲେ; ଶୀତଳ ଚନ୍ଦନ ଜଳରେ ଶିବ ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, ଧଳା ଫୁଲ ଦେଇ ପୂଜା କରି, ଶିର ନମାଇଲେ।

ତତ୍ର ପଦ୍ମାସନଂ ରମ୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ଲକ୍ଷଣସଂଯୁତମ୍ ଵିଭଵେ ସତି ହେମାଦ୍ଯୈ ରତ୍ନାଦ୍ଯୈର୍ଵା ସ୍ଵଶକ୍ତିତଃ

ସେଠାରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ପଦ୍ମାସନ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ, ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଦେଇ ସଜାଇବା ଉଚିତ। ଯଦି ସମ୍ଭବ, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ କିମ୍ବା ମଣି ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ।

ମଧ୍ଯେ କେସରଜାଲାସ୍ଯ ସ୍ଥାପ୍ଯ ଲିଂଗଂ କନୀଯସମ୍ ଅଂଗୁଷ୍ଠପ୍ରତିମଂ ରମ୍ଯଂ ସର୍ଵଗନ୍ଧମଯଂ ଶୁଭମ୍

ପଦ୍ମର କେଶର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଛୋଟ ଲିଙ୍ଗ ରଖିବା ଉଚିତ, ଅଙ୍ଗୁଠି ପରି ଆକାରର, ସୁନ୍ଦର ଓ ଶୁଭ, ସମସ୍ତ ଗନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି।

ଦକ୍ଷିଣେ ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵା ତୁ ବିଲ୍ଵପତ୍ରୈଃ ସମର୍ଚଯେତ୍ ଅଗୁରୁଂ ଦକ୍ଷିଣେ ପାର୍ଶ୍ଵେ ପଶ୍ଚିମେ ତୁ ମନଃଶିଲାମ୍

ଡାହାଣ ପାଖରେ ରଖି, ବିଲ୍ବ ପତ୍ର ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅଗୁରୁ ରଖିବା, ପଶ୍ଚିମରେ ମନ:ଶିଳା ରଖିବା।

ଉତ୍ତରେ ଚଂଦନଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଧରିତାଲଂ ତୁ ପୂର୍ଵତଃ ସୁଗନ୍ଧୈଃ କୁସୁମୈ ରମ୍ଯୈର୍ଵିଚିତ୍ରୈଶ୍ଚାପି ପୂଜଯେତ୍

ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଚନ୍ଦନ ଦେଇବା, ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ହରିତାଳ ଦେଇବା ଉଚିତ। ସୁଗନ୍ଧିତ, ରମ୍ୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା।

ଧୂପଂ କୃଷ୍ଣାଗୁରୁଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ସର୍ଵତଶ୍ଚ ସଗୁଗ୍ଗୁଲମ୍ ଵାସାଂସି ଚାତିସୂକ୍ଷ୍ମାଣି ଵିକାଶାନି ନିଵେଦଯେତ୍

ସମସ୍ତ ଦିଗରେ କୃଷ୍ଣାଗୁରୁ ଧୂପ ଦେଇବା, ଗୁଗୁଲ ସହିତ। ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ଚମକୁଥିବା ପୋଷାକ ଦେଇ ନିବେଦନ କରିବା।

ପାଯସଂ ଘୃତସଂମିଶ୍ରଂ ଘୃତଦୀପାଂଶ୍ଚ ଦାପଯେତ୍ ସର୍ଵଂ ନିଵେଦ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରେଣ ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ୍ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାମ୍

ଘୃତ ମିଶ୍ରିତ ପାୟସ ଓ ଘୃତ ଦୀପ ଦେଇବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିବେଦନ କରି, ପରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରିବା।

ପ୍ରଣମ୍ଯ ଭକ୍ତ୍ଯା ଦେଵେଶଂ ସ୍ତୁତ୍ଵା ଚାନ୍ତେ କ୍ଷମାପଯେତ୍ ସର୍ଵୋପହାରସଂମିଶ୍ରଂ ତତୋ ଲିଂଗଂ ନିଵେଦଯେତ୍

ଭକ୍ତି ସହିତ ଦେବେଶଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସ୍ତୁତି କରି, ଶେଷରେ କ୍ଷମା ଚାହିଁବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ଉପହାର ମିଶାଇ ଲିଙ୍ଗକୁ ନିବେଦନ କରିବା।

ଶିଵାଯ ଶିଵମନ୍ତ୍ରେଣ ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତିମାଶ୍ରିତଃ ଏଵଂ ଯୋ ଽର୍ଚଯତେ ନିତ୍ଯଂ ପଞ୍ଚଗନ୍ଧମଯଂ ଶୁଭମ୍

ଶିବ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଡାହାଣ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଏହିପରି ଭାବରେ ପଞ୍ଚଗନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଶୁଭ ଲିଙ୍ଗକୁ ଦିନେଦିନେ ଯିଏ ପୂଜା କରେ,

ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ଶିଵଲୋକେ ମହୀଯତେ ଏତଦ୍ଵ୍ରତୋତ୍ତମଂ ଗୁହ୍ଯଂ ଶିଵଲିଂଗମହାଵ୍ରତମ୍

ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଶିବ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ଉତ୍ତମ ଓ ଗୁପ୍ତ ବ୍ରତ, ଶିବ ଲିଙ୍ଗର ମହାବ୍ରତ,

ଭକ୍ତସ୍ଯ ତେ ସମାଖ୍ଯାତଂ ନ ଦେଯଂ ଯସ୍ଯ କସ୍ଯଚିତ୍ ଦେଯଂ ଚ ଶିଵଭକ୍ତେଭ୍ଯଃ ଶିଵେନ କଥିତଂ ପୁରା

ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଏହା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି; ଏହା କାହାକୁ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହା କେବଳ ଶିବ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ, ପୁରାତନ କାଳରେ ଶିବ ଏହା କହିଥିଲେ।

ନିତ୍ଯନୈମିତ୍ତିକାତ୍କାମ୍ଯାଦ୍ଯା ସିଦ୍ଧିରିହ କୀର୍ତିତା ସା ସର୍ଵା ଲଭ୍ଯେତ ସଦ୍ଯୋ ଲିଂଗବେରପ୍ରତିଷ୍ଠଯା

ନିତ୍ୟ, ନୈମିତ୍ତିକ ଓ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ କରାଯାଉଥିବା ସମସ୍ତ କ୍ରିୟାର ସିଦ୍ଧି ଏଠାରେ କହାଯାଇଛି; ଲିଙ୍ଗ ମୂର୍ତ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଲେ ସମସ୍ତ ଫଳ ସତ୍ୟ ମିଳେ।

ସର୍ଵୋ ଲିଂଗମଯୋ ଲୋକସ୍ସର୍ଵଂ ଲିଂଗେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍ ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠିତେ ଲିଂଗେ ଭଵେତ୍ସର୍ଵଂ ପତିଷ୍ଠିତମ୍

ସମସ୍ତ ଜଗତ ଲିଙ୍ଗରେ ବ୍ୟାପିତ; ସମସ୍ତ କିଛି ଲିଙ୍ଗରେ ବସିଛି। ତେଣୁ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେଲେ, ସମସ୍ତ କିଛି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଏ।

ବ୍ରହ୍ମଣା ଵିଷ୍ଣୁନା ଵାପି ରୁଦ୍ରେଣାନ୍ଯେନ କେନ ଵା ଲିଂଗପ୍ରତିଷ୍ଠାମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ କ୍ରିଯତେ ସ୍ଵପଦସ୍ଥିତିଃ

ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କେହି, ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠାକୁ ଛାଡ଼ି, ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ରହିଥାନ୍ତି।

କିମନ୍ଯଦିହ ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ ପ୍ରତି କାରଣମ୍ ପର୍ତିଷ୍ଠିତଂ ଶିଵେନାପି ଲିଂଗଂ ଵୈଶ୍ଵେଶ୍ଵରଂ ଯତଃ

ପ୍ରତିଷ୍ଠା ବିଷୟରେ ଆଉ କଣ କହିବା ଆବଶ୍ୟକ? କାରଣ ହେଉଛି, ଲିଙ୍ଗ — ବିଶ୍ୱର ନାଥ — ନିଜେ ଶିବ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।

ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ପରତ୍ରେହ ଚ ଶର୍ମଣେ ସ୍ଥାପଯେତ୍ପରମେଶସ୍ଯ ଲିଂଗଂ ବେରମଥାପି ଵା

ସେଥିପାଇଁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ, ଏଠା କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ ଶ୍ରୀପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ କିମ୍ବା ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ, ଯେପରି ଶାନ୍ତି ଓ ଆନନ୍ଦ ମିଳିପାରିବ।

କିମିଦଂ ଲିଂଗମାଖ୍ଯାତଂ କଥଂ ଲିଂଗୀ ମହେଶ୍ଵରଃ କଥଂ ଚ ଲିଂଗଭାଵୋ ଽସ୍ଯ କସ୍ମାଦସ୍ମିଞ୍ଛିଵୋ ଽର୍ଚ୍ଯତେ

ଏହି ଲିଙ୍ଗ କଣ? ମହେଶ୍ୱର କିପରି ଲିଙ୍ଗଧାରୀ? ସେ କିପରି ଲିଙ୍ଗର ଭାବରେ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ଶିବଙ୍କୁ ଏହି ରୂପରେ କାହିଁକି ପୂଜା କରାଯାଏ?

ଅଵ୍ଯକ୍ତଂ ଲିଂଗମାଖ୍ଯାତଂ ତ୍ରିଗୁଣପ୍ରଭଵାପ୍ଯଯମ୍ ଅନାଦ୍ଯନଂତଂ ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ଯଦୁପାଦାନକାରଣମ୍

ଲିଙ୍ଗକୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହା ତିନିଟି ଗୁଣରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନାହିଁ, ଏହା ଏହି ବିଶ୍ୱର ମୂଳ ଉପାଦାନ।

ତଦେଵ ମୂଲପ୍ରକୃତିର୍ମାଯା ଚ ଗଗନାତ୍ମିକା ତତ ଏଵ ସମୁତ୍ପନ୍ନଂ ଜଗଦେତଚ୍ଚରାଚରମ୍

ଏହା ହିଁ ମୂଳ ପ୍ରକୃତି, ମାୟା, ଯାହାର ସ୍ୱଭାବ ଆକାଶ; ଏହିଠାରୁ ସମସ୍ତ ଚଳ-ଅଚଳ ଜଗତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି।

ଅଶୁଦ୍ଧଂ ଚୈଵ ଶୁଦ୍ଧଂ ଯଚ୍ଛୁଦ୍ଧାଶୁଦ୍ଧଂ ଚ ତତ୍ତ୍ରିଧା ତତଃ ଶିଵୋ ମହେଶଶ୍ଚ ରୁଦ୍ରୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପିତାମହଃ

ଯାହା ଅଶୁଦ୍ଧ, ଶୁଦ୍ଧ, ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ-ଅଶୁଦ୍ଧ ତିନି ପ୍ରକାର, ସେଠାରୁ ଶିବ, ମହେଶ୍ୱର, ରୁଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା) ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

ଭୂତାନି ଚେନ୍ଦ୍ରିଯୈର୍ଜାତା ଲୀଯନ୍ତେ ଽତ୍ର ଶିଵାଜ୍ଞଯା ଅତ ଏଵ ଶିଵୋ ଲିଂଗୋ ଲିଂଗମାଜ୍ଞାପଯେଦ୍ଯତଃ

ପଞ୍ଚଭୂତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେମାନେ ଏଠାରେ ଲୟ ହୁଅନ୍ତି; ଏହିପରି ଶିବ ହିଁ ଲିଙ୍ଗ, କାରଣ ଲିଙ୍ଗ ଆଜ୍ଞା ଦେଇଥାଏ।

ଯତୋ ନ ତଦନାଜ୍ଞାତଂ କାର୍ଯାଯ ପ୍ରଭଵେତ୍ସ୍ଵତଃ ତତୋ ଜାତସ୍ଯ ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ତତ୍ରୈଵ ଵିଲଯୋ ଯତଃ

ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଛଡ଼ା କିଛି କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏନାହିଁ, ଏବଂ ଏହି ବିଶ୍ୱର ଉତ୍ପତ୍ତି ଯେଉଁଠାରେ ହୁଏ, ସେଠାରେ ଲୟ ମଧ୍ୟ ହୁଏ।

ଅନେନ ଲିଂଗତାଂ ତସ୍ଯ ଭଵେନ୍ନାନ୍ଯେନ କେନଚିତ୍ ଲିଂଗଂ ଚ ଶିଵଯୋର୍ଦେହସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ଯସ୍ମାଦଧିଷ୍ଠିତମ୍

ଏହି ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଲିଙ୍ଗ ଭାବ ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ, ଅନ୍ୟ କିଛି ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ; ଲିଙ୍ଗ ହିଁ ଶିବ ଓ ଶକ୍ତିଙ୍କର ଦେହ, ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଇଜଣ ଅଧିଷ୍ଠିତ।

ଅତସ୍ତତ୍ର ଶିଵଃ ସାମ୍ବୋ ନିତ୍ଯମେଵ ସମର୍ଚଯେତ୍ ଲିଂଗଵେଦୀ ମହାଦେଵୀ ଲିଂଗଂ ସାକ୍ଷାନ୍ମହେଶ୍ଵରଃ

ଏହିପରି, ଶିବ ଓ ଅମ୍ବାଙ୍କୁ ସେଠା ସଦା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଲିଙ୍ଗ ହିଁ ବେଦୀ, ମହାଦେବୀ, ଏବଂ ଲିଙ୍ଗ ହିଁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ମହେଶ୍ୱର।

ତଯୋଃ ସଂପୂଜନାଦେଵ ସ ଚ ସା ଚ ସମର୍ଚିତୌ ନ ତଯୋର୍ଲିଂଗଦେହତ୍ଵଂ ଵିଦ୍ଯତେ ପରମାର୍ଥତଃ

ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଲେ, ସେ ଓ ସା ଦୁଇଁଜଣ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି; ପ୍ରକୃତରେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ପାଇଁ ଲିଙ୍ଗ ଦେହ ନାହିଁ।

ଯତସ୍ତ୍ଵେତୌ ଵିଶୁଦ୍ଧୌ ତୌ ଦେହସ୍ତଦୁପଚାରତଃ ତଦେଵ ପରମା ଶକ୍ତିଃ ଶିଵସ୍ଯ ପରମାତ୍ମନଃ

ଯେପରି ଏହି ଦୁଇଜଣ ଶୁଦ୍ଧ, ସେମାନଙ୍କର ଦେହ କେବଳ ଉପଚାର; ଏହି ହିଁ ଶିବଙ୍କ ପରମାତ୍ମାର ପରମ ଶକ୍ତି।

ଶକ୍ତିରାଜ୍ଞାଂ ଯଦାଦତ୍ତେ ପ୍ରସୂତେ ତଚ୍ଚରାଚରମ୍ ନ ତସ୍ଯ ମହିମା ଶକ୍ଯୋ ଵକ୍ତୁଂ ଵର୍ଷଶତୈରପି

ଶକ୍ତି ଆଜ୍ଞା ପାଇଲେ, ସମସ୍ତ ଚଳ-ଅଚଳ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ; ଏକ ଶତବର୍ଷ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ମହିମା ବର୍ଣ୍ନନ କରିପାରିବେନାହିଁ।

ଯେନାଦୌ ମୋହିତୌ ସ୍ଯାତାଂ ବ୍ରହ୍ମନାରାଯଣାଵପି ପୁରା ତ୍ରିଭୁଵନସ୍ଯାସ୍ଯ ପ୍ରଲଯେ ସମୁପସ୍ଥିତେ

ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ନାରାୟଣ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ ହେଇଥିଲେ, ପୁରାଣ ଦିନରେ ଏହି ତିନି ଭୁବନର ପ୍ରଳୟ ଆସିଥିଲା।

ଵାରିଶଯ୍ଯାଗତୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସୁଷ୍ଵାପାନାକୁଲଃ ସୁଖମ୍ ଯଦୃଚ୍ଛଯା ଗତସ୍ତତ୍ର ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ

ବିଷ୍ଣୁ ଜଳରେ ଶୟନ କରୁଥିଲେ, ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଅବିଚଳିତ ଥିଲେ; ସଯୋଗରେ ବ୍ରହ୍ମା, ଲୋକଙ୍କ ପିତାମହ, ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।